طرحی برای فرار از شکست

در روزهای اخیر مجلس سنای آمریکا طرح تجزیه عراق به سه منطقه شیعه، سنی و کردنشین را به عنوان یک راه‌حل سیاسی برای کشور تصویب کرد.

این طرح که از سوی «جوزف ‌بایدن»، رئیس روابط خارجی سنای آمریکا، نامزد ریاست جمهوری سال 2008 آمریکا پیشنهاد شده است، با 75 رای موافق در برابر 23 رای مخالف به تصویب رسید.

این مصوبه اگرچه رئیس‌جمهوری آمریکا را وادار به انجام کار خاصی درباره عراق نمی‌کند، اما نشان‌دهنده یک مرحله مهم در بحثهای مربوط به این کشور است.

طرح بایدن، سیستم یک دولت فدرال را برای عراق ترسیم می‌کند که شامل مناطق جداگانه خودمختار برای شیعیان،‌ سنی‌ها و کردهای عراقی است که هر منطقه پلیس و دستگاه‌های دولتی مستقل خواهند داشت. براساس این طرح، یک دولت مرکزی در بغداد از مرزهای عراق حفاظت و درآمدهای نفتی را توزیع خواهد کرد. اما هدف از این طرح چیست و چرا چنین طرحی خارج از حاکمیت عراق صادر می‌شود؟ آمریکائیها با این طرح دنبال چه هستند و نهایتا دیدگاه گروههای عراقی در این باره چست؟

دخالت در امور داخلی عراق است

محمد مجید الشیخ، سفیر عراق در خصوص این طرح در گفتگویی اظهار داشت: ملت عراق هرگز به هیچ‌گونه تجزیه سرزمینش براساس  نژاد یا معیارهای دیگر راضی نمی‌شوند و آحاد ملت با هر قومیت، نژاد و مذهبی در کنار یکدیگر زندگی مسالمت‌آمیز و همزیستی تنگاتنگ داشته و دارند.

وی می‌گوید: دولت عراق اقدام کنگره آمریکا مبنی بر ارائه طرح تقسیم این کشور به سه منطقه را دخالت در امور داخلی عراق می‌داند و آن را رد می‌کند و مجلس نمایندگان این کشور در نخستین جلسه آتی خود این موضوع را بررسی و نسبت به آن موضع‌گیری خواهد کرد.

هر تصمیمی خارج از مرزهای عراق غیرقانونی است

علاءالدین بروجردی رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی اظهار کرد: جدای از محتوای طرح، هرگونه تصمیم‌گیری برای ملت عراق در خارج از مرزهای این کشور مشکلات اساسی داشته و غیرقابل قبول است به طوری که هر تصمیمی درباره‌ی سرنوشت عراق و ساختار سیاسی این کشور حتما باید توسط ملت عراق و از مجاری قانونی تعریف شده‌ی آن صورت گیرد.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به این که بحث فدرالی در ساختار جدید سیاسی عراق هم سابقه دارد و عملا کردستان عراق از چنین وضعیتی برخوردار است، هرگونه تحول دیگری در این زمینه باید بر مبنای یک تصمیم درونی در کشور عراق اتخاذ شود و هرگونه تصمیم خارج از مرزهای این کشور و از جمله در سنای آمریکا غیرقانونی است.

کج‌فهمی است

حسین رویوران کارشناس مسائل خاورمیانه نیز در این زمینه می‌گوید: طرح تقسیم عراق نشان‌دهنده آن است که در آمریکا برای خروج از بحران عراق با هر هزینه‌ای آمادگی وجود دارد. به علاوه آمریکا برای خروج از بحران به حاکمیت دولت عراق و دیدگاه ملت آن هیچ اهمیتی نمی‌دهد. من تصور می‌کنم طرح چنین دیدگاهی نشان‌دهنده کج‌فهمی است. آمریکایی‌ها تصور می‌کنند که در عراق جنگی مبتنی بر تفاوت مذهبی و قومی در جریان است.

وی افزود: این طرح، خواست اسرائیلی‌ها است که به عنوان یک ضرورت مطرح شده است. چرا که تفکر خاص دینی ـ سیاسی این رژیم تجزیه همبستگی‌های منطقه‌ای را ایجاب می‌کند.

شرط برقراری فدرالیسم آشتی ملی است

محسن حکیم شرط برقراری فدرالیسم در عراق را آشتی ملی بین گروه‌های مختلف عراقی توصیف کرد و هرگونه طرحی خارجی از اراده و خواست ملت عراق را دخالت در امور داخلی عراق دانست.

محسن حکیم، مشاور سیاسی رییس مجلس اعلای اسلامی عراق نیز در این‌ باره خاطرنشان کرد: هر طرحی در مورد فدرالیسم عراق نباید خارج از چارچوب قانون اساسی عراق باشد و طرح‌هایی که شامل خط و خطوط مدنظر قانون‌ اساسی نباشد مورد تایید نیست.

حکیم آشتی ملی و توافقات ملی بین گروه‌های شیعه، سنی و کرد برای قوی‌تر کردن ارتباطات دینی و مذهبی بین گروه‌ها عاملی دانست که طی آن می‌توان نوعی اعتماد بین‌ گروه‌ها برای تحقق بحث فدرالیسم در عراق محقق کرد.

طرح صهیونیستی است

محمد‌نبی رودکی ـ عضو هیات رییسه‌ی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصویب طرح تقسیم عراق براساس خطوط فرقه‌‌ای را توطئه‌ای دیکته شده از سوی صهیونیست‌ها به دولت آمریکا عنوان کرد و گفت: تقسیم عراق به چند فدرال توسط دولت آمریکا خلاف و نقض قوانین بین‌المللی است که حاکمیت یک کشور که در سازمان ملل به رسمیت شناخته شده را تضعیف می‌کند.

نماینده‌ی مردم شیراز در خانه‌ی ملت، ادامه داد: آمریکایی‌ها می‌خواهند با این طرح توان عراق را تجزیه کرده و در آینده بین گروه‌های مختلف عراق اختلاف ایجاد کنند؛ اما این تصمیم مخالف قوانین بین‌المللی است و جمهوری اسلامی ایران نیز مخالف این طرح است.

رودکی دلیل اصلی این تصمیم را شکست اهداف و برنامه‌های آمریکا در عراق عنوان کرد و افزود: دلیل اصلی تصویب طرح تقسیم عراق بر اساس خطوط فرقه‌یی که لابی صهیونیستی را به دنبال دارد این است که چون آمریکایی‌ها نتوانسته‌اند دولت دلخواه خود را در عراق پیاده کنند و در سیاست‌های خود در این کشور شکست خورده‌اند، می‌خواهند با این طرح عراق را تجزیه کرده و نگذارند ثبات در منطقه به وجود آید.

گروههای عراقی چه می‌گویند؟

جریان صدر طرح اخیر مجلس سنای آمریکا درباره موافقت با تقسیم عراق را رد کرد و آن را مداخله آشکار در امور داخلی این کشور خواند.، عصام الموسوی عضو دفتر اطلاع‌رسانی دفتر صدر در شهر نجف گفت: ما این طرح را کاملا رد می‌کنیم زیرا بیانگر انتظارات ملت عراق نیست و از دولت عراق می‌خواهیم تا این طرح را رد کرده و با اتخاذ موضعی روشن، آن را به طور رسمی محکوم کند.

عدنان ‌الدلیمی رییس جبهه التوافق العراقیه نیز تقسیم عراق را به افزایش خشونت و جنگ داخلی در این کشور منجر دانست.

نمایندگان پارلمان عراق نیز مخالفتشان را با این طرح اعلام کرده و آن را دخالت در امور داخلی عراق دانستند.

صالح المطلق رییس جبهه گفتمان ملی عراق، نیز در این‌ باره گفت: این طرح تقسیم، سرآغاز جنگ داخلی در عراق خواهد شد و گویا کنگره‌ی آمریکا فراموش کرده که اکثریت مناطق عراق با این بافت اجتماعی به هم پیوسته است.

بهاءالاعرجی عضو پارلمان عراق از گروه صدر نیز عنوان داشت: تصویب طرح تقسیم عراق در کنگره‌ی آمریکا مغایر با اصول سازمان ملل متحد است و تصمیم کنگره‌ آمریکا نیز برای تقسیم عراق نشان‌دهنده‌ی شکست استراتژی آمریکا در این کشور است.

عباس ‌البیاتی عضو پارلمان عراق، از فهرست ائتلاف یکپارچه‌ی شیعه این کشور نیز این اقدام را موجب متضرر ساختن روند سیاسی عراق دانست و افزود: عراقی‌ها با تمام‌ قدرت در برابر این طرح خواهند ایستاد و واشنگتن باید بداند که عراق آماده پذیرش چنین طرح‌هایی نیست زیرا با واقعیت اوضاع عراق سازگار نیست.

اسامه ‌النجیفی عضو فهرست العراقیه در پارلمان عراق هم این طرح آمریکا را مغایر با پیمان‌های بین‌المللی، توهین به پارلمان عراق و عدم احترام به حاکمیت و استقلال این کشور دانست.

محمود عثمان عضو کرد پارلمان عراق نیز تصویب این طرح توسط کنگره‌ی آمریکا را نتیجه سیاست‌های اشتباه دولت آمریکا در قبال عراق و عدم ایجاد توافق بین احزاب سیاسی عراق دانست.

به هر حال طرح تقسیم عراق از همان ابتدای اشغال عراق مطرح بوده است و اجرای این طرح منجر به تشدید اختلافات و خشونتهای طائفه‌ای و پاکسازی نژادی در عراق خواهد شد. این طرح اهداف حقیقی آمریکا در منطقه را آشکار می‌سازد و نشان می‌دهد که این کشور پس از شکست استراتژی امنیتی‌اش دست به هر کاری می‌زند ولی غافل از این امر است که مشکل اشغالگران هستند و علت ناامنی به خود آنها بر‌می‌گردد.