نگرانی غرب از سفر پوتین به تهران

سیامک باقری

سفر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه به ایران برای شرکت در اجلاس سران کشورهای حاشیه خزر که در 24 مهر ماه (16 اکتبر) برگزار می‌شود، از چند جهت مورد توجه دولت‌ها و محافل سیاسی و خبری جهان قرار گرفته است. اگرچه برخی از محافل سیاسی و عمدتا داخلی معطوف به تصمیم این اجلاس و رژیم حقوقی دریای خزر شد اما رسانه‌ها و تحلیل‌گران خارجی به تبع دولتمردان غربی سفر پوتین را عمدتا در ارتباط با مسئله هسته‌ای ایران مورد ارزیابی قرار داده‌اند. اما آنچه در این ‌باره حائز اهمیت است نگرانی و یکسری تلاش‌های مذبوحانه دولتمردان غربی و آمریکا نسبت به سفر پوتین به تهران می‌باشد.

1- بررسی مواضع و واکنش‌های دولتمردان و رسانه‌های غربی در خصوص سفر پوتین به تهران نشان می‌دهد که

1-1) آنها سفر وی را نوعی مشروعیت بخشی بین‌المللی برای دیپلماسی رئیس‌جمهور ایران و ملاقات پوتین با مقام معظم رهبری و دکتر احمدی‌نژاد را مقدمه جهت‌گیری‌های خارجی ایران تلقی می‌کنند زیرا تلاش‌های گذشته و حال رسانه‌های غربی و دولتمردان آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی انزواسازی ایران به ویژه مخدوش جلوه ‌دادن چهره احمدی‌نژاد بوده حال سفر یک مقام بلندپایه اروپایی نقض تلاش‌ها و سیاست‌های آنها خواهد بود.

2-1) همچنین آنها سفر پوتین به تهران را تقویت بیش از پیش مناسبات تهران- مسکو ارزیابی می‌کنند در حالیکه کوشش آمریکا و رژیم صهیونیستی و انگلیس بر این بود که از سفرهای اینچنینی مانع شوند.

3-1) از سوی دیگر آنها سفر پوتین به تهران را تاییدی بر روند هسته‌ای تهران می‌دانند به ویژه روندی که جدیدا شروع شده است. از نظر آنها با توجه به تحریم‌های سازمان ملل و عدم تمکین ایران به قطعنامه‌های الزام‌آور 1737 و 1747 شورای امنیت، سفر پوتین به تهران مخدوش کردن آنها خواهد بود.

4-1) از نظر فرانسه، آمریکا و انگلیس سفر پوتین به تهران تلاش‌های آنها برای صدور قعطنامه جدید علیه ایران را با ناکامی مواجه خواهد ساخت این سه کشور از ابتدای شهریور ماه سال جاری تلاش گسترده‌ای را برای تصویب قطعنامهسوم تحریمی انجام داده‌اند ولی موفقیت‌های آنها اندک بود اما این سفر می‌تواند ضربه‌ای بزرگ به همان موفقیت‌های اندک باشد. به ویژه بر نشستی که آمریکایی‌ها بنا دارند برای گروه 1+5 در هفته آینده فراهم سازند تاثیر خواهد گذاشت.

2- کاخ ‌سفید و متحدین وی به منظور جلوگیری از تبعات این سفر اقدامات بی‌سابقه‌ای را شروع کردند. آنها ابتدائا سعی کرده‌اند که از سفر پوتین به تهران جلوگیری نمایند. سفر سارکوزی به روسیه علیرغم مناقشاتی که اخیرا با روسیه داشته و مواضع تندی علیه پوتین گرفته بود، قابل توجه است هدف اولیه سارکوزی این بود که پوتین را متقاعد کند تا سفر خود به تهران را لغو کند اما با مواضعی که پوتین در خصوص مسئله هسته‌ای ایران گرفت نشان داد که تحرکات فرانسه کارساز نبود. اما غرب و آمریکا هنوز تلاش می‌کنند که سفر انجام نشود به همین منظور برخی از مقامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و برخی از کشورهای اروپا بنا دارند در سفری به مسکو، پوتین را از این سفر منصرف سازند. اما به نظر می‌رسد تلاش غرب بیهوده باشد زیرا پوتین تصمیم خودش را برای سفر به تهران گرفته است از همین‌رو غربی‌ها چون به هدف اصلی و اولیه خود نرسیدند تلاش دارند تا از طریق پوتین و سفرش به تهران، به اهرم فشاری بر تهران جهت متقاعدسازی تهران به تعلیق غنی‌سازی بهره گیرند. چنانکه وقتی سارکوزی نتوانست پوتین را برای سفر به تهران متقاعد کند از وی خواست تا از نفوذش برای متقاعدسازی تهران استفاده کند.

3- علیرغم همه تلاش‌های انجام شده دو فرضیه همچنان در سفر پوتین مطرح است. فرضیه اول که ضعیف است اینکه پوتین در آخرین دقایق سفر برنامه دیدار خود از تهران را به هم‌زده و به جای خود معاونش را راهی تهران نماید.

فرضیه دوم این است که پوتین به تهران سفر خواهد کرد و این سفر نقطه عطفی در مناسبات دو طرف خواهد شد. چنانکه صفراف تحلیلگر راهبردی روسیه گفت: در کیف پوتین پیشنهادهایی برای همکاری با ایران وجود دارد که می‌تواند به اقتصاد ایران یاری رساند. با این حال چند اثر و پیامد این سفر را به قرار زیر می‌توان احصاء کرد:

الف) سفر پوتین به تهران تحریم‌های غربی‌ها را به شدت دچار اختلال و سردرگمی خواهد کرد. به عبارت دیگر سیاست اعمال تحریمی که کاخ‌ سفید و فرانسه خارج از سازمان‌ ملل علیه ایران دنبال می‌کنند با این سفر دچار ابهام جدی خواهد شد به ویژه اینکه چینی‌ها، ایتالیا، اتریش و آلمان نیز به صراحت مخالفت‌های خودشان را با تحریم‌های غیرقانونی ابراز داشته‌اند.

ب) سفر پوتین به تقویت همکاری‌های جدید ایران و آژانس خواهد انجامید و امیدواری‌های بیشتری برای تداوم طرح اقدام البرادعی برای حل مسئله هسته‌ای فراهم خواهد ساخت.

ج) در مناسبات تهران- مسکو فاز جدیدی پیدا خواهد کرد. همانطور که پوتین در دیدار با سارکوزی برای اولین‌ بار گفت که ایران شریک روسیه است نشان‌دهنده این است که باب جدیدی در روابط دو کشور در حال بازگشودن است به ویژه اینکه رئیس‌جمهوری ایران نیز اعلام کرد جمهوری‌ اسلامی هیچ محدودیتی برای توسعه روابط با روس‌ها قایل نیست و به دنبال روابط پایدارتر موثر و حداکثری با این کشور است.