فرصتی استثنائی برای عراق

بصیرت: ماجرای توافق نامه امنیتی میان عراق و آمریکا به مرحله حساسی رسیده است . فشارهای مستمر آمریکا به دولتمردان عراقی سرانجام آنها را وادار به تکاپوئی فوق العاده کرده و آنها با اعمال تعدیلاتی در متن توافق نامه راه را برای پذیرش و امضای آن هموار نمودند.
این تعدیلات که تا حدود زیادی به الفاظ متکی هستند از حد تغییرات ظاهری فراتر نمی روند و مشکل اصلی را که حضور نظامیان آمریکائی در عراق است حل نمی کنند. نخست وزیر عراق آقای نورالمالکی می گوید عنوان توافق تغییر کرده و به قرارداد خروج آمریکائی ها از عراق تبدیل شده و زمان خروج آنها نیز در این قرارداد مشخص گردیده است. با اینحال نظامیان آمریکائی در خوشبینانه ترین حالت در پادگان ها باقی خواهند ماند و حتی در آنجا از مصونیت ها و اختیارات نامحدود برخوردار خواهند بود.
درباره تحولات جدید در مساله توافق نامه امنیتی عراق ـ آمریکا چند نکته مهم قابل توجه و تامل است .
اول آنکه علیرغم آنچه توسط دولت عراق تحت عنوان تعدیلات معرفی می شود معلوم نیست آمریکا آنچه اکنون موردنظر دولت عراق است را بپذیرد. هدف آمریکا حفظ سلطه همه جانبه خود بر عراق است و آنچه در پیش نویس توافق نامه آمده که مصونیت نظامیان آمریکائی و باقی ماندن آنها در عراق تا زمانی که خود آمریکا لازم بداند آنهم همراه با اختیارات کامل برای هر نوع تصمیم گیری در جهت تحرکات در داخل و خارج از مرزهای عراق از جمله ی آنهاست اموری هستند که پایه های سلطه آمریکا بر عراق را تحکیم می کنند و هدف موردنظر دولتمردان واشنگتن را تامین می نمایند. روشن است که آمریکا با آنهمه سرمایه گذاری حیثیتی که در عراق کرده حاضر نیست بدون رسیدن به هدف اصلی خود که سلطه است از این کشور خارج شود. بنابراین تعدیلات اگر بگونه ای باشند که آمریکا را از هدف حفظ سلطه دور کنند پذیرش آن توسط آمریکا کاملا غیرممکن است .
دوم آنکه حتی اگر این تعدیلات را آمریکا هم بپذیرد آنچه در عمل رخ خواهد داد قطعا غیر از آنچه دولت عراق از این تعدیلات میخواهد خواهد بود. برای آمریکا با توجه به خوی استکباری و مداخله گرانه ای که دارد زیرپا گذاشتن مفاد قرارداد و توجیه و تفسیر آن براساس آنچه خود میخواهد یک امر عادی است . بنابراین حتی اگر این توافق نامه در شکل جدیدش که نام و عنوان قرارداد خروج را به خود می گیرد مورد پذیرش آمریکا قرار گیرد بازهم آمریکا به همان راهی خواهد رفت که خود میخواهد و به آنچه دولت عراق درنظر دارد اعتنائی نخواهد کرد.
سوم آنکه مردم عراق و مرجعیت که پایه اصلی تصمیم گیری هستند با هرگونه توافق یا قراردادی که راه را بطور کاملا روشن و بدون ذره ای ابهام برای خارج شدن اشغالگران از عراق باز نکند موافقت نخواهند کرد. راه پیمائی های گسترده روزهای اخیر در بغداد و بصره و نجف و سایر شهرهای عراق نشان داد مردم عراق حاضر به پذیرش هیچ چیزی غیر از خروج بی قید وشرط اشغالگران از کشورشان نیستند. این مردم همانطور که اشغالگران انگلیس را وادار به ترک عراق کردند قطعا آمریکا را هم وادار به خروج خواهند کرد و زیربار قراردادهای تحمیلی نخواهند رفت . کمااینکه مرجعیت نیز چنین قراردادهائی را نخواهد پذیرفت . اینکه آیت الله سیستانی همین هفته با صراحت هرگونه تایید توافق نامه امنیتی را رد کرد همین واقعیت را گوشزد می کند. آیت الله سیدکاظم حائری نیز که از مراجع ذی نفوذ میان مردم عراق است با صراحت اعلام کرده امضای این توافق نامه هیچکس را ملزم به اجرای آن نخواهد کرد. ایشان مخالفت خود را با اصل توافق نامه با صراحت ابراز داشته است .
نفوذ جناح صدر در میان توده های مردم عراق را نمی توان نادیده گرفت . این وزنه مهمی است که قدرت برهم زدن هرگونه سازشی را دارد. راه پیمائی های روزهای اخیر که در تاریخ عراق کم نظیر بوده به خواسته جناح صدر صورت گرفته و نشان دهنده قدرت و نفوذ فوق العاده این جناح در میان مردم عراق است . ترکیبی از این نفوذ مردمی با نظر صائب مرجعیت ساز وکار قدرتمندی را تشکیل می دهد که بطور قطع می تواند مانع هرگونه توافقی گردد که برخلاف مصالح ملی عراق باشد. دولت عراق باید این وزنه قدرتمند را در محاسبات خود درنظر بگیرد و این واقعیت را درک کند که بدون دخالت دادن این وزنه در محاسبات خود هرگز نخواهد توانست تصمیمی در سطح کلان آنهم در موضوع بسیار مهمی همچون قرارداد امنیتی بگیرد. مجلس عراق نیز باید با توجه به همین واقعیت فقط براساس خواست مردم نظر بدهد.
چهارمین و آخرین نکته آنکه جایگاه آمریکا در شرایط خاص بین المللی اکنون بشدت در حال دگرگونی و دستخوش تحولات سریع و عمیق است . بوش کوچک تا کمتر از دو ماه دیگر از کاخ سفید خواهد رفت و جانشین او از هر حزبی که باشد چاره ای جز تجدیدنظر در سیاست های اشغالگرانه در عراق و افغانستان و بطور کلی در سیاست های خاورمیانه ای آمریکا نخواهد داشت . هرچند خوی استکباری آمریکا ایجاب می کند هرکدام از این دو حزب بر سر کار باشند سلطه طلبی را دنبال نمایند لکن آنها به عنوان یک تاکتیک اکنون برای ترمیم ضربه هائی که بوش کوچک به اعتبار و حیثیت آمریکا وارد کرده نیازمند یک تجدیدنظر کوتاه مدت هستند. دولتمردان عراقی باید از این فرصت استفاده کنند و بدون آنکه ننگ امضای توافق نامه یا قراردادی را با اشغالگران بر پیشانی خود بچسبانند عراق را مستقیما از فصل هفتم منشور شورای امنیت سازمان ملل خارج نمایند. این فرصتی استثنائی برای دولتمردان عراقی است که می توانند بجای آنکه با امضای توافق نامه با آمریکا خود را از چاله به چاه بیاندازند با یک تحرک سیاسی هوشمندانه و اندکی بردباری و مقاومت خود را برای همیشه از چاله ای که اکنون در آن قرار دارند نجات دهند. برای دولت شیعه عراق امضای توافق نامه با آمریکا حتی اگر با تعدیلات و تحت عنوان قرارداد خروج باشد یک نقطه سیاه در تاریخ خواهد شد و درست در همین لحظات حساس است که شیعیان عراق باید تصمیم تاریخی ایستادگی در برابر آمریکا را بگیرند و تردیدی به خود راه ندهند.