آزموده را آزمودن خطاست/ سیامک باقری

در سال جاری طرح های مختلفی در خصوص حل مسئله هسته ای ایران با پیش مقدمه تعلیق فعالیت های هسته ای کشورمان مطرح شده است.
اولین طرح درابتدای سال، تحت عنوان بسته بندی تشویقی ارائه شد که در آن از ایران خواسته شد که تمام فعالیت های هسته ای خود را تعلیق نماید و در عوض از «بسته» اقتصادی و تجاری بهره مند شود.
اولین طرح در اواسط سال 85 و درچارچوب گفتگوی سولانا و لاریجانی مطرح شد. سولانا به نمایندگی گروه غربی درخواست کرد که ایران برنامه های هسته ای خود را تعلیق کند تا کشورهای گروه 1+5 ضمن خارج کردن پرونده از شورای امنیت با او مذاکره کنند.
سومین طرح اخیراً مطرح شده مبنی بر اینکه همزمان با تعلیق فعالیت های مربوط به غنی سازی اورانیوم از سوی ایران، تحریم های پیش بینی شده در قطعنامه 1737 شورای امنیت نیز متوقف شود. این طرح که از سوی البرادعی در همایش اقتصادی داووس مطرح گردید با استقبال روسیه مواجه شده و فرانسه و آلمان نیز متعاقب آن، تا حدودی موافقت کردند.
همانطور که ملاحظه شد تمام طرحها ی مطروحه درسال جاری از ایران مصراً می خواهند که تمام فعالیت های هسته ای خود را تعلیق کند و این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران بارها ضمن رد آن اعلام کرد که تعلیق فعالیت ها «با راست آزمایی» آژانس رابطه منطقه ای وجود ندارد.
غیر از استدلال فوق دلایل دیگری نیز در پافشاری ایران بر عدم تعلیق فعالیت های هسته ای خود وجود دارد که یکی از مهمترین آنها عبارت است از اینکه:
جمهوری اسلامی ایران بطور اساسی و بر مبنای تجربه گذشته، نسبت به گروه غربی بی اعتماد است و بر این باور است که منظور غرب ازتعلیق، «تعطیلی» و «برچیدن» فعالیت های غنی سازی اورانیوم است زیرا اروپایی ها درمذاکرات و توافقات دو جانبه خود با ایران نشان دادند که آنها با روش «پلکانی و مرحله ای» بدنبال پاک کردن صورت مسئله هستند تا تضمین عینی صلح آمیز بودن فعالیت های هسته ای. در مرحله اول، سه کشور اروپایی در بیانیه تهران(1382) خواستار تعلیق موقت غنی سازی (عدم تزریق گاز به دستگاه های سانتریفیوژ) گردیدند.
در مرحله دوم، سه کشور اروپایی خواستار گسترش دامنه تعلیق موقت به عدم قطعه سازی و مونتاژسانتریفیوژ گردیده و بیانیه تهران را به عنوان استناد خود مطرح کردند.
در مرحله سوم، سه کشور اروپایی از عبارت «تعلیق دائم» فعالیت های مرتبط با غنی سازی استفاده کرده وخواستار تعلیق دائم گردیدند و عنوان داشتند که منظور ما تعلیق دائم بوده است.
از مرحله چهارم، سه کشور اروپایی دامنه تعلیق را به تأسیسات UCF اصفهان که جزء مراحل مرتبط با غنی سازی نمی باشد، گسترش دادند و خواستار عدم فعالیت های این تاسیسات گردیدند.
از مرحله پنچم، سه کشور اروپایی با هدایت شورای حکام و به نفع اهداف درازمدت خود، خواستار «توقف کامل» فعالیت های مرتبط با چرخه سوخت گردیده و با جلب توجه بین المللی، خواستار انجام یکسری مذاکرات و توافقات با ایران براساس توافقنامه پاریس گردیدند، از این پروسه که از زمان عقد توافقنامه پاریس آغاز شد، مذاکرات در جوی آکنده از یک جانبه نگری از سوی سه کشور اروپایی و پا فشاری بر «توقف کامل» فعالیت های مرتبط با چرخه سوخت پیش رفت به نحوی که در طی این مذاکرات جمهوری اسلامی همیشه در حاشیه قرار داشته و براساس خواست اهداف سه کشور اروپایی مذاکرات ویژه در کمیته هسته ای با کندی پیش می رفت. (1)
تجربه فوق با هزینه بالایی بدست آمد بنابراین نباید بار دیگر این تجربه را آزمود . آزموده را آزمودن خطاست. متاسفانه برخی در داخل با مشاهده کمی سختی و تحت تاثیر جنگ روانی دشمن، تصمیم گیران نظام را به بازگشت به تفاهم نامه پاریس دعوت می کنند.
1- رجوع به : دیپلماسی هسته ای 678 روز مدیریت تهران، مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت تهران 1385 و همچنین، پرونده هسته ای ایران روندها و نظرها (2) موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران، سال 1384.