هیچ‌کس ابهامی نداشت!

مریم حسن‌پور
وقتی عزم سفر به مشهد می کنی، دلت جلوتر از جسمت به حرم مقدس امام رضا (ع) می رسد و دردآور آن زمانی است که فاصله رسیدن دل و جسم توسط پرنده آهنین طولانی تر شود. ساعت 11 شب است در گوشه ای از سالن فرودگاه یک ساعت است که جمعی از خبرنگاران و مدیران رسانه های ملی برای پرواز به سوی بارگاه مقدس علی بن موسی الرضا (ع) منتظر ایستاده اند. بالاخره صدای بلندگو همسفران را برای رفتن به سوی هواپیما به تکاپو وا می دارد، یک ساعت و نیم از نیمه شب گذشته است باند فرودگاه مشهد بار دیگر پذیرای اصحاب رسانه می شود. هتل نخل با بنرهای رنگارنگ به تمامی مدعوین خیر مقدم می گوید.
دیار آشنای خبرنگاران
صبح فردا در سالن اجتماعات هتل نخل با تاخیری نیم ساعته به دلیل خستگی میهمانان ششمین نشست بسیج و اصحاب رسانه آغاز می شود. به جمع که نگاه می کنم همه را می شناسم اگر چه برخی به چهره ناآشنایند اما به نام همدیگر را می شناسند زیرا همه از یک دیارند. دیار آشنای خبرنگاران سرزمین کسانی که انعکاس فکرشان با خون قلم برصفحه جریده حک می شود تا دل انگیزترین اخبار قهرمانان عرصه های مختلف حماسه و مقاومت را بنگارند.
سکوت فضا را در بر می گیرد زمانی که آیات قرآن تلاوت می شود. علی اشرف نوری معاون روابط عمومی نیروی مقاومت میزبان این میهمانی در سخنانی کوتاه به تبیین اهداف این نشست می پردازد و می گوید: امیدواریم در نشست ششم بتوانیم راهکارهای عملی تعامل بسیج و رسانه را به نتیجه نهایی برسانیم.
مصداقی از رفتار بسیجی
مسئول نمایندگی ولی فقیه در نیروی مقاومت بسیج نیز در جمع میهمانان همانند سالهای قبل، بسیج و رسانه را دو مجموعه مرتبط با مردم می داند و اظهار امیدواری می کند که فعالان عرصه رسانه به تحقق اهداف بسیج توجه کنند. حجت الاسلام علی محمدی با قرائت برخی از فرمایشات حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری انتظارات بسیج را از رسانه شناخت بسیج و شناساندن آن به جامعه، پرهیز از نگاه مقطعی و فصلی، ترویج فرهنگ و تفکر بسیجی، تبیین و تبلیغ عملکرد بسیج در عرصه های مختلف، پرورش و تربیت افراد کارآمد بسیجی در حوزه اطلاع رسانی، پرداختن به مطالبات امام و رهبر در مورد بسیج، پرداختن به شأن ، منزلت و جایگاه بسیج و تبیین، تجزیه و تحلیل جایگاه این نهاد مقدس برمی شمارد و خودسازی را از مهم ترین ویژگی یک بسیجی می خواند.
نکته قابل توجه برایم حضور حجت الاسلام محمدی تا پایان نشست در جمع میهمانان است. با این که خود اولین سخنران بوده است.
سخنانی که تاریخ ندارند
سردار محمد فرهادی، معاون هماهنگ کننده نیروی مقاومت بسیج سخنران بعدی این نشست است. او نیز بعد از تشریح چهار بعد بسیج یعنی جهاداکبر، جهاد کبیر، جهاد افضل و جهاد اصغر می گوید: روحیه جهادی در تمام عرصه های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و سازندگی در تفکر بسیجی موج می زند و در تفکر امام (ره) به عنوان مبدع تفکر بسیجی جهاداکبر پایه و اصل است. برایم جالب است حجت الاسلام محمدی و سردار فرهادی صحبت های خود را با بیانات تاریخی امام خمینی (ره) درباره بسیج مزین کردند. گویی این سخنان تاریخ ندارند هر لحظه قابل استفاده اند، دریچه ای هستند به دنیای نو، به دنیایی که اگر چه هر لحظه تغییر می کند اما سرمنزلی تغییرناپذیر دارد. در این سخنان بار دیگر وظایف، ویژگی ها و تعریف بسیج و بسیجیان در هر عرصه از جامعه مشخص می شود.
ساعتی از همایش گذشته است اما خستگی در چهره بسیجیان قلم به دست و مدیران رسانه ها دیده نمی شود این از نشانه های بسیجی عمل کردن است.
مدیر مسئول روزنامه رسالت به پشت تریبون می آید، او کلمه بسیج را معادل مسئله بعثت و بعث در قرآن می داند و می گوید: در حقیقت بسیجیان نیز برای انجام رسالت الهی مبعوث هستند و یکی از رسالت های مشترک بسیج و رسانه، مسئله تبلیغ است. این دو مجموعه باید دست در دست هم دهند تا زمینه ساز حکومت جهانی اسلام باشند.
انتظار رسانه از بسیج!
بعد از مرتضی نبوی نوبت به مدیر عامل خبرگزاری فارس می رسد او نیز با تشریح انتظارات رسانه از بسیج و بسیج از رسانه می گوید: انتظار بسیج از رسانه ها این است که رسانه ها وظیفه و رسالت ملی، اسلامی و دینی خود را به خوبی انجام دهند و در جهت نهادینه کردن فرهنگ بسیجی تلاش کنند و انتظار رسانه از بسیج نیز ورود بسیج در رسانه است؛ بسیج باید کمک کند تا فضای انقلابی و روحیه بسیجی به رسانه ها ورود پیدا کند.
حمیدرضا مقدم فر که گله از نبود دفتری به طور رسمی در خارج از کشور دارد، بیان می کند: رسانه های غربی با جرات و برنامه ریزی در داخل کشور دفاتر نمایندگی متعدد ایجاد می کنند ولی ما به غیر از خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران دفتر خبرگزاری دیگری در اروپا نداریم و خبرنگاران اعزامی ما به اروپا با تلاش خود اخبار را جهت انعکاس در رسانه برای ما ارسال و یا ایمیل می کنند.
نگرانی از آینده بسیج
مدیر مسئول روزنامه اطلاعات نیز که سخنران بعدی نشست صبح است، صحبت هایش را با ابراز نگرانی درباره بسیج آغاز می کند و می گوید: دشمن سعی دارد تا بسیج را به همان سرنوشتی که روحانیون به آن دچار شده اند، وارد کند. من نگران قداست بسیج هستم در ابتدای انقلاب ما روحانیون زیر سایه قداست امام راحل (ره) ارزش دیگری داشتیم که متاسفانه نتوانستیم این قداست را به خوبی حفظ کنیم.
الگویی برای رسانه ها
مجری برنامه اسماعیل احمدی مسئول روابط عمومی بسیج دانشجویی هم با خواندن اشعار و بیانات امام راحل (ره) فضای نشست را معنوی می کند. به صحبت هایش دقت می کنم سخنی از امام را می گوید. جمله ای است که اگر تمامی مدیران آن را سرلوحه کارخود قرار دهند رسانه ها و مطبوعات ما حتی بدون برگزاری این نشست ها هم بسیجی می شوند.«آن چه خوب است در رادیو تلویزیون و مطبوعات باشد آن است که برای کشور اثری داشته باشد. مثلا اگر زارعی خوب زراعت کرد و زراعتش خوب بود، شما این شخص را به جای مقامات کشور در صفحه اول بگذارید این منتشر بشود و یا کارمندی خوب کار کرد و یا اگر طبیبی عمل خوبی انجام داد، عکس او را در صفحه اول چاپ کنید و بنویسید که این عملش چطور بوده است. باید اساس تشویق اشخاص باشد که دراین کشور فعالیت می کنند. اینها به این کشور حق دارند، به روزنامه ها حق دارند، به رادیو و تلویزیون حق دارند ولی ماها نسبت به آنها حقمان کم است.»
(10/6/1364 ،صحیفه نور، جلد نوزدهم)
مسئولان بسیج اصلی ترین مخاطب
مدیر شبکه پنج سیما نیز که یکی دیگر از میهمانان است در جمع اصحاب رسانه بسیج را اصلی ترین مخاطب تبیین و ترویج تفکر بسیج می داند و می گوید: بسیج هم سابقه پرافتخاری دارد و هم اهداف و آرمان های بلندی دارد. این برای یک نهاد اجتماعی مهم است که آرمانهای مشخص و مقبول اجتماعی داشته باشد. اینها فلسفه وجودی و بقای بسیج هستند که ما مسئولان رسانه ها وظیفه تبیین و ترویج آنها را داریم.
رجبی معمار بیان می کند: بسیج به عنوان یک نهاد اجتماعی با کارکرد رسانه ای خود باید هر روز یک رویش و نوآوری داشته باشد تا اهداف بلند خود را تبیین و ترویج کند آن هم در فضای رسانه ای که کم از یک جنگ تمام عیار ندارد. بسیج باید به عنوان یک رسانه همواره حرف های تازه برای گفتن داشته باشد.
مهندس محمدیان، معاون طرح و برنامه شبکه صدا سخنران دیگر این نشست است. وی به نمایندگی از 17 شبکه رادیو به پشت تریبون می آید و می گوید: رادیو در زمینه های مختلف می تواند به سوژه های بسیج بپردازد و رادیو خود نیز یک رسانه بسیجی است و هدفش مبارزه با تهاجمات و شبیخون های فرهنگی است که امروزه جوانان ما را هدف قرار داده است. تعامل بین بسیج و رادیو خود راه حل مناسب برای حل مشکلات فرهنگی و اجتماعی جامعه است.
مهندس محمدیان با اشاره به راه اندازی رادیو اینترنتی می گوید: ما در این رادیو می توانیم فرهنگ و تفکر بسیجی را تبیین و تاریخ شفاهی جنگ و دفاع مقدس را منعکس کنیم.
پاسخ به انتقاد
در انتهای نشست صبح معاون مطبوعاتی و اطلاع رسانی وزارت ارشاد در پاسخ به انتقادات مدیر عامل خبرگزاری فارس به پشت تریبون می آید و می گوید: خبرگزاری ها می توانند با بودجه، امکانات و نیروهای خود به طور رسمی در کشورهای دیگر فعالیت کنند و وزارت ارشاد این آمادگی را دارد که زمینه راه اندازی دفتر خبرگزاری را در اروپا و جاهای دیگر فراهم کند ولی مشکل این نیست، مشکل اینجااست که خبرگزاری ها انتظار دارند دولت برای تاسیس خبرگزاری ها سرمایه گذاری کند که این کار ممکن نیست.
ملکیان ادامه می دهد: حضور هر رسانه غربی در ایران در کمیته سه گانه وزارت ارشاد، وزارت اطلاعات و وزارت امور خارجه بررسی می شود و تحت نظارت است و برای هر کاری مجوز می گیرند، نیروی انتظامی آنها را کنترل می کند و برای ارسال خبر به کشورهای خود نیز از SNG صدا و سیما استفاده می کنند.
صدای اذان ظهر دل های عاشق را به سوی بارگاه ملکوتی امام رضا (ع) به پرواز می کشاند. اوج حضور اینجاست چشمان به سوی گنبد بارگاه امام رضا (ع) است و دستها به سوی بارگاه پروردگار متعال. ساعتهای خصوصی اندیشه ها است کسی را به حریم دل راهی نیست. قلم می ایستد ؛ تا زمانی که اصحاب رسانه بنا بر مسئولیت هایشان در کار گروه های تخصصی صدا، سیما، رسانه های مکتوب و رسانه های الکترونیک حضور پیدا می کنند و در زمینه پیدانمودن راهکارهای نو برای تعامل بیشتر بسیج و رسانه بحث و بررسی تخصصی صورت می گیرد.
حضور فرمانده نیروی مقاومت بسیج در این کارگروه ها خود نشان دهنده اهمیت و جایگاه نظرات ، پیشنهادات و دستورالعمل هایی است که در این کارگروه ها ارائه می شود.
بعد از ظهر ، پس از دو ساعت بحث و بررسی در کارگاه های تخصصی اصحاب رسانه دوباره در سالن اجتماعات به دور هم جمع شدند. نشست بسیج و رسانه با سخنان فرمانده نیروی مقاومت به پایان رسید.
انجمن خبرنگاران بسیجی
حجت الاسلام حسین طائب در مراسم اختتامیه سه پیشنهاد را ارائه نمود که تشکیل کارگروه های تخصصی بسیج و رسانه به صورت فصلی، اختصاص یک سرویس خبری در هر یک از رسانه ها و تدوین تفاهم نامه بین بسیج و رسانه ها از جمله آنها بود. وی از راه اندازی سازمان بسیج حقوقدانان و وکلا و انجمن خبرنگاران بسیجی تا پایان سال جاری خبر می دهد و می گوید: ما 7 هزار خبرنگار بسیجی داریم که با امضای تفاهم نامه باید دید چطور می توان با مجموعه رسانه تعامل برقرار کرد.
معاون فرمانده کل سپاه، جنگ امروز را جنگ رسانه ای می خواند و بیان می کند: باید با این تهاجم دشمن مقابله کنیم در این زمینه ماموریت بسیج و رسانه ها نزدیک به هم است. اگر بنا است رسانه ها فرهنگ سازی کنند بسیج علاوه بر کمک به رسانه ها برای انجام ماموریت های آنها می تواند محتوای این فرهنگ را تعیین کند.
با پایان یافتن رسمی این نشست با چند نفر از مدیران رسانه های مختلف هم صحبت می شوم تا نظر آنها را درباره برگزاری این همایش بدانم.
فرهنگ‌سازی مهم‌ترین وظیفه بسیج
در حاشیه این نشست در راهروی هتل خانم احمدی مدیر شبکه رادیویی تهران با جمعی از همکاران رادیویی اش صحبت می کند. وارد گفت وگوی آنها می شوم و نظرش را در مورد نشست می پرسم. او ویژگی این نشست را حضور رسانه های مختلف در کنار هم به میزبانی سازمانی گسترده به نام بسیج می داند و می گوید: این نشست ها علاوه بر انعکاس اهداف بسیج از طریق تمامی رسانه های جمعی باعث می شود تقاضای رسانه ها نیز از این مجموعه مشخص شود. احمدی همایش امسال را منظم تر، هدفمندتر و برنامه ریزی شده تر از همایش های سال های قبل می داند و می افزاید: برگزاری این نشست های تخصصی و کارگروه های مختلف اگر به صورت مستمر و فصلی در طول سال پیش بینی شود قطعا کاربردی تر و از همه جهات برعملکرد رسانه و تفکر مردم موثر است چرا که بسیج یک نیروی صرفا نظامی نیست، فرهنگ سازی مهم ترین وظیفه بسیج است که اهداف و برنامه های مختلف آن در عرصه های گوناگون مهندسی، پزشکی و ... می تواند از 17 شبکه رادیویی با موضوعات تخصصی انعکاس داده شود. بعد از خداحافظی با خانم احمدی هم صحبت با آقای میرعبداللهی، مدیر مسئول روزنامه حسبان می شوم. او بسیج را دارای چند وظیفه می داند که در تمامی عرصه ها میان رسانه ها مظلوم واقع شده است. وی علت این مظلومیت را حلقه مفقود شده ای می داند که باعث تعامل بیشتر رسانه و بسیج می شود. این حلقه گمشده از نظر میرعبداللهی همین نشست ها است که می تواند به معرفی بیشتر حوزه های کاری بخصوص اخبار ارزشی بسیج بپردازد.
وقتی صحبت ها را در ذهن خود مرور می کنم به این نتیجه می رسم که همه خواستار یک تحولند و آن ارتباط بیشتر بسیج با رسانه ها و تبیین و بسط فرهنگ بسیجی در درون رسانه ها و بطن جامعه است و برگزاری مستمر چنین نشست هایی کوتاه ترین راه برای نیل به این هدف است، هدفی که آرمان همه مدعوین است.