لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها در یک قدمی مجلس

صمد حسن‌نیا سماکوش
پیش نویس لایحه هدفمند کردن یارانه ها که دو هفته پیش در جلسه هیات دولت با استانداران نهایی شده بود و کلیات آن نیز ماه گذشته به مجلس رفته بود، چندی قبل در جلسه ای با عنوان همایش ملی طرح تحولات اقتصادی و با حضور رئیس جمهوری، وزرا، استانداران، مدیران اجرایی، فعالان بخش خصوصی و تعاونی، اساتید دانشگاهی و ارباب جراید و خبرگزاریها بار دیگر به بحث گذاشته شد تا قبل از ارائه به مجلس با همفکری مجدد کارشناسان و مسئولان نواقص احتمالی آن مرتفع گردد.
هدفمند کردن یارانه ها یکی از هفت محور طرح تحول اقتصادی دولت نهم است که قریب به اتفاق کارشناسان و اقتصاددانان با انتقاد از روند فعلی توزیع یارانه ها و غیرعادلانه توصیف کردن آن، بر لزوم اصلاح نظام توزیع یارانه ها تاکید می کنند.
بر اساس آمار و اطلاعات موجود سالانه بیش از 90 هزار میلیارد تومان یارانه به طور غیرمستقیم توزیع می شود که حدود 80 هزار میلیارد تومان یارانه مربوط به انرژی شامل نفت، بنزین، گازوئیل، گاز، برق و آب است و آنچه دولت در مرحله اول در کلیات پیش نویس لایحه هدفمند کردن یارانه ها پیش بینی کرده است، بحث نقدی کردن یارانه انرژی ظرف مدت سه سال است که البته هنوز مراحل تصویب نهایی در دولت و مجلس را نگذرانده است.
نکته مهمی که در بحث نظام فعلی توزیع یارانه ها مورد انتقاد است، غیر عادلانه بودن این نظام و اینکه بیش از 70 درصد یارانه ها مخصوصا یارانه انرژی به 30 درصد طبقه ثروتمند کشور اختصاص می یابد و علت آن نیز بر می گردد به این مسئله که دولت یارانه را به جای اینکه مستقیم به مردم اختصاص دهد به عین کالا اختصاص می دهد بنابراین قشر مرفه جامعه که بخش اعظم انرژی را در کشور مصرف می کنند سهم بیشتری از یارانه ها می برند.
با این توصیفات دولت نهم به این نتیجه رسید که نظام فعلی توزیع یارانه ها را دستخوش تغییر و تحول اساسی بکند، کاری که دولتهای قبلی نیز به لزوم اجرای آن پی برده بودند ولی برای اینکه با مخالفتهای اولیه اقشار مختلف مواجه نشوند و به اعتبار آنها لطمه ای وارد نشود، جرأت انجام این کار را نداشتند.
مسئله اساسی دیگری که باید تاکید شود و مقام معظم رهبری نیز در جلسه اخیر خود با هیات دولت بر آن تاکید داشته اند، لزوم اجرای طرح تحول اقتصادی و از جمله هدفمند کردن یارانه ها با صبر و تامل بیشتر و همفکری با جمیع کارشناسان امر است و اینکه در بحث هدفمند کردن یارانه ها مسئله تورم زا بودن این طرح باید به دقت بررسی شده و مورد توجه قرار گیرد. چرا که برخی کارشناسان و حتی دستگاههای دولتی پیش بینی کردند در صورت اجرای یکباره طرح هدفمند کردن یارانه ها تورم 60 درصدی و بیشتر را در پیش خواهیم داشت. البته در کلیات لایحه هدفمند کردن یارانه ها نیز پیش بینی شد که یارانه های انرژی ظرف مدت سه سال و نه به یکباره حذف و پرداخت نقدی صورت گیرد.