روز خوب

محمدحسن ربانی
«آن روزی که ما بتوانیم درآمد کشور را از راه دانش مان به دست بیاوریم و در چاه های نفت را پلمب کنیم، آن روز برای ما روز خوبی است.»
این سخنان، بخشی از بیانات تاریخی و راهگشای رهبر معظم انقلاب در دیدار با نخبگان جوان دانشگاهی است و چشم اندازی که بایستی بدان دست یافت را به خوبی ترسیم می کند و رسیدن به روز خوب، روز مبارک و روز پیروزی را تفسیر می کند. گرچه به بیان دیگر نشان می دهد که ما اکنون از جهت توسعه یافتگی و تدبیر امور کشور، به ناچار در شرایط خوب و به تعبیر روشن در روزها و ایام خوبی نیستیم و باید این حقیقت تلخ را بپذیریم و عزم تغییر و باور به توانستن داشته باشیم. گر چه اکنون بزرگ ترین اقتصاد خاورمیانه هستیم و تولید ناخالص داخلی ما در حدود 6/6 درصد رشد کرده است، اما نباید فراموش کنیم بخش عمده این رشد متکی به صادرات نفت خام است و ذخایر نفتی دیر یا زود تمام خواهد شد و سرمایه ملی به جای ماندگاری و ایجاد ارزش افزوده مصرف می گردد و ما می مانیم و یک دنیا حسرت و یک دریا مشکل ... ذخایر کشف شده نفتی ایران 100 میلیارد بشکه یعنی 15 درصد ذخایر نفتی جهان است. ایران اسلامی همچنین دومین ذخائر بزرگ گازی جهان : هزار تریلیون فوت مکعب- را در اختیار دارد که آن هم معادل 15درصد کل ذخائر گاز جهانی است. 6/3 میلیارد تن هم ذخایر زغال سنگ ایران است و کل این ذخایر معادل 300 میلیارد بشکه نفت است - سهم نفت 7/36 درصد - گاز طبیعی 9/57 درصد و زغال سنگ 4/6 درصد. اما نکته تلخ تر از رشد اقتصادی و اداره کشور براساس درآمدهای نفتی، مصرف بالای داخلی انرژی در ایران است. مصرف انرژی در سال 1990 میلادی (1371 ه. ش) معادل 397 میلیون بشکه بوده و در سال 2000 (1381 ه.ش) به 3/673 میلیون بشکه رسیده و این روند به شدت تصاعدی و رو به فزونی است و بر اینها باید سهم به شدت نابرابر توزیع انرژی ارزان در بین اقشار جامعه، به هدر رفتن منابع ملی و خسارت سالانه 41 میلیارد دلاری به دلیل آلودگی هوا و ... را افزود، اینها واقعیت های امروز ماست و آنچه در طلیعه کلام آمد انتظار و خواسته رهبری انقلاب است که بارها نیز بر آن پای فشرده اند و به راستی چگونه می توان به اقتصاد و مدیریتی دانش محور و متکی بر تولید ثروت براساس دانش و توزیع عادلانه آن بر همین اساس رسید؟ چرا که علم ما به قدرت و ثروت است و وسیله ای است ارزشمند برای رسیدن به اقتدار ملی و ثروت ملی و ابزاری اساسی برای جبران عقب ماندگی و مقابله با نظام سلطه ای که از دانش به عنوان ابزار تداوم و تقویت سلطه گری خود استفاده می کند. توجه به نکته ذیل می تواند راهگشا باشد و البته در این جا سخن بسیار است و دانستن، مقدمه به کار بستن است و تلاش در راه تحقق آن. به نظر می رسد مهمترین گام در راه تحقق این آرمان، تغییر نگرش ها و پذیرش واقعیت ها و عزم رسیدن به قله های سعادت است.
«یکی از اساسی ترین و اصلی ترین مسائل کشور، پیشرفت علم و براساس آن پیشرفت فناوری است و تمامی علوم چه علوم ارزشی و معرفتی و چه علومی که به انسان کمک می کند تا از طبیعت شگفت آور الهی بهره ببرد، ( فناوری ها) یک موهبت الهی است و باید به دنبال آن رفت و از نظر اسلام با ارزش است.» گرچه تاکید بر یادگیری فناوری ها و علوم طبیعی امری بدیهی به نظر می رسد اما نباید فراموش کرد که توجه به علوم عقلی و یا علوم اعتباری- که البته در جای خود بسیار لازم است- و غفلت از پرداختن به علوم تجربی و کسب فناوری ها و از سوی دیگر آمیختگی علوم غربی با سلطه طلبی و مفاسد اخلاقی برای بعضی این توهم را ایجاد کرد که این دانش ها دارای ارزش مهمی نیستند و یا حتی نامطلوب و ظلمانی هستند و به دلیل لزوم اجتناب از غرب گرایی باید از فناوری غربی و دستاوردهای این تمدن نیز پرهیز کرد.