توافق مکه و چشم انداز های بعدی

هفته گذشته شاهد دیدار سران ومسئولین حماس و فتح در مکه بودیم که با دعوت پادشاه عربستان به برخی توافقات منتهی شد و سه محور پایان دادن به درگیریهای غزه، تشکیل حکومت وحدت ملی و باز ترتیب سازمان آزادیبخش فلسطین را شامل شد. گفته می شود برخی توافقات سیاسی ، که اساس نشست های مکه است نیز بعمل آمده تا مدیریت تحولات فلسطینی از محور دمشق به عربستان منتقل شود.
از حدود یکماه قبل وهمزمان با تشدید تلاش های عربستان برای دستیابی به یک طرح سیاسی تعدیل شده برای فلسطین که رایزنی های سریعی بین مسئولین امنیتی عربستان و اسرائیل بعمل آمد و ادامه آن در واشنگتن دنبال شد، درگیری های غزه نیز آغاز شد.
البته برخی نیز سرآغاز این درگیری را به بازگشت هنیه از ایران می دانند که کشورهای عربی با اعمال محاصره مالی منتظر سقوط حکومت حماس بودند ولی جمهوری اسلامی با حمایت مالی از حکومت هنیه این تدبیر وطرح آمریکایی را به شکست کشانده بود. بازگشت هنیه وتلاش محمددحلان برای ترور وی سرآغاز درگیری بین فتح وحماس در این مرحله بود. در حقیقت محمد دحلان که گزینه آمریکایی و اسرائیلی است، مجری طرحهای امنیتی و سیاسی آنهاست. زیرا اسرائیل از گسترش توان نظامی گروههای جهادی در غزه نگران است و از شکل گیری هر روند سیاسی که خارج از مدیریت آنهاست، ممانعت بعمل می آورند. برای فرسایش توان نظامی گروههای جهادی از طریق محمد دحلان به ایجاد یک گروه بزرگ نظامی اقدام کرده که مصر و امارات و عربستان از آن حمایت مالی و تسلیحاتی می کنند. پس از شدت گرفتن درگیریها، تلاش های قاهره - دمشق به نشست وتوافق جدیدی بین مشعل و ابومازن منتهی شد که از یکسو فاقد نقش عربستان در شکل گیری این توافق و از سوی دیگر عنصر دحلان وماجراجویی های آن درنظر گرفته نشده بود. لذا در فاصله کوتاهی از توافق دمشق که قرار بود در قاهره تکمیل و حکومت وحدت ملی را اعلام کنند، درگیری های جدید توسط دحلان و حمایت و ارسال تسلیحات امارات و کمک مالی عربستان از طریق صحرای سینا آغاز شد. این درگیری مقدمه و زمینه تلاشهای عربستان را بوجود آورد تا از سران دو گروه برای توافق در مکه دعوت کند. توافقات مکه همان توافقات دمشق است ولی در بخش توافقات سیاسی، تلاش های عربستان و فتح بر محور ایجاد مشروعیت برای اسرائیل و به رسمیت شناختن آن متمرکز شده است. جالب این است که درجریان سفر هیئت حماس از غزه به عربستان، اسرائیل با بستن معبر رفح، مقدمه یک تماس را فراهم کرد تا عربستان با اعزام هواپیمای خود به فرودگاه عربیش و هماهنگی با اسرائیل این هیئت را مستقیماً به مکه منتقل کند. حاصل تلاشهای بعدی عربستان براین محور قرار گرفته که اولاً یک دستاورد سیاسی- تبلیغاتی ومحوریت دادن به عربستان در تحولات امنیتی و سیاسی فلسطین را کسب کرده و شرایط نسبی مشروعیت و مذاکره با اسرائیل را فراهم نماید. مقامات عربستان بخوبی می دانند که استراتژی بوش بر مبارزه با تروریسم قرار داشته ومسئله پذیرش حماس و حکومت آن و حتی مذاکرات صلح را در دستور ندارد و اسرائیل نیز که در آستانه تحولات سیاسی و تغییر تدریجی حکومت اولمرت و جایگزینی حزب لیکود می باشد، رویکرد مذاکره و صلح را دنبال نمی کند، این بدان معناست که رایس در سفر آتی خود یک دیدگاه سراب گونه را برای مشغول نمودن افکار عمومی عربی - اسلامی مطرح خواهد کرد ولی در ازاء برخی اقدامات شکلی، فرآیند تماس و ارتباط عربستان و اسرائیل را گسترش وسرعت خواهد بخشید. موجه کردن عدم پیشرفت سیاسی در فلسطین از طریق رویدادهای امنیتی و شخص دحلان مجدداً شکل خواهد گرفت و ادعای سعود فیصل که پس از توافقات مکه اعلام کرد: « ایران در شرایط انزوا به سر می برد و بدنبال تشنج جدید درمنطقه است»، درگیری جدید در فلسطین مانند خط تبلیغاتی قبلی که ایران راعامل درگیری در غزه یا بغداد و معرفی می کند به دنبال خواهد داشت.
حاصل این تحولات این است که با تشکیل حکومت وحدت ملی فلسطین، اختلافات سیاسی ومبنایی برای به رسمیت شناختن اسرائیل و مذاکره با آن به داخل حکومت منتقل شده و عربستان در جایگاه مدیریت تحولات فلسطین، روابط خود با اسرائیل را گسترش خواهد داد. درحالی که «باب مفاربه» مسجد الاقصی و راه ورودی به آن توسط صهیونیستها درحال تخریب است، تماسهای مرحله ای عربستان با اسرائیل و مذاکرات پنهان یک طرح سازش، جای تأمل داشته و باید توسط جمهوری اسلامی مورد توجه قرار گیرد. در بخش سیاسی توافقات نیز تاکید شده که حماس بجای التزام به توافقات ساف با اسرائیل باید آن را محترم بشمارد که مقدمه ای برای مذاکرات جاری تیم ابوزمان با اسرائیل و رایزنی های بیشتر عربستان و رژیم صهیونیستی است.