دولت وحدت ملی در فلسطین /* محمد ملازهی
محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطینیان و خالد مشعل رهبر جنبش حماس که در تبعید در سوریه بسر می برد، در حضور ملک عبدا... پادشاه عربستان سعودی در مکه قراردادی را مورد تأیید قرار دادند که با انتظارات و تفسیرهای گوناگون و گاه متضاد روبه رو شده است.
هر چند مفاد کامل این توافق تاکنون انتشار نیافته، اما از آنچه که انتشار یافته است، می توان گفت که مهم ترین محور آن توافق بر سر تشکیل دولت وحدت ملی است.
طبق توافق حاصل شده، از مجموع 24 سمت در دولت وحدت ملی 9 پست به جنبش حماس، 6 پست برای جنبش فتح، 5 پست برای گروههای مستقل و چهار پست برای سایر گروهها در نظر گرفته شده است. با این حال تشکیل دولت وحدت ملی بدون مشکل نمی تواند باشد و دو مانع در برابر آن وجود دارد.
1- شروط سه گانه کمیته چهار جانبه صلح بین المللی
2- عدم توازن قدرت و پایگاه اجتماعی جنبش حماس و الفتح
درباره شروط سه گانه کمیته چهارجانبه صلح بین المللی کافی است که نگاهی سطحی به آنها بیندازیم تا روشن شود که پذیرش کامل آنها از سوی حماس تا چه اندازه دشوار خواهد بود.
کمیته چهار جانبه که شامل آمریکا، روسیه، اتحادیه اروپا و سازمان ملل متحد است، به صراحت از فلسطینیان خواسته که اسرائیل را به رسمیت بشناسند و پیمانهای بسته شده بین فلسطینیان و اسرائیل را در اسلو بپذیرند.
شرط هر نوع همکاری با دولت وحدت ملی فلسطینیان از سوی کمیته چهار جانبه رعایت این سه شرط از طرف جنبش حماس اعلام شده است.
بنابراین دولت وحدت ملی که اسماعیل هنیه نخست وزیر آن خواهد بود، از همان آغاز کار با به رسمیت شناختن اسرائیل روبه رو خواهد شد و از آنجا که حماس این مسأله را نپذیرفته است و در توافق مکه هم عبارت مربوط به آن صراحت کافی ندارد، به نظر می رسد حماس دیدگاههای خاص خود را در این زمینه حفظ کرده است.
بحث مهم دوم عدم توازن واقعی و پایگاه اجتماعی فتح و حماس است. فتح از سنت مبارزاتی خود در درون جنبش فلسطین کسب مشروعیت می کند و بر این باور است که بار سنگین مبارزات رهایی بخش را در مدتی طولانی بر دوش داشته است و این سابقه مشروعیتی به آن می دهد که همچنان نقش رهبری خود را حفظ کند. منتها مشکل در این جا است که فلسطینیان ضمن آنکه سابقه مبارزاتی الفتح را محترم می دارند، رویه های سازشکارانه ای را که بویژه از اسلو به این طرف در پیش گرفته است، نمی پسندند و فتح از آن اعتبار اجتماعی که خود به آن باور دارد، برخوردار نیست.
اکنون جای فتح را در افکار عمومی، حماس و سایر سازمانهایی که روند سازش را رد کرده اند، گرفته اند.
این وضعیت به وجود آمده، پی آمدهای مهمی داشته است و به رقابتهایی دامن زده است که کاملاً به زیان موقعیت فلسطینیان در یکی از حساس ترین مراحل حیات سیاسی شان است. موقعیتی که در هر حال شرایط جهانی، تأسیس کشور فلسطین را در بخش کوچکی از سرزمینهای اشغالی سال 1967 ایجاب کرده است. درست از همین زاویه است که خالد مشعل و محمود عباس در مکه با مسؤولیتی تاریخی روبه رو بودند و اعلام کردند که بدون توافق بر سر دولت وحدت ملی، مکه را ترک نخواهند کرد.
از سوی دیگر شروط سه گانه کمیته چهارجانبه صلح را هم نباید دست کم گرفت، به ویژه آنکه ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به عنوان یک عضو مؤثر کمیته چهارجانبه پیشنهاد یک کنفرانس بین المللی صلح را درباره فلسطین ارایه کرده است. هر چند ممکن است اروپا و آمریکا مایل به تشکیل چنین کنفرانسی نباشند، اما شرایط بین الملل ایجاب می کند که پیشنهاد روسیه به طور کلی نادیده گرفته نشود.
اگر قرار باشد که بحران فلسطین راه حلی سیاسی بیابد، مناسب ترین راه حل، بحث درباره آن در کنفرانس بین المللی است. به هر حال در مکه مکرمه سنگ بنای دولت وحدت ملی گذاشته شده و این فرصت تاریخی به دست آمده است که فلسطینیان جدا از پایگاه اجتماعی کنونی و منابع مشروعیتی که برای خود قایل هستند، در نگاهی واقع بینانه به تأسیس کشور فلسطین با وجود همه مشکلات و محدودیتهای آن بیندیشند.
قدس
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
