نگاهی به پدیده نامیمون «دیوارنویسی» (بخش چهارم و پایانی)

«دیوار نویسی» (وندالیسم) امروزه به یکی از پدیده های قابل توجهی تبدیل شده که به دلیل عدم آگاهی عمومی در این باب، به بسیاری از نقاط کشور سرایت یافته و در برگیرنده نکات و آموزه های انحرافی فراوانی می باشد. آنچه در این میان از اهمیت ویژه ای برخوردار است آنکه علل شیوع این بیماری در جامعه ایران چه بوده و یا به چه چیزهایی باز می گردد؟ تحقیقات نشان داده که عوامل گوناگونی در رشد بی رویه و قارچ گونه این بیماری روانی در جامعه ایران دخیل بوده که از جمله مهمترین آن عوامل می توان به مواردی چون: 1. گسترش موسیقی زیرزمینی 2. روند رو به رشد بی هویتی 3. تبلیغات جهانی 4. سادگی در طراحی 5. فعالیت گروه های سازمانی، اشاره کرد.
1. موسیقی زیرزمینی
امروز پس از گذشت چند سال از گسترش و شکل گیری موسیقی های زیرزمینی چون رپ، می توان دریافت تا چه حد گسترش این نوع موسیقی در جامعه ایران می تواند زیانبار و مخرب باشد. آسیب ها و تهدیداتی که از ناحیه انتشار این نوع موسیقی بر کشور و بدنه اجتماعی آن وارد می شود غیرقابل انکار است.
نوجوانی که تا دیروز در یک خانواده برخوردار از جو سالم و کنترل شده می زیسته است اکنون با فشار یک دکمه تلفن همراه، سی دی و گاهی اوقات از رادیو نوعی از موسیقی را می شنود که هجمه سنگینی از ابتذال را به پیکره روحی و روانی وی بار می نماید. یکی از ره آوردهای شوم و مخرب این موسیقی برای کشورها، شیوه حواشی فرهنگ هیپ هاپ نظیر آهنگ سازی، رقاصی و بالاخره دیوارنگاری بوده است.
بررسی ها نشان داده که در بسیاری از نوشته های ایرانی نام گروه های رپ، نام خواندند و نمادهای مربوط به رپ قابل مشاهده است. وقتی اشخاصی چون رضا عطاران، محسن نامجو و محسن چاووشی در دستگاه رپ خوانند باید این هشدار جدی برای مسئولان صدا و سیما مطرح می شد که هر کالای تولیدی در حوزه فرهنگ قابلیت لازم را برای انتشار از رسانه ملی ندارد اما با کمال تاسف این مهم صورت نپذیرفت. در اینجا باید متذکر شد که بسیاری از خوانندگان رپ خود نیز اقدام به دیوار نویسی می کنند تا به این وسیله شهرت بیشتری کسب کنند.
2. روند رو به رشد بی‌هویتی
نتیجه تحقیقات به عمل آمده نشان می دهد که معضل بی هویتی در بین جوانان تمامی کشورهای جهان بر اثر سیاست های استکباری فرهنگی همچون جهانی سازی فرهنگ، رشد صعودی یافته است و جوانان کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نبوده اند. رشد شهرنشینی برای طبقات متوسط، حاشیه نشینی، رشد روند مهاجرت به شهرهای بزرگ و گسترش شهرک های آپارتمانی بدون هویت بومی و محلی، همگی بر شکل گیری و تقویت گروه های اجتماعی لمپن تاثیرات فزاینده ای را بر جای نهاده اند.
3. تبلیغات جهانی
رشد و توسعه مجراهای ارتباط جمعی زمینه تاثیرپذیری های فراوانی را در عرصه فرهنگ و هنر در بسیاری از موارد فراهم آورده است. در خصوص گرافیتی نیز دایر کردن گالری های بزرگ، نمایشگاهای بین المللی با تبلیغات گسترده تلویزیونی از جمله عواملی است بر وارد شدن این اقدام شبه هنری به ایران، تاثیر قابل توجهی داشته است. گفتنی است هم اینک چند سایت قوی نیز در کشور در این زمینه آغاز به کار کرده اند که تاثیرات مخربی را در خصوص فراگیری دیوارنویسی بر جای گذاشته اند.
4. سادگی در طراحی
سهولت در امر ترسیم تصاویر موسوم به گرافیتی از دیگر عواملی است که کمک شایان توجهی به فراگیری این وجه از وندالیسم اجتماعی داشته است. بسیاری از هنرهای اصیل ایرانی نظیر خطاطی، نگارگری، تهذیب، سفالگری و ... نیازمند صرف حوصله و دقت فراوان در مدت یادگیری و اجرای آن است حال آنکه در گرافیتی کمترین ارزش را به خود اختصاص می دهد.
5. فعالیت گروه های سازمانی
بررسی عملکرد برخی از افراد، پایگاه های اطلاع رسانی و وبلاگ های شخصی نشانگر نوع خاصی از ارتباط معنادار میان افرادی است که به دیوارنویسی و در کلان «هنر زیرزمینی» علاقه وافری را نشان می دهند. تشکیل وبلاگ «جنبش هنرزیرزمینی» و اذعان نویسندگان آن به تلاش در راستای فراگیری این به اصطلاح هنر اعتراض آمیز در کنار پوشش خبری رادیو زمانه، بی بی سی و ... از این وبلاگ و همچنین سایت های دیگر، نقطه عطفی در شکل گیری این گروه ها به شمار می آیند.
آنچه در پایان باید به آن اشاره کرد آنکه رپ اساسا یک جنبش اجتماعی اعتراض آمیز استحاله شده می باشد لذا توسعه هر یک از شاخه های آن می تواند به یک بحران در امنیت عمومی جامعه ایران اسلامی بیانجامد علی الخصوص تاثیر تشدید کننده رپ بر وندالیسم می تواند به صورت جدی زمینه های نامانی و بروز جرائم خرد و کلان را فراهم بیاورد.