تقابل عملی روسیه و آمریکا

فرامرز اصغری
روسیه و آمریکا در حالی در مسیر تقابل گسترده قرار گرفته اند که حمله گرجستان به اوستیای جنوبی و پاسخ مسکو به این اقدام به تشدید این چالشها منجر شده است. دامنه این اختلافات نه تنها در عرصه گرجستان بلکه در ابعاد وسیع تری در کل قفقاز و عرصه بین الملل گسترش یافته است.چنانکه شورای امنیت نیز به عرصه رقابت طرفین مبدل گردید. در این چارچوب طرفین تلاش های جدیدی را برای مقابله مستقیم با یکدیگر با بهره گیری از ظرفیت سایر کشورها آغاز کرده اند در حالی که هر کدام براساس منافع استراتژیک دیگری فعالیت می کنند.
ایالات متحده که از مدتها پیش طرح سپر موشکی را پی گیری می کند با بهانه قرار دادن جنگ گرجستان روند اجرای طرح مذکور را تسریع کرد. نتیجه این تحرک گرایش لهستان به پذیرش طرح سپر موشکی آمریکا در ازای گرفتن امتیازات بیشتر از آمریکا بود. پس از مدتها رایزنی در 30 مرداد وزرای خارجه آمریکا و لهستان سند اجرای سپر موشکی آمریکا در لهستان را امضا کردند تا گامی جدی برای مقابله با آمریکا برداشته شود. مقامات آمریکایی در پنتاگون و کاخ سفید رسما اعلام کردند که این اقدام برای مقابله با تهدیدات نظامی مسکو می باشد.
در نقطه مقابل، روسیه نیز که از مدتها پیش از اجرای طرح های مشابه خبر داده بود، طرح استقرار سیستم دفاع موشکی در سوریه را اعلام کرد. در شرایطی که غرب و رژیم صهیونیستی برای تحت فشار قرار دادن دمشق به هر ابزاری متوسل می شوند، مدودوف رئیس جمهور رئیس روسیه با دعوت از بشار اسد رئیس جمهور سوریه (30 مرداد) رسما تقابل آشکار با غرب را به نمایش گذاشت.
این سیاست زمانی تقویت شد که مسکو از گسترش همکاری نظامی و استقرار سیستم دفاع موشکی در این کشور خبر داد. به عبارتی دیگر می توان گفت که کرملین با این اقدام پاسخ توافقنامه سپر موشکی آمریکا و لهستان را داده است. روند تحولات نشان می دهد که هر گام واشنگتن با گام متقابل مسکو همراه گردیده چنانکه با اعلام طرح پیوستن اوکراین به ناتو و طرح سپر موشکی، مسکو نیز پایگاه جدید در کوبا و ونزوئلا را مطرح کرده است. بر این اساس روند تحولات عرصه بین الملل احیای تقابل آمریکا و روسیه با بهره گیری از ظرفیت سایر کشورها در مناطق استراتژیک طرفین را به نمایش می گذارد که حاصل آن افزایش تحرکات آمریکا در اروپای شرقی، آسیای مرکزی و قفقاز و فعالیت روسیه در خاورمیانه و آمریکای لاتین است. در این میان سایر کشورها که از موقعیت استراتژیک برخوردارند با گرایش به هر کدام از دو قطب بازی (آمریکا و روسیه) برای کسب منافع تلاش می کنند، لذا رقابت این دو کشور به رقابتی جهانی مبدل خواهد شد.