شورای امنیت

شورای امنیت (UNSC) یکی از شش رکن مهم و اصلی سازمان ملل متحد است که وظیفه پاسداری از امنیت و صلح بین المللی را به عهده دارد. بر اساس منشور سازمان ملل متحد، حیطه قدرت شورای امنیت شامل اعزام نیروهای پاسدار صلح، تصویب تحریم های بین المللی و اعطای اجازه استفاده از نیروی نظامی علیه کشورهای متخاصم است. تصمیم های این شورا به صورت قطعنامه های شورای امنیت اعلام می شود. جلسات شورای امنیت بر عکس جلسات مجمع عمومی سازمان ملل متحد به طور منظم تشکیل می شود و با روبه رو شدن با هر موضوع فوری و مهمی در هر زمان و مکانی که به زعم اعضای شورای امنیت، صلح و امنیت جهانی را به مخاطره بیندازد تشکیل می شود. اعضای سازمان ملل ملزم هستند تصمیمات آن را به اجرا درآورند. شورای امنیت از 51 عضو تشکیل می شود که پنج عضو آن (چین، فرانسه، انگلیس، روسیه و آمریکا) اعضای دائمی و ده عضو آن انتخابی و دوره ای هستند. پنج عضو دائم در تصمیم ها و رای گیری های شورا از «حق وتو» به معنای رد مصوبات و تعهداتی که بر خلاف منافع آنهاست، برخوردارند. لذا در شورای امنیت هیچ قطعنامه ای با وجود رای منفی هر یک از اعضای دائمی آن اتخاذ نخواهد شد. ریاست شورای امنیت نوبتی و طول مدت آن یک ماه است. اولین جلسات این شورا در اطراف دریاچه ساکسس در نیویورک برگزار شد.
اگرچه برخی جلسات آن در بسیاری از شهرها مثل پاریس برگزار شده اما معمولا جلسات شورای امنیت در مقر اصلی و کنونی آن در شهر نیویورک برگزار می شود. در سه دوره ترکیب شورای امنیت تغییر کرده است: در سال 1965 با اصلاح ماده های 23 و 27 منشور، اعضای انتخابی شورا از 6 کشور به 10 کشور افزایش یافت. در سال 1971 مجمع عمومی برای حذف نمایندگی جمهوری چین رای داد و کرسی آن به جمهوری خلق چین به عنوان نماینده قانونی دولت چین واگذار شد. همچنین بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، هیچ اصلاحیه ای بر ماده 23 اعمال نشد و بدون هیچ مشاجره ای، فدراسیون روسیه کرسی شوروی سابق را تصاحب کرد. برای اینکه شورای امنیت در هر موقعیتی بتواند تشکیل جلسه بدهد باید یکی از اعضای آن همیشه در مقر اصلی حاضر باشد. این مورد از اصول مهم منشور سازمان ملل و از امتیازات آن نسبت به جامعه ملل سابق است که همیشه قادر به واکنش و پاسخگویی در همه موارد بحرانی نبود. از جمله بحث هایی که همواره درباره شورا مطرح است، مقوله حق ناعادلانه «وتو» است که در انحصار پنج قدرت بزرگ دنیا قرار دارد. این بحث به تبع خود درخواست افزایش تعداد اعضای دائمی شورای امنیت را به وجود آورده است. ژاپن و آلمان به عنوان دومین و سومین فراهم کنندگان کمک های مالی سازمان ملل، برزیل به عنوان بزرگ ترین کشور آمریکای جنوبی و هند به منزله بزرگترین دموکراسی مردمی در جهان که اصلی ترین فراهم کنندگان سرباز برای نیروهای حافظ صلح سازمان است و 57 کشور اسلامی به عنوان یک چهارم اعضای سازمان ملل بیشترین تقاضا را برای افزایش تعداد اعضای دائمی شورای امنیت دارند. اما با وجود گذشت 50 سال از فعالیت سازمان ملل و افزایش اعضای آن از 51 کشور به 192 کشور این سازمان همچنان بازیچه قدرتهای بزرگ و صاحب حق وتو است.