سرمایه‌های سرگردان جهان را چگونه جذب کنیم؟

صمد حسن‌نیا سماکوش
بحران مالی اخیری که در کشورهای توسعه یافته اروپایی و آمریکا رخ داده است، بانکها و موسسات پولی و مالی این کشورها را دچار آسیبهای شدید مالی کرده و برخی از این بانکها و موسسات نیز تا مرز ورشکستگی پیش رفته اند.
خروج دارائیهای این بانکها و موسسات مالی بحثهایی را در داخل کشور ما برانگیخته که بانکها و موسسات مالی ایرانی که تاثیر زیادی از این بحرانهای بین المللی نپذیرفته اند، می توانند از این شرایط استثنایی استفاده کرده و اقدام به جذب سرمایه های سرگردان کنند.
به عقیده کارشناسان، ابلاغ سیاستهای کلی اصل 44 نیز می تواند به عنوان یک راهگشا در این خصوص موانع قبلی تاسیس بانکهای خارجی و یا شعب این بانکها در کشور را از میان برداشته و زمینه ساز ورود این سرمایه ها به کشور بشود. از سوی دیگر پرتفوی اغلب بانکها در سایر کشورها سهامی است که بحران از این محل متوجه آن شده است، اما بانکهای ما اینگونه نیست. بانکهای دولتی ما به هیچ وجه پرتفویی در بورس ندارند و پرتفوی بانکهای خصوصی نیز در بورس بسیار اندک است.کار دیگری که ما باید انجام دهیم این است که بر بخش واقعی اقتصاد (کالا، تولید و اشتغال) توجه بیشتری داشته باشیم و مسایل پولی را متناسب با بخش واقعی تنظیم کنیم. از آنجا که همیشه در بخش واقعی اقتصاد فعالیت کرده ایم، ممکن است بتوانیم سرمایه گذارانی که محلی برای سرمایه گذاری مطمئن ندارند را برای سرمایه گذاری در بخش واقعی اقتصادمان جذب کنیم.
تمایل کشورهای اروپایی به استفاده از ابزارهای بانکداری اسلامی نیز می تواند انگیزه سرمایه گذاران خارجی را به ورود سرمایه های خود به بازارهای ایران افزایش دهد و در این زمینه لازم است مسئولان ایرانی با تبیین قوانین بانکداری اسلامی برای موسسات مالی خارجی زمینه را برای این کار مساعد کنند.
انتشار اوراق قرضه بین المللی نیز ابزار دیگری برای جذب سرمایه های سرگردان خارجی به کشور ارزیابی می شود. انتشار اوراق قرضه ارزی از روش هایی است که به علت سود بالا معمولا با استقبال خوب بین المللی مواجه می شود. البته مسئله مهم در این باره، ایجاد و ارائه تضمین هایی است که این اوراق را تضمین کند و این تضمین ها معمولا از سوی بانک های خارجی ارائه می شود اما از آنجایی که خود این بانک ها در حال حاضر به شدت آسیب دیده اند، می توانیم با ایجاد صندوق هایی که این اوراق را تضمین کنند، اعتماد سرمایه گذاران خارجی را جلب و بازپرداخت اوراق مشارکت ارزی را با فروش نفت تضمین کنیم.
برخی مسئولین دولتی نیز اخیرا اعلام کردند، در ماههای گذشته تقاضاهای متعددی از سوی کشورهای خارجی برای تاسیس بانک به بانک مرکزی ارائه شده است که این مسئله می تواند نوید بخش یک چشم انداز مثبت و امیدوارکننده برای جذب سرمایه های خارجی باشد.
همچنین صندوق سرمایه گذاری خارجی در بورس ایران برای جذب سرمایه های سرگردان خارجی ناشی از بحران مالی جهان تشکیل شده که اقداماتی از این دست می تواند راهگشا باشد.