بازگشت به مذاکرات

سیامک باقری
سولانا نماینده گروه 1+5 و اتحادیه اروپا در مذاکرات هسته ای ایران طی تماس تلفنی با دبیر شورای عالی امنیت ملی خواستار تداوم مذاکرات در هفته های آتی شد. این درخواست در حالی صورت می گیرد که واشنگتن پس از نشست ژنو، راه سخت گیری و فشار را مجددا انتخاب کرده و با گردهمایی اعضای گروه 1+5 مقدمات قطعنامه تحریمی دیگری را قصد نمود. لذا رویکرد سولانا دارای چند ملاحظه است:
1- رفتار سولانا ناشی از نتایج گفت وگوهای گروه 1+5 پس از نشست ژنو است. همه ناظرین موضوع اذعان کرده اند که گروه 1+5 اختلاف جدی پیرامون درگیرسازی مجدد شورای امنیت داشتند و آمریکایی ها نتوانستند با فضاسازی اعضا گروه را برای پیش نویس قطعنامه دیگر متقاعد سازند. در واقع از نظر اکثر اعضای گروه 1+5 با توجه به طرح های ایران و طرح های ارائه شده از ناحیه گروه 1+5 شرایط متفاوتی برای مذاکره پیش آمد و باید این شرایط را حفظ و تعمیق نمود.
2- بی اعتنایی ایران به واکنش های آمریکا و اتحادیه اروپا پس از نشست ژنو پیام آشکاری برای غرب بود. تحلیل گرایان غربی اذعان داشتند که ایران دارای پشت گرمی های فراوانی است که فشار اتحادیه اروپا و آمریکا تاثیر بر تصمیم ایران نخواهد گذاشت. از نظر آنها آماده سازی ایران برای برون رفت فشارهای احتمالی، اعتماد به نفس ویژه ای به آن داده است فلذا در چنین شرایطی ایران هیچ گونه احساس تهدید و نا امنی نمی کند.
3- امیدواری از نامه جلیلی به سولانا عامل دیگر در توضیح رویکرد جدید است. دبیر شورای عالی امنیت ملی در نامه کوتاه خود ضمن سازنده خواندن مذاکرات ژنو، عزم ایران را برای حل دیپلماتیک مسئله اعلام کرد و تصریح نمود که به زودی پاسخ خود را به گروه 1+5 خواهد داد مشروط به اینکه ابهامات ایران پیرامون درخواست های آنها برطرف شود. بنابراین دو مسئله به شفاف سازی و رفع ابهامات و وعده های مبنی بر اینکه به زودی پاسخ ایران به گروه 1+5 داده می شود این امیدواری را ایجاد کرد که فرایند جدید مذاکرات همچنان مولفه های خودش را حفظ نموده است.
4- علی رغم موارد فوق، اقدام سولانا در چارچوب عملیات روانی نیر قابل تفسیر می باشد. غرب در 5 سال گذشته هیچگاه سیاست نیش و نوش را کنار نگذاشت. روزولت نیز توصیه ای به رهبران آمریکا داشت که «باید همیشه با لبخند سخن بگویند ولی یک چماق بزرگ هم به همراه داشته باشند.» در همین راستا سولانا به جای رفتار صادقانه و انتقاد از اتحادیه اروپا و آمریکا نسبت به اقدامات تحریمی علیه ایران، در سناریوی نوش و نیش بازی کرده است. مصوبه اتحادیه اروپا مبنی بر تحریم های خارج از شورای امنیت و در دستور کار قرار دادن تحریم انرژی ایران و همچنین مصوبه تحریم مضاعف کنگره آمریکا به همراه تمهیدات قطعنامه بعدی شورای امنیت، به صورت تلقی خواستار تداوم مذاکرات شد. خوب مسلم است که به این نحو درخواست مذاکره کردن معنایی جز سیاست نیش و نوش ندارد. به عبارت دیگر این دو نوع رفتار که پس از نشست ژنو صورت گرفت، شکلی از عملیاتی روانی است به منظور تاثیرگذاری بر تصمیم گیران نظام و افکار عمومی جامعه ایران، اما غافل از اینکه این سناریو در نزد ایرانیان سوخته و نخ نما محسوب می شود. برخی از تحلیل گران رسانه های غربی خوب درک کردند که هر بار آمریکا زیاده روی می کند یا ایران را تهدید می کند تنها موضع مقامات ایران را محکم تر و جامعه سیاسی ایران منسجم تر می شوند.