واکنش کاخ سفید به تشکیل دولت وحدت ملی فلسطین ؛ لبه تیغ

آرش خلیل خانه: پس از آنکه حماس با امضای پیمان مکه در عمل به عضویت ساف (سازمان آزادی بخش فلسطین) درآمد، این نگرانی وجود داشت که ناگزیر از تن دادن به پیمان اسلو بر مبنای اصول «ساف» باشد که در این صورت به معنای آن بود که دولت هنیه اسراییل را به رسمیت بشناسد و مقاومت مسلحانه را به کنار گذارد.

با این حال خالد مشعل، رهبر در تبعید حماس و اسماعیل هنیه، نخست وزیر فلسطین هر دو بر عدول نکردن حماس از این دو اصل و خط قرمز خود تأکید کردند.
اینک و در آغاز فرایند اجرایی تشکیل دولت وحدت ملی این پرسش مطرح است که واکنش آمریکا با دولت وحدت ملی به رهبری «هنیه» در حالی که وی سه شرط کنفرانس چهار جانبه را نپذیرفته است، چگونه خواهد بود.
محمدعلی مهتدی، کارشناس مسایل خاورمیانه در گفتگو با خبرنگار سیاسی قدس به چند پرسش در این باره پاسخ گفته است.
* با وجود انتصاب خالد مشعل به سمت معاونت سازمان ساف و تشکیل دولت وحدت ملی، حماس حاضر به مصالحه درباره به رسمیت شناختن اسراییل نشده است، در چنین شرایطی آیا فکر می کنید آمریکا دولت جدید «هنیه» را به رسمیت بشناسد یا در برابر آن موضع گیرد؟
** پذیرش پیمان مکه و تشکیل دولت وحدت ملی از سوی حماس دو علت مهم و اصلی داشت.
نخست آنکه جنگ داخلی، خط قرمز حماس به شمار می رفت و درگیریهای مسلحانه ای که گروه محمد دحلان به راه انداخته بودند، آسیبهای جدی را متوجه مردم فلسطین ساخته و کنترل اوضاع نیز در این شرایط از دست حماس خارج شده و غیرقابل مهار شده بود.
علت دوم، تداوم محاصره سرزمینهای اشغالی در نوار غزه و کرانه باختری و نرسیدن آذوقه، سوخت و پول و فشار گسترده بر مردم بود.لذا حماس صلاح را در این دید که وارد این تفاهم شود، بدون اینکه از اصول خود دست بردارد.این کار هم به سادگی میسر نبود. بنابراین در پیمان مکه قدری با کلمات بازی شد.
در متن اولیه، تأکید بر پایبندی حماس به موافقتنامه هایی که تشکیلات خودگردان با اسراییل امضا کرده بود را آورده بودند که با اعمال فشار حماس این «پایبندی» حذف و کلمه «اقدام» جایگزین آن شد که بار حقوقی متفاوتی دارد.
درباره بحث کنار گذاشتن مقاومت و به رسمیت شناختن اسراییل هم حماس امتیاز زیادی به طرف مقابل نداد و تنها مورد قابل اشاره در این زمینه اظهارات خالد مشعل در دمشق و پیش از امضای پیمان مکه است که گفت «اسراییل واقعیتی است که وجود دارد، اما آن را به رسمیت نمی شناسیم».
هم اکنون نیز هنیه مأمور تشکیل کابینه جدید شده و سؤال اساسی امروز همان است که شما مطرح کردید.
اینکه واکنش آمریکا و اسراییل چه خواهد بود با توجه به اینکه هیچ کدام از سه شرطی که کمیته چهار جانبه مطرح کرده بود، به طور کامل از سوی حماس پذیرفته نشد، این پرسش پیش می آید که آیا آمریکا دولت وحدت ملی به رهبری «هنیه» را به رسمیت می شناسد؟
بحثها در این باره گسترده است، اما اکنون نتیجه ای که نزدیک تر به واقعیت می نماید، با نگاه به تحولات روز است. از آنجا که کاندولیزا رایس به منطقه آمده و اجلاس سه جانبه رایس، اولمرت و محمود عباس در جریان است، این احتمال قویتر است که آمریکا کابینه جدید فلسطین را رد نکند و در عین حال به رسمیت هم نشناسد و سکوت اختیار کند تا با گذشت زمان عملکرد و بازخورد آن نمایان شود تا براساس ارزیابی آن تصمیم گیری کنند این وضع البته خود یک اعمال فشار به کابینه هنیه و حماس به شمار می رود.
* اگر آمریکایی ها این دولت را به رسمیت نشناسند، چه شرایطی ایجاد می شود؟
** آمریکایی ها نمی توانند کابینه وحدت ملی فلسطین را به رسمیت نشناسند، زیرا پای آبرو و حیثیت سعودی و شخص ملک عبدا... در میان است و آمریکا در شرایطی نیست که میانجی گری سعودی را نفی کند.
* اما بسیاری از تحلیل گران معتقد بودند سعودی در این مسأله برای مقابله با نفوذ ایران تا حدی منافع آمریکا را در پیمان مکه نادیده گرفته و موجب رنجش آنها شده است؟
** معتقد نیستم که سعودی منافع آمریکا را نادیده گرفته است.
اما کاخ سفید در پی این است که روند سازش و صلح را به نوعی فعال کند، ولو اینکه به نتیجه ای منجر نشود و سفر رایس هم به همین دلیل است.
یعنی اکنون یک تحرک سیاسی آغاز شده اما قطعاً به دولت مستقل فلسطینی نمی انجامد.
این فعالیت سیاسی، بهایی است که عربستان سعودی و شماری دیگر از کشورهای عربی منطقه خواهان آن هستند تا آمریکا نشان دهد مایل به حل موضوع فلسطین است و به ازای آن، آنها موافقت کنند، در یک ائتلاف برای کاستن از نفود و نقش ایران در منطقه وارد شوند.