سودان؛ اعمال محدودیت‌های استراتژیک

علی امینی
طی روزهای اخیر یکی از قضات ارشد دادگاه کیفری بین المللی برای بار دوم طی یکماه گذشته از تصمیم این دادگاه برای اعلام جرم علیه «عمر البشیر»، رئیس جمهور سودان و برخی دیگر از مسئولان عالی رتبه این کشور خبرداد. این اتهام جرم به دلیل وضعیت بغرنجی است که در دارفور وجود دارد و از منظرکشورهای غربی و از جمله قضات دادگاه بین المللی کیفری سازمان ملل عامل اصلی آن دولت خارطوم است. قاضی دادگاه کیفری ماه گذشته نیز گزارشی مشابه از بحران غرب سودان تهیه و به شورای امنیت سازمان ملل ارائه داد تا زمینه های یک اقدام حقوقی تهاجم نظامی به سودان را فراهم نماید. اگر چه اعلام جرم علیه سران کشورها در زمان حضور در قدرت موضوع جدید و غیرمنتظره ای نیست و پیش از این رهبرانی همچون « اسلوبودان میلو سوویچ» ، رئیس جمهور صربستان و «چارلز تیلور »، رهبر لیبریا از سوی دادگاه بین المللی کیفری به جنایات جنگی متهم شده اند، اما واقعیت این است که وضعیت ژئوپلیتیک سودان و نقش منطقه ای آن و نیز مواضع دولتمردان این کشور نسبت به محیط منطقه ای و تحولات جهانی با آنها بسیار متفاوت است.
درست است که این کشور بیش از 20 سال است که درگیر جنگ های داخلی است وطی 15 سال اخیر درگیریها در منطقه دارفور در غرب این کشور و بیش از 200 هزار نفر کشته و 5/2 میلیون نفر دیگر نیز آواره شدند اما باید به جای متهم کردن دولت مرکزی این کشور و مجرم معرفی کردن مقامات آن با هدف اغراض سیاسی به نقش اصلی سیاستهای مداخله جویانه و برنامه ریزی شده برخی از کشورهای غربی توجه شود. هم اینک بسیاری از کشورهای اروپایی در پوشش حمایت های بشردوستانه به گسترش قشون نظامی و امنیتی در چاد جایی که شورشیان آموزش نظامی می بینند تا علیه دولت خارطوم بجنگند، روی آورده اند. چه کسی نیروهای شورشی را در غرب سودان آموزش می دهد، آنها را تجهیز و مسلح می کند و برای جنگ علیه دولت مرکزی سودان هدایت و فرماندهی می کند؟ براساس بسیاری از مدارک و شواهد موثق نقش نیروهای غربی و صهیونیست ها در این موضوع کاملا محرز است.مقامات خارطوم سالها است به دلیل مواضع اصلی ضد استعماری از سوی کشورهای غربی تحت فشار هشدارهای عمومی مجامع باصطلاح بین المللی، تحریم های شدید اقتصادی و تهدیدات روزافزون نظامی و اخیرا نیز تهدیدات قضایی و کیفری است. واقعیت این است که این فشارها که توأمان با حمایت کشورهای غربی از چریکهای شورش در دارفور علیه دولت مرکزی خارطوم انجام می گیرد تاکنون نتوانسته سودان را به زانو درآورد و یا اینکه از بحران دارفور بکاهد. چه بسا که دولتهای غربی علی رغم هیاهوهایی که بر سرمسئله حقوق بشر برپامی کنند گام موثری برای حل مسالمت آمیز این بحران برنداشته اند. آنها با تهدید دولت مرکزی خارطوم نه تنها به دنبال حل بحران نیستند بلکه اعمال و تحمیل محدودیت های استراتژیک و از جمله تجزیه کشور سودان را دنبال می کنند.
سودان در قاره آفریقا، کشوری است وسیع و از جمله کشورهای بزرگ اسلامی است که تجزیه آن به 5 کشور سالها است که در دستور کار کشورهای غربی قراردارد. این کشور از جمله 7 کشوری است که در طرح استراتژیک نومحافظه کاران آمریکایی برای تهاجم نظامی پس از افغانستان ، عراق و ... قرارداشت. سودان به تنهایی به اندازه اروپای غربی و دارفور به اندازه فرانسه وسعت جغرافیایی دارند. این کشور با 9 کشور آفریقایی مرز مشترک دارد، لذا در صورت هرگونه اقدام کشورهای غربی برای تجزیه آن با توجه به اینکه کشورهای اطراف سودان عمدتا دارای بافت موزاییکی و شکننده هستند ، کل جغرافیای سیاسی قاره آفریقا دچار تغییرات اساسی خواهد شد و بحرانهای فزاینده قبیله ای ممکن است جان میلیونها انسان را بگیرد.
به این ترتیب سیاست اتهام زنی و تهدید بر تشدید تحریم های اقتصادی و فشارهای حقوق و قضایی، نه تنها راه حل بحران دارفور نیست. بلکه دولتمردان سودان را بیش از پیش برای برخورد نظامی با شورشیان تجزیه طلبی که از سوی کشورهای فرامنطقه ای حمایت می شوند مصمم تر می کند.
بدون شک منافع غرب در اعمال محدودیت های بیشتر بر دولت خارطوم نیست، زیرا هر چه فشارها از سوی مجامع غربی علیه دولت خارطوم بیشتر شود این کشور به سوی چین ، روسیه، مالزی ، اندونزی و ... گرایش پیدا می کند . کما اینکه طی یکسال گذشته سرمایه گذاری چینی ها 8/2 بیلیون دلار رشد داشته است. به این ترتیب بیهودگی این اقدامات قضایی، سیاسی - امنیتی و تحریم های اقتصادی و نیز اقدامات احتمالی نظامی از سوی کشورهای غربی علیه خارطوم بر کسی پوشیده نیست و بهتر آن است که کشورهای غربی به جای تهدید به اعمال اقدامات نظامی به بهانه گزارشهای کیفری مجامع بین المللی باید به راه حل های آفریقایی توجه کنند، راه حلی که خواهان عدم حمایت نظامی سیاسی کشورهای غربی از شورشیان و تهدید دولت مرکزی خارطوم به بی ثباتی ، فروپاشی و تغییر رژیم آن است.
دولتهای غربی به جای اینکه از اهرم های فشار علیه دولت مرکزی استفاده کنند بهتر است واقعیت ها را بپذیرند و دولت مرکزی را کمک کنند تا به نحو مسالمت آمیزی بر شورشیان غالب شود تا به منطقه دارفور صلح و ثبات برگردد.
شکی نیست بهترین راه ثبات در سودان و آفریقا بهره گیری از راه حل های آفریقایی است چیزی که کشورهای غربی توان درک آن را ندارند!