تجمل‌گرایی؛ مانع ازدواج جوانان

مهدی امینیان
قال رسول الله(ص): «خیرالنکاح ایسره؛ بهترین ازدواج، آن است که آسان باشد». (نهج الفصاحه، حدیث1507)
جوانان امروز جامعه ما برای ازدواج و تشکیل خانواده با موانع متعدد درونی و بیرونی مواجه می باشند. برخی از این عوامل عبارت است از: ضعف یا عدم روحیه توکل به خدا و توسل به حضرات معصومین(ع)، به تاخیر افتادن بلوغ فکری جوانان، سنتهای نابجا و غلط، وسواس بیش از حد و نامعقول، سختگیری های فراوان خانواده دختر، مشکلات مالی گسترده پسران در برآوردن خواسته های خانواده دختر، مهریه های سنگین، برگزاری مراسم های ازدواج با هزینه های گزاف، تجمل گرایی در تهیه وسایل منزل، مشکل مسکن بالاخص در شهرهای بزرگ و...
با دقت در بسیاری از موانع ازدواج بدین نکته نائل می گردیم که ریشه بسیاری از این موانع، همانا تجمل گرایی و عدم رعایت روحیه ساده زیستی در زندگی مردم می باشد. متاسفانه طی بیست سال اخیر بواسطه ترویج نادرست فرهنگ تجمل گرایی، لوکس نگری به تمامی وسایل و احتیاجات یک زندگی ساده و گسترش و فراگیری شدید فرهنگ مصرف گرایی، شاهد آن هستیم که این فرهنگ نادرست که در تضاد و تعارض کامل با آموزه های دینی و سنت نبوی و ائمه معصومین دارد، به شدت در جامعه بسط و گسترش یافته و هم اینک نه تنها طبقات متمول و ثروتمند بلکه طبقه متوسط شهری جامعه ایرانی نیز معتقد به این فرهنگ و نوع نگرش تجملی گشته و تبعات و آثار مخرب آن در ابعاد مختلف جامعه قابل مشاهده می باشد.
به نظر، یکی از دلایل عمده گسترش این فرهنگ در جامعه، گرایش طبقات بالای جامعه و در راس ایشان، مسئولین و مدیران سیاسی به تجملات و روحیه دنیا گرایی و اسراف و تبذیر می باشد. حضرت امیرالمومنین(ع) در نامه خویش به مالک اشتر در خصوص میزان تاثیرپذیری مردم از امرا و حاکمان خویش عنوان می دارد: «ای مالک بدان5! مردم در کارهای تو چنان می نگرند که تو در کارهای حاکمان پیش از خود می نگری». (نهج البلاغه، نامه 53) این سخن علاوه بر دلالت های دیگر خود بیانگر آن است که مردم همچو تو که از گذشتگان و عملکردشان الگو گرفته و می آموزی، مردم نیز از نوع عملکرد و منش تو تاثیر گرفته و می آموزند.
حضرت در خصوص لزوم دقت کارگزاران، مسئولان و مدیران نظام اسلامی در ترک دنیا گرایی و مال پرستی و لزوم همراهی با مردم در تلخی های روزگار و قرار دادن سطح زندگی خویش هم سطح با اقشار متوسط و ضعیف و در کل ایفای نقش الگو ده در ترک تجمل گرایی و دنیاپرستی عنوان می دارند: «آیا به همین رضایت دهم که مرا امیر المومنین خوانند و در تلخی های روزگار با مردم شریک نباشم؟ و در سختی های زندگی الگوی آنان نگردم» (نامه 45)؛ حضرت در بیان گهربار دیگری پس از دعوت یکی از یاران خویش به عدم استفاده از خانه بسیار بزرگتر از حد نیاز خود می فرمایند: «خداوند بر پیشوایان حق واجب کرده است که خود را با مردم ناتوان همسو کنند تا فقر و نداری تنگ دست را به هیجان نیاورد و به طغیان نکشاند». (خطبه 209)
با مشاهده بیانات فوق از حضرت امیر(ع) به لزوم و وجوب ترک تجمل گرایی و ثروت اندوزی از سوی مسئولین بواسطه آثار سوء و مخرب آن بر ابعاد مختلف نظام اجتماعی می توان پی برد.
متاسفانه در سالهای پس از جنگ شاهد نفوذ تدریجی فرهنگ تجمل گرایی و زراندوزی در برخی مسئولان و مدیران ارشد و تسری آن به مدیران میانی و در نهایت سرایت آن به طبقات پایین تر بوده ایم. پس از نفوذ این فرهنگ و راسخ شدن آن در عقاید و عملکرد مردم، به تدریج در سالهای بعد از آن شاهد تبعات منفی و مخرب این نوع نگرش من جمله در مقوله ازدواج بوده ایم. آثار منفی تجمل گرایی بر مقوله ازدواج را می توان در موارد زیر ملاحظه کرد:
1-به واسطه این فرهنگ غلط و غیر شرعی، مردم به تدریج خواهان مهریه های بسیار سنگین برای دختران خویش شده اند، مهریه هایی که پرداخت آنها بطور حتم از طاقت اکثریت جوانان خارج می باشد. مهریه هایی از قبیل تعداد سکه معادل با سالهای تولد دختر، چندین مثقال طلا و نقره، سفرهای خارجی، ملک مسکونی یا تجاری، چندین هزار شاخه گل بعلاوه چند صد سکه طلا و...
حضرت رسول اکرم(ص) از زنانی که با مهریه های اندک ازدواج می نمایند بسیار تکریم نموده و از آنها به عنوان بهترین زنان امت و از نشانه های میمنت زن دانسته است. (نهج الفصاحه، احادیث١٤٨٩ ٬١٥٣٣ و١٥٣٦)
2-یکی دیگر از تبعات تجمل گرایی آن است که اولیاء طرفین ازدواج علی الخصوص طرف دختر با اصرار و ابرام و حتی در مواردی علیرغم میل باطنی دختر خویش، خواهان انجام خرید سنگین برای دختر خود و نیز برگزاری مراسمی در بهترین تالارهای پذیرایی و پذیرایی از میهمانها با انواع مواد خوراکی و سرو چند نوع غذا برای مدعوین جشن.
3-از طرف دیگر در قبل برگزاری مراسم ازدواج با کیفیت فوق و خرید سنگین، خانواده پسر نیز خواهان خرید جهیزیه ای کامل و از بهترین اجناس موجود در بازار، نیز دادن اقلام غیر ضروری چون مبلمان و کالاهای دکوری و لوکس از سوی خانواده دختر می باشند.
همگی موارد فوق، منبعث از دیدگاه مادی و متعارض با آموزه های شرع مقدس و سنت حضرات معصومین در امر ازدواج و تاکیدات فراوان ایشان در خصوص سهل گرفتن امر ازدواج از هر دو طرف و تکیه فراوان بر ایمان و تعهد دختر و پسر در زندگی است. با توجه به دلیل ارائه شده فوق در خصوص ریشه اشاعه فرهنگ تجمل و عدم ساده زیستی در جامعه، امید است که این طیف از مسئولین و صاحب منصبان سیاسی با توجه و دقت بیشتر در توصیه های حضرات معصومین خصوصا امیر المومنین به زمامداران و کارگزاران در خصوص لزوم رعایت زهد و ساده زیستی در زندگی شخصی و کاری و نیز امعان نظر در سیره نورانی این حضرات در زندگی سراسر خدا محور ایشان، به تدریج به ایجاد و راسخ نمودن فضیلت اخلاقی زهد در خود مبادرت ورزیده و اقدام به تطهیر لوح وجود خویش از صفت مذموم و بسیار مخرب تجمل گرایی نمایند.