معادله کوزوو در روابط شرق و غرب

على امینى
سرانجام پس از 9 سال جدال و کشمکش سیاسی در منطقه بالکان، نمایندگان استان کوزوو از جمهوری صربستان، در یک جلسه اضطراری، استقلال خود را اعلام کردند. با اعلام استقلال کوزوو، این استان پس از اسلوونی، بوسنی و هرزگوین، کرواسی، مقدونیه و مونته نگرو، ششمین ایالت یوگسلاوی سابق است که از سال 1991 تاکنون استقلال خود را اعلام می کند.
پس از اقدام پارلمان کوزوو، وزرای خارجه کشورهای غربی بلافاصله در بروکسل تشکیل جلسه دادند و از 27 کشور عضو اتحادیه اروپا، 23 کشور آن به طور رسمی و غیررسمی استقلال کوزوو را مورد شناسایی قرار دادند. در این میان تنها چهار کشور اسپانیا، قبرس، رومانی و بلغارستان که خود در معرض جنبش های تجزیه طلبانه می بینند از به رسمیت شناختن استقلال کوزوو اجتناب کرده و یا اینکه مخالفت خود را با اقدام نمایندگان این ایالت اعلام کردند. در همین رابطه، آمریکا پس از انگلستان و فرانسه سومین کشوری بود که بلافاصله استقلال کوزوو را به رسمیت شناخت و خواهان حمایت همه جانبه از آن در مقابل روسیه شد.
اعلام استقلال کوزوو از سوی کشورهای غربی خشم و مقامات صربستان، روسیه و چین را برانگیخت و آنها این اقدامات کشورهای غربی را رویه ای خطرناک برای متلاشی شدن جامعه بین المللی قلمداد کرده و آن را نقض مقررات بین المللی اعلام کردند.
روسیه اعلام کرده اعلام استقلال یک جانبه مقامات محلی کوزوو و شناسایی سریع آن از سوی کشورهای غربی نقض صریح استقلال و حاکمیت ملی دولت صربستان و در تضاد آشکار با قطعنامه1244 شورای امنیت سازمان ملل است که در سال 1998 خواهان یافتن یک راه حل سیاسی برای بحران کوزوو شده است. مقامات مسکو تهدید کرده اند که اگر اقدامات دیپلماسی پاسخ ندهد ممکن است برای حل وفصل بحران کوزوو، به استفاده از نیروی نظامی روی بیاورند. در همین رابطه روس‌ها بلافاصله پس از اعلام استقلال کوزوو و نشست اروپایی ها در بروکسل خواهان نشست شورای امنیت سازمان ملل شدند اما این نشست که بلافاصله روز پس از اعلام استقلال کوزوو تشکیل شده بود با مخالفت کشورهای غربی، نتیجه مطلوبی برای روسیه حاصل ننمود. اما نشست دوم شورای امنیت که روز چهارم استقلال کوزوو و در پی تظاهرات گسترده صرب ها در اعتراض به استقلال کوزوو و سپس حمله تعدادی از صرب ها به سفارتخانه های تعدادی از کشورهای غربی، به پیشنهاد زلمای خلیل زاد نماینده آمریکا در سازمان ملل تشکیل شد که به حمایت کشورهای غربی به صدور بیانیه ای علیه دولت صربستان منجر شد.
1- به نظر می رسد که رویارویی آمریکا و روسیه در موضوع کوزوو وارد مرحله جدیدی شده است. زیرا به دنبال تهدید مسکو به احتمال استفاده از گزینه نظامی در مناقشه کوزوو، دبیرکل ناتو بلافاصله اعلام کرد نیروهای ناتو که در کوزوو هستند با هر تهدیدی مقابله خواهند کرد.
2- به منظور مقابله با اقدامات بازدارنده روسیه در اعلام شناسایی کوزوو از سوی سایر کشورها، نیکلاس برنز معاون وزیر خارجه اعلام کرد که این کشور 334میلیون دلار در اختیار دولت مستقل کوزوو قرار می دهد.
3- کشورهای غربی عضو ناتو در سال1998 در چارچوب قطعنامه 1244 شورای امنیت، 16هزار نیروی نظامی خود را در کوزوو مستقر کرده اند و با اقدامات برنامه ریزی شده تدریجی خود این ایالت را عملا از صربستان جدا کرده اند. این شیوه کشورهای غربی در متلاشی کردن حاکمیت سایر کشورها و تجزیه آنها به کشورهای کوچکتر، هشداری است به همه کشورهایی که درمناقشات مرزی و بحران های امنیتی خود اجازه استقرار و مداخله به نیروهای سازمان ملل و یا ناشی می زنند.
4- با توجه به خشم روسیه از اقدامات کشورهای غربی در شناسایی یک طرفه کوزوو، پیش بینی می‌شود که این کشور مقابله به مثل کند و به تحریک جمهوری های خودمختار «آنجازیا» و «اوسیتای جنوبی» درگرجستان که تمایلات روسی در مقابل حاکمیت غربگرای گرجستان دارند مبادرت ورزد و زمینه های استقلال آنها را فراهم کند.
5- اگرچه اعلام استقلال کوزوو برای روسیه ناخوشایند و سنگین است اما این موضوع حساسیت روس‌ها را به استقرار سامانه های موشکی آمریکا در اروپای شرقی و گسترش ناتو به سوی شرق بیشتر نموده است. به طوری که روسیه برای ممانعت ازاقدامات مذکور ممکن است به هر سنخ اقدام بازدارنده مبادرت ورزد.