سفر استعماری بوش به آفریقا

قاسم غفورى
جرج بوش، رئیس جمهور آمریکا که آخرین سال حضور در کاخ سفید را سپری می کند سفری دوره ای به 5 کشور آفریقایی «بنین، تانزانیا، رواندا، غنا و لیبریا» را انجام داد. این سفر پس از دیدار وی از خاورمیانه در اواخر دی ماه مهم ترین سفر خارجی وی بود. این سفر در شرایطی انجام گرفت که مقامات آمریکایی اهدافی قابل تامل را پیگیری می کنند که برگرفته از سیاست های کاخ سفید برای ثبت حداقل موفقیت ها در کارنامه بوش در زمان خروج از قدرت می باشد:
1- جرج بوش که در طول 7سال ریاست جمهوری خود صرفا به جنگ طلبی در عرصه بین الملل پرداخته نه تنها دستاورد بین المللی نداشته است بلکه در عرصه داخلی نیز با چالش های بسیاری مواجه شده است. افزایش انتقادها به ناکارآمدی دولت و نیز بحران شدید اقتصادی از چالش های اصلی آن می‌باشد. سیاست های بوش در آفریقا به ویژه قراردادهای کلان نظامی و اقتصادی آشکار ساخت که از اهداف اصلی سفر وی جمع آوری کمک های اقتصادی برای حل بحران اقتصادی آمریکا بوده است در حالی که این اهداف در دو بخش اصلی فروش تسلیحات نظامی و نیز سرمایه گذاری در بخش نفت اجرایی می شود. این اقدامات که برای توسعه حضور آمریکا انجام گرفت چند هدف اصلی را پیگیری می‌کرد. اولا دلجویی از افراد و شرکت هایی که در 7 سال گذشته سرمایه های خود را در عراق و افغانستان خرج جنگ طلبی های بوش کرده اند که عمدتا صاحبان شرکت های نفتی و تسلیحاتی بوده‌اند. ثانیا نکته مهم تلاش بوش برای اعلام جایگزینی آفریقا به جای خاورمیانه ای است که چندان روابطی با ایالات متحده ندارد. این اقدام و رویکرد موقت می تواند برای تحریک خاورمیانه جهت بازگشت به روابط با واشنگتن باشد.
2- ایالات متحده در حالی به توسعه طلبی در خاورمیانه پرداخت که بسیاری از رقبای آن نظیر چین، روسیه و ایران با شناخت درست شرایط جهانی به توسعه روابط با آفریقا پرداختند. اکنون آمریکا دریافته است که در عرصه آفریقا جایگاهی ندارد و رقبای آن به اهداف بسیاری دست یافته اند. بوش با حضور مستقیم در آفریقا تلاش کرده تا به رقابت با سایر کشورها بپردازد در حالی که انتخاب کشورهای حاشیه‌ای نظیر «بنین تانزانیا، لیبریا، رواندا و غنا» بیانگر ناتوانی واشنگتن برای حضور در سایر کشورها است که آن را وادار به گرایش به این کشورها نموده است. در همین حال تظاهرات ضدآمریکایی این کشورها نیز نشان داد که واشنگتن نمی تواند امید چندانی به آنها داشته باشد.
3- از مهم ترین اهداف استراتژیک آمریکا در آفریقا، تاسیس پایگاه نظامی در 21 کشور آفریقایی می باشد. جوسازی های رسانه ای و جهانی واشنگتن مبنی بر گسترش حضور القاعده در آفریقا، تشدید جنگ‌های داخلی و منطقه ای در این قاره سیاه و افزایش حملات تروریستی در این قاره را می توان سیاستی برای واداشتن این کشورها به پذیرش این پایگاه ها دانست. بحران های امنیتی در سومالی، سودان، چاد، کنیا، انفجارهای تروریستی در الجزایر، مغرب و... را می توان در این راستا ارزیابی کرد. در حالی که بسیاری از کشورها با این طرح مخالف هستند بوش امید دارد تا در کشورهای متحد، این طرح را اجرایی کند لذا شخصا به این کشورها سفر نموده است.
4- جنایات آمریکا در عرصه بین الملل و عدم اجرای حقوق بشر در عرصه داخلی موجب شده تا جهانیان ایالات متحده را ناقض حقوق بشر معرفی نمایند به گونه ای که وجهه جهانی این کشور کاملا مخدوش شده است. مواضع جرج بوش مبنی بر کمک 7/8 میلیارد دلاری برای مبارزه با بیماری، فقر، بیکاری و اظهارات وی در قبال دمکراسی را می توان برگرفته از طرح های وی برای ترویج به اصطلاح دمکراسی آمریکایی در آفریقا دانست. این اقدام فریبکارانه در حالی صورت گرفت که اولا اسناد نشان می دهد سلاح‌های وارده به آفریقا برای درگیری های قبیله ای می باشند که هدف از این جنگ طلبی ها تامین منافع آمریکا است. ثانیا سفر بوش نه به کشورهای جنگ زده بلکه به کشورهایی است که دارای نوعی ثبات سیاسی می باشند که خود دروغین بودن این دمکراسی را آشکار می سازد.
5- ایالات متحده اکنون دریافته که یک جانبه گرایی در عرصه بین الملل نتیجه ای نداشته و نیازمند همراهی سیاسی کشورها است. در حالی که متحدان آن در آمریکای لاتین و خاورمیانه از آن دوری می‌کنند، واشنگتن امید دارد تا از آرای 57 کشور آفریقایی در مجامع جهانی برخوردار شود. چنانکه بسیاری از مقامات آمریکایی به کشورهای آفریقایی سفر کرده اند تا این مهم را محقق سازند.
6- نکته حاشیه ای در سفر بوش، حمایت از خواسته ها و سیاست های توسعه طلبانه صهیونیست ها در آفریقا است. صهیونیست ها برای تامین نیازهای اقتصادی و توسعه طلبانه به حضور در آفریقا می‌اندیشند چنانکه لابی صهیونیست در آمریکا سفر بوش را راهکاری برای اجرای اهداف خود دانسته بود.
در مجموع می توان گفت که سفر بوش به آفریقا برخلاف ادعای وی نه برای ترویج دمکراسی بلکه برای کسب درآمدهای اقتصادی و استعمار آفریقا بوده که در قراردادهای نظامی و نفتی مشاهده شد که این امر خود می تواند تشدیدکننده جنگ در آفریقا باشد. نکته مهم آنکه تظاهرات ضدآمریکایی درخصوص دیدارهای بوش نشان داد که آمریکا در آفریقا نیز جایگاهی ندارد لذا این سفر نیز مانند سفر به خاورمیانه دستاورد سیاسی نداشته و بیشتر اقتصادی و نظامی بوده است.