ساختار حکومت در آمریکا (بخش پنجم)

على حمزه‌پور
فرایند قانونگذاری
لایحه های جدیدی که از سوی سناتورها و اعضای مجلس نمایندگان ارائه می شود، می بایست توسط سناتور یا نماینده پیشنهاد دهنده به صورت نوشته و امضا شده به ریاست مجلس تحویل داده شود. رئیس مجلس لایحه یاد شده را به منشی مجلس ارجاع می دهد تا پس از شماره و ثبت شدن به کمیته مربوطه ارسال گردد. مهم ترین مرحله روند قانونگذاری در کمیته مربوطه به انجام می رسد. البته ممکن است یک طرح یا لایحه به کمیته های گوناگون ارجاع گردد. اگر کمیته مربوطه رای بدهد که لایحه یاد شده به جریان بیفتد، مباحث کارشناسی و نظرات حزبی در کمیته یا کمیته ها مطرح می گردد و علاوه بر وزارتخانه ها و موسسات تخصصی، از متخصصان و گروه های ذیصلاح نیز دعوت می گردد تا نظرات تخصصی خود را درباره آن لایحه یا طرح ابراز دارند.
وقتی مجموع نظریات جمع آوری شد سپس لایحه به صورت اصلاح شده آن در کمیته به رای گذاشته می‌شود. اگر لایحه یاد شده از سوی کمیته مربوطه تصویب شد به مجلس نمایندگان ارسال می شود تا در صورت لزوم، جرح و تعدیل لازم در آن صورت گیرد. اما در این مرحله بحث زیادی در مورد آن صورت نمی گیرد و نمایندگان از رای کمیته تخصصی پشتیبانی می کنند و نمایندگان به آنها رای می دهند. لایحه یاد شده که حالا به صورت مصوبه درآمده است به سنا می رود. در مجلس سنا ممکن است با افزودن اصلاحیه ای یا بدون آن به تصویب برسد یا نرسد. اگر لایحه ای با افزودن اصلاحیه ای یا بدون آن به تصویب رسید، یک کمیته مشترک کنگره ای شامل اعضای ارشد هر دو مجلس تشکیل می گردد تا اختلاف نظرها حل وفصل شود و توافق نهایی حاصل آید. مرحله بعدی ارسال مصوبه مجلس سنا برای رئیس جمهور است. نامبرده می تواند لایحه یاد شده را بپذیرد یا وتو کند. اگر رئیس جمهور لایحه را امضا کند یا بدون امضا کردن اجازه قانونی شدن آن را بدهد، لایحه مزبور توسط کاخ سفید برای آرشیو ایالات متحده آمریکا فرستاده می شود تا آن را منتشر نماید. در صورت وتو شدن لایحه مزبور ازسوی رئیس جمهور، لایحه به کنگره برگردانده می شود. در آن صورت یا دو مجلس نمایندگان و سنا اصلاحات لازم را انجام می دهند یا با اکثریت دوسوم آن را دوباره تصویب می کنند که در این صورت رئیس جمهور مجبور به پذیرش آن خواهد بود.
کمیته‌های دایمی و فرعی کنگره
با توجه به اینکه سالانه هزاران لایحه به کنگره ارائه می شود و همه نمایندگان در تمامی زمینه‌ها تخصصی ندارند، کمیته های تخصصی ایجاد شده اند تا تقسیم کار در کنگره بهتر انجام شود. مطرح شدن لوایح در کنگره و رای گیری درباره آنها بستگی به سرعت بررسی و اظهارنظر این کمیته‌ها دارد. کمیته‌ها درهر دو مجلس دارای کمیته های اصلی و فرعی هستند. مجلس نمایندگان 19 کمیته دایمی و سنا 16 کمیته دایمی دارند اما در مجموع بیش از 200 کمیته فرعی در کنگره وجود دارد. روسای کمیته ها از طرف حزب اکثریت انتخاب می شوند، اما عضویت در کمیته ها بستگی به داشتن تخصص، سابقه حرفه ای و علاقه شخصی نمایندگان دارد. علاوه بر کمیته های هر مجلس، کمیته های مشترک نیز وجود دارد که به مسائلی مانند اقتصاد، سیاست و غیره می پردازند. برای کسی که نخستین بار به کنگره آمریکا راه پیدا می کند حساس ترین تصمیم که بر زندگی حرفه ای آینده او اثر می گذارد، انتخاب کمیته ای است که در آن کار خواهد کرد. این کمیته ها از نظر نفوذ و اهمیت بسیار متفاوتند. چهار کمیته بانفوذتر مجلس نمایندگان عبارتند از: کمیته مقررات که برنامه بررسی همه لایحه های مهم ارسالی به هر دو مجلس نمایندگان و سنا را تدارک می بیند و حدود و ثغور بحث ها را مشخص می کند، کمیته تدارکات که مجوز هزینه های هر لایحه را صادر می کند، کمیته تخصیص اعتبار که افزایش درآمد و مالیات برای فراهم آوردن امکانات مالی اجرای لایحه های جدید را مورد بررسی قرار می دهد و کمیته بودجه که اهمیت روزافزونی یافته است. در کمیته های مجلس سنا نیز مهم ترین کمیته را می‌توان کمیته روابط خارجی نامید که دارای اهمیت فوق العاده‌ای می باشد.