ساختار حکومت در آمریکا (بخش ششم و پایانی)

علی حمزه‌پور
سومین شاخه نظام سیاسی آمریکا قوه قضائیه می باشد. دیوان عالی در راس قوه قضائیه ، علاوه بر نقش حیاتی داوری وظیفه تفسیر و نگهبانی از قانون اساسی کشور را نیز برعهده دارد. این نهاد در عین حال حافظ و کنترل کننده توازن درست میان حکومت فدرال، حکومتهای ایالتها و نیز میان کنگره و ریاست جمهوری می باشد. قوه قضائیه حافظ و ضامن آزادیهای فردی از جمله آزادی بیان، مطبوعات، گرد همایی مسالمت آمیز، آزادی مذهب، حق حمل سلاح و حق برخورداری از دادرسی می باشد. سیستم و نهاد قضایی ایالات متحده آمریکا به دو بخش تقسیم می گردد؛ یکم، قوه قضائیه حکومت فدرال (دادگاه های فدرال) که شامل دیوان عالی، دادگاه های ناحیه ای و دادگاه های استیناف می باشد. دوم، سیستم قضایی ایالتی که شامل دادگاه های پایین، دادگاه های بالا ( شهرستان) و دادگاه‌های استیناف واسطه می گردد. هر یک از این دو سیستم قضایی، یعنی قوه قضائیه فدرال و قوه قضائیه ایالتی دارای صلاحیت های ویژه خود می باشند.
قوه قضائیه فدرال
مقررات قانون اساسی درباره دادگاه های فدرال تا اندازه ای مختصر است. قانون اساسی، قوه قضائیه فدرال را به یک دیوال عالی و شماری دادگاه تالی که کنگره تصویب کند واگذار می نماید و نیز پیش بینی می کند که قاضی ها مانند سایر کارمندان فدرال، بوسیله رئیس جمهور و با موافقت سنا منصوب می شوند. قانون اساسی به منظور تامین استقلال قاضی ها تصریح می کند که قاضی ها برای مدت عمر تعیین می شوند و حقوق آنها را مادام که شاغل هستند نمی توان کم کرد. همچنین درخصوص صلاحیتهای دادگاه های فدرال مقرر می دارد که در دعواهای جزایی، هیات منصفه باید در امور موضوعی، اظهارنظر کند. پس از آن دادگاه های ناحیه ای و دادگاه های استیناف منطقه تعریف شده است که مجموعا سیزده دادگاه می باشند.
درکنار سازمان قضائی عادی که از دادگاه های معروف به قانون اساسی تشکیل شده است، دادگاه‌های دیگری نیز می توان یافت که آنها را دادگاه های قانونی می گویند زیرا مستقیما توسط کنگره ایجاد شده اند که از جمله آنها می توان از دادگاه عرایض ایالات متحده که به دعواهای خسارات وارده به افراد ناشی از کارسازمانهای اداری فدرال رسیدگی می کند و دادگاه گمرکی ایالات متحده نام برد.
در مجموع قوه قضائیه فدرال در آمریکا از قدرت بالایی برخوردار است و نقش آن در سیستم حکومتی آمریکا سرنوشت ساز است. بطوری که هیچ واقعه سیاسی نیست که نتوان قدرت قضات را در آن مشاهده کرد.
قوه قضائیه ایالتی
دادگاه های ایالتها که کمتر از دادگاه های فدرال شناخته شده اند، از جهتی مهمتر از آنها هستند. حدود صلاحیت دادگاه های ایالتی به مراتب وسیع تر از دادگاه های فدرال می باشد. زیرا آنچه که صراحتا به موجب قانون اساسی به دادگاه های فدرال واگذار نگردیده است در صلاحیت دادگاه های ایالتی می باشد. دادگاه های ایالتی علاوه بر دعواهای مدنی و جزایی بردعواهای مربوط به حقوق و آزادیهای فردی نیز رسیدگی و حکم می دهند. تجدیدنظر قضایی در مصوبات قوه مقننه و در بعضی ایالتها دادن نظرات مشورتی قضایی از جمله وظایف آنها است. با وجود خودمختاری ایالتها در زمینه تشکیل دادگستری ، شکل سازمان قضایی در کلیه ایالتها کم و بیش یکسان است. در پایین سلسله مراتب قضایی، دادگاه های پایین یا قضاوت صلح قراردارند. بالاتر از آنها دادگاه های عمومی بدوی و پس از آن ها گاهی یک یا چند دادگاه استیناف واسطه و سرانجام دیوان عالی ایالتی دیده می شود. این دادگاه ها ارکان تشکیل دهنده سازمان قضائی ایالتی هستند. در پایان با توجه به فراغت از سلسله مباحث آمریکاشناسی با رویکرد مطالعات منطقه ای ، ضمن امید به مفید بودن در ارتقای سطح آشنایی اجمالی با این مباحث ، توفیقات روزافزون برای همگان را از خداوند متعال خواستارم.