باز هم تأخیر در تکمیل نیروگاه اتمى بوشهر

احتمال تاخیر مجدد در تکمیل و راه اندازى نیروگاه اتمى بوشهر با ادعاى مقامات شرکت روسى «اتم استروى اکسپرت» مبنى بر عدم پرداخت اقساط ماهیانه از سوى ایران، بار دیگر داستان تاخیرهاى مکرر سالهاى اخیر در روند تکمیل این نیروگاه را تداعى کرد.

در حالیکه مقامات شرکت سازنده نیروگاه بوشهر «اتم استروى اکسپرت» اعلام کرده اند که ایران در ماههاى اخیر تعهد مالى در قبال طرف روس را عملى نکرده، معاون سازمان انرژى اتمى ایران، ضمن رد این ادعا گفته است: ایران به تمامى تعهدات مالى خود در مورد نیروگاه بوشهر عمل کرده و مى کند. سخنگوى آژانس فدرال انرژى اتمى روسیه به خبرنگاران گفت: ایران در سه ماهه آخر سال ۲۰۰۶ میلادى به ۶۰ درصد تعهد مالى خود و در ژانویه سال جدید نیز فقط به ۲۵ درصد آن عمل کرده و در ماه جارى نیز هنور مبلغى به شرکت سازنده پرداخت نکرده است.

«سرگئى نوویکف» در عین حال افزود: روسیه به تمام تعهدات خود در مورد ساخت و تحویل سوخت نیروگاه بوشهر پایبند است.

با وجود این اظهارات مقام رسمى روسیه شرکت سازنده نیروگاه بوشهر، این ادعاى مالى را توجیهى براى تاخیر احتمالى در زمان بهره بردارى از فاز نخست نیروگاه بوشهر که شهریورماه سال آینده تعیین شده و نیز ارسال سوخت هسته اى به ایران که طبق آخرین توافقات مى بایست ماه مارس (اسفندماه امسال) صورت گیرد دانسته است.

رییس اداره احداث نیروگاه اتمى بوشهر همچنین گفته است بر اساس قرارداد منعقده با کشور ثالث در مورد تحویل تجهیزات خنک کننده سیستم ایمنى، تحویل این تجهیزات به نیروگاه بوشهر به اواخر سال ۲۰۰۷ میلادى موکول شد.

بر اساس موافقت نامه اى که مهر ماه گذشته بین ایران و روسیه در مسکو امضا شد واحد اول نیروگاه اتمى بوشهر باید در شهریور ۸۶ راه اندازى آزمایشى و در ماه نوامبر(آبان ماه) نیز بهره بردارى نهایى شود. سوخت هسته اى ویژه این نیروگاه نیز شش ماه پیش از راه اندازى (ماه مارس) باید به ایران حمل شود. مقامات روس حدود دو ماه پیش اعلام کردند که تهران و مسکو توافق کرده اند ایران هرماه ۲۰ تا ۲۵ میلیون دلار به شرکت پیمانکار سازنده نیروگاه بوشهر پرداخت کند تا از تاخیر مجدد در تکمیل این نیروگاه به دلیل مشکل نقدینگى شرکت روس جلوگیرى شود.

این توافق در سفر آذرماه «سرگئى شماتکو» رییس شرکت «اتم استروى اکسپرت» (پیمانکار نیروگاه اتمى بوشهر) به همراه «سرگئى کرینکو» رییس آژانس فدرال انرژى اتمى روسیه به تهران و دیدار آنها با «رضا آقازاده» رییس سازمان انرژى اتمى ایران حاصل شده بود.

به گفته منابع روس ارزش قرارداد ساخت نیروگاه بوشهر یک میلیارد و یکصد تا سیصد میلیون دلار است که مقرر شده دویست میلیون دلار آن پس از اتمام پروژه به شرکت «روس اتم استروى اکسپرت» پرداخت شود.

معاون رییس جمهورى و رییس سازمان انرژى اتمى ایران مهرماه گذشته هنگام سفر به مسکو و پیش از امضاى قرارداد زمانبندى نهایى تکمیل نیروگاه بوشهر به خبرنگاران گفته بود: هفت تا هشت درصد کار این نیروگاه بیشتر باقى نمانده که قاعدتا باید ظرف شش ماه آینده به پایان برسد.

«رضا آقازاده» در مورد علت تاخیر مکرر در تکمیل نیروگاه بوشهر گفت: از آنجا که طراحى نیروگاه بوشهر ابتدا توسط غربى ها صورت گرفته بود، تبدیل سیستم غربى به سیستم روسى دشوار بود همچنین روسیه کار ساخت نیروگاه هسته اى در خارج را با بوشهر آغاز کرد در حالیکه تدابیر مدیریت نیروى انسانى را آنطور که باید در اختیار نداشت.

رییس سازمان انرژى اتمى ایران افزود: ساختار و مدیریت شرکت روسى «اتم استروى اکسپرت» نیز بطور مکرر دچار تغییر شد که این امر هم یکى از دلایل تاخیر راه اندازى نیروگاه بوشهر بود. وى تصریح کرد: این شرکت از نظر منابع مالى نیز بسیار ضعف دارد و به دلیل ورشکستگى حتى بانک هاى روسى نیز به این شرکت وام نمى دهند.

«آقازاده» با تاکید بر عدم قابلیت فنى شرکت روسى براى ساخت نیروگاه بوشهر که به گفته وى از ابتدا نیز مشخص بوده گفت: در صورتى که در زمان امضاى قرارداد اولیه حضور داشتم این کار را توصیه نمى کردم زیرا ما به اندازه یک نیروگاه جدید هزینه کرده ایم اما بازدهى لازم را به دست نیاوردیم.

شرکت روسى «اتم استروى اکسپرت» بر اساس قرارداد سال ۱۹۹۵ میلادى، عملیات ساخت نیروگاه اتمى بوشهر را آغاز کرده است.

در سال ۱۹۹۸ دو طرف در خصوص الحاقیه اى بر قرارداد ۱۹۹۵ به توافق رسیدند که بر اساس آن طرف روسى باید ظرف چهار سال نیروگاه اتمى بوشهر را به مرحله راه اندازى مى رساند.

با این وجود کار ساخت نیروگاه بوشهر که قرار بود در سال ۲۰۰۱ و یا ۲۰۰۲ به بهره بردارى برسد طولانى شد.

دو کشور سپس طى مذاکراتى براى راه اندازى این نیروگاه اتمى در سال ۲۰۰۵ به توافق رسیدند اما این موعد نیز به دلایل گوناگون به سال ۲۰۰۶ میلادى موکول گردید.

در جریان مذاکرات پرکش و قوس مهرماه سال جارى (سپتامبر) ۲۰۰۶ در مسکو بالاخره جدول زمانى ساخت و تکمیل این نیروگاه براى سال ۲۰۰۷ میلادى تعیین شد.

مقامات سیاسى روسیه و حتى ایران همواره اعلام کرده اند براى راه اندازى نیروگاه بوشهر هیچ مانع سیاسى وجود ندارد.

آژانس فدرال انرژى اتمى روسیه در این سالها توجه به مقررات ایمنى و کیفیت و مساله پول را از عوامل مهم تاخیر در راه اندازى نیروگاه عنوان مى کرد.

ایران نیز همانطور که ذکر شد برخى مشکلات مالى و مدیریتى شرکت سازنده در روسیه تغییر پیمانکار و تاخیر در ساخت برخى تجهیزات جانبى از سوى شرکت روس را علت اصلى این تاخیر اعلام کرده است.

با این وجود جدیدترین اظهارنظرها ابهامهاى جدیدى در این رابطه ایجاد کرده است. «آندره چرکاسنکو» معاون شرکت «اتم پروم رسورس» (شرکت مستقل از آژانس فدرال انرژى اتمى روسیه) روز سه شنبه گفت: تجهیزات خنک کننده ویژه سیستم امنیتى نیروگاه بوشهر در پایان سال ۲۰۰۷ تحویل مى  شود و این بدان معناست که راه اندازى این نیروگاه در اوایل سال ۲۰۰۸ میلادى صورت مى گیرد.

برخى مطبوعات مسکو نیز به نقل از منابع ناشناس در شرکت «اتم استروى اکسپرت» نوشتند: در هفته پیش رو با مقامات ایران مذاکراتى براى افزایش هزینه ساخت نیروگاه بوشهر به دو برابر قرارداد قبلى صورت خواهد گرفت.

این منابع از احتمال افزایش رقم درخواستى روسیه براى تکمیل نیروگاه بوشهر به «دو تا سه میلیارد یور» خبر دادند.

برخى محافل سیاسى و مطبوعاتى در روسیه نیز معتقدند با توجه به عدم اجراى قطعنامه شوراى امنیت سازمان ملل متحد از سوى ایران براى تعلیق غنى سازى اورانیوم احتمال دارد نیروگاه بوشهر نیز شامل این تحریم ها شود.

به نوشته یک روزنامه چاپ مسکو با وجود اجراى تعهد ایران به پرداخت مبالغ تعیین شده شایع شده که تحویل سوخت اتمى به ایران به تعویق خواهد افتاد.

بروز مشکلات مالى میان دو طرف مى تواند بهانه اى در این زمینه باشد «نزاویسیمایا گازتا» نوشت: وعده «سرگئى کرینکو» براى تحویل سوخت اتمى به ایران تا آخر ماه مارس در واقع همزمانى آن با تصمیمات جدید در مورد پرونده اتمى ایران خواهد بود.

این موضوع همچنین با احتمال از سرگیرى گفت وگوهاى ایران با اتحادیه اروپا و آژانس بین المللى انرژى اتمى بى ارتباط نیست.

به عقیده کارشناسان در روزهاى آینده، موضوع نیروگاه اتمى بوشهر و ارتباط آن با پرونده اتمى ایرن در آژانس و شوراى امنیت بیشتر شفاف خواهد شد.