تاخیر یا تعلیق

سیامک باقری
پیش نویس قطعنامه توافقی گروه 1+5 به حالت معلق در شورای امنیت درآمده و تاکنون نشست های این شورا موفق به نتیجه نشد.
1- یکی از دلایلی که برای این موضوع ذکر می شود این است که اعضای غیردایم شورای امنیت به ویژه لیبی و آفریقای جنوبی مخالف صدور قطعنامه یا مخالف بخشی از محتوای بندهای قطعنامه می باشند. نماینده فرانسه در سازمان ملل اظهار داشت که زمان می برد تا اعضای غیردایم شورا موافقت خود را با اعمال تحریم های ایران اعلام کنند.
2- برخی بر این باورند که تاخیر یا تصویب قطعنامه به جهت توافقی است که گروه 1+5 پیش از توافق پیرامون پیش نویس انجام داده بودند. آنها تصویب قطعنامه را به پس از گزارش دبیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی موکول کرده بودند.
3- سومین دیدگاه بر این اعتقاد است که قطعنامه اساسا یک اقدام تاکتیکی جهت فضاسازی روانی است تا بر شرایط سیاسی داخل ایران تاثیر بگذارد. از این نظر قطعنامه برای تصویب نبود بلکه هدف برای ارعاب سازی داخلی بود.
علی رغم ریشه یابی فوق، گفتمان واحد و حاکم بر اعضای شورای امنیت این است که «باید منتظر گزارش البرادعی برای نشست شورای حکام در ماه مارس باشیم» بنابراین خبرهای مطرح شده آژانس اواخر ماه فوریه یا اوایل ماه مارس گزارش خود را ارائه می دهد. محتوای گزارش بنابر شواهد امر دو حالت خواهد داشت: حالت اول؛ اینکه این گزارش ابهامات پرونده ایران را همچنان باقی مانده اعلام نماید در این صورت صدور قطعنامه امری قطعی تلقی خواهد شد. حالت دوم؛ اینکه این گزارش پایان یافتن ابهامات پرونده را اعلام کند در اینجا این سوال پیش می آید آیا قطعنامه تاخیریافته باز هم صادر خواهد شد؟ آمریکا، آلمان، فرانسه و انگلیس تاکید بر صدور قطعنامه دارند. از نظر آنها «یک فشار دیگر به ماشه»، ایران را به این سمت سوق خواهد داد که به کنارگذاشتن برنامه اتمی اش راضی شود. زیرا از نظر آنها شرایط در داخل ایران به گونه ای است که هدف فوق را دست یافتنی می کند. یکی از این شرایط احساس فشار اقتصادی در میان جامعه ایران است به تعبیر اشتاین مایر، اقتصاد ایران فشار را احساس می کند. سفیر انگلیس در سازمان ملل نیز تاکید کرد که اعمال دو دور تحریم های شورای امنیت آثار سیاسی و اقتصادی بر این کشور داشته است. شرایط دوم از نظر آنها در حوزه سیاسی است. انگلیسی ها در استراتژی2008 خود یادآور شدند که چند واقعه سیاسی مهم طی 18ماه آینده رخ خواهد داد. ازجمله انتخابات مجلس در مارس سال جاری و انتخابات ریاست جمهوری در بهار2009 بنابراین ما باید همچنان به تلاش خود ادامه دهیم تا انتخابات را برای ایران شدیدتر کنیم....
با توجه به نکات فوق به نظر می رسد علی رغم گزارش مثبت البرادعی در اوایل ماه اسفند (دوپهلو بودن آن را نمی توان نادیده گرفت) گروه غربی شورای امنیت فشارهای خود را برای صدور قطعنامه خواهد آورد. از سوی دیگر روس ها و چینی ها نیز مقاومت از خود بروز نخواهند داد. این نکته را نباید فراموش کنیم که روس ها برای مرکز غنی سازی بین المللی خود در شهر «انگارست» روسیه به طور استراتژیک حساب باز کرده است. از این رو فشارهای کنترل شده علیه ایران به منظور سوق دادن تهران به تاسیسات مشترک غنی سازی با روسیه مطلوب می باشد. با این حال، تاثیر تحولات داخل ایران بر فرایند محدودیت سازی ها را نمی توان نادیده گرفت.