ساختار حکومت در آمریکا (بخش دوم)

علی حمزه‌پور
ساختار سیاسی ایالات متحده از سه قوه شامل قوه مجریه، قوه قانونگذاری و قوه قضائیه تشکیل شده است که در هر شماره تلاش می شود ابعاد مختلف قوای حاکم بر آمریکا تبیین شود.
قدرت و اختیارات ریاست جمهوری در آمریکا علاوه بر اینکه در قانون اساسی با اهمیت فراوان یاد گردیده است با تحولات و تغییراتی که به مرور زمان بوجودآمده است نیز براهمیت و گسترش دامنه اختیارات ، وظایف و مسئولیتهای آن افزوده شده است. دوره تصدی رئیس جمهور چهار سال است و از سال 1951 نیز انتخاب شخص معین به مقام ریاست جمهوری به دو دوره محدود گردید.
شرایط عمومی انتخاب شدن به مقام ریاست جمهوری آمریکا، تولد در خاک آمریکا، تابعیت آمریکا، اقامت پیوسته به مدت چهارده سال در آمریکا و داشتن دست کم 35 سال سن می باشد. رئیس جمهوری از توقیف، تعقیب و محاکمه مصون است و عزل وی به اتهام ارتکاب جرم در حدود اختیارات کنگره می باشد. پس از عزل ، انجام اقدامهای قانونی علیه او و پیگرد جزایی او بلامانع خواهد بود. معاون رئیس جمهوری آمریکا نیز باید دارای همان شرایط عمومی رئیس جمهوری باشد. در زمان حیات رئیس جمهور و یا تازمانی که او قادر به انجام وظایف خود می باشد، معاون رئیس جمهوری، رئیس فرمایشی مجلس سنا است و برجلسه های آن مجلس نظارت می کند. مواردی که آرای موافق و مخالف سناتورها با هم برابر باشد رای او تعیین کننده خواهد بود. در صورتیکه رئیس جمهوری به هر دلیل از جمله عزل توسط کنگره، از کارافتادگی و یا استعفا قادر به انجام وظایف خود نباشد معاون رئیس جمهور جانشین وی خواهد شد.
وظایف و اختیارات رئیس جمهور
1- رئیس قوه مجریه:
مهمترین کار رئیس جمهور ریاست قوه مجریه است. وی مسئول اجرای دقیق قوانین است. رئیس جمهور سرپرست یک کابینه 14 نفری، 600 نهاد مختلف فدرال و مسئول تعیین بیش از 5000 مقام اجرایی فدرال است. رئیس جمهور برای انجام کارهای مهم دستورهای اجرایی صادر می کند. دستورهای اجرایی آن دسته از فرامین رئیس جمهور است که ممکن است متکی به قوانین تصویب شده کنگره باشد یا برمبنای اختیاراتی باشد که قانون اساسی به رئیس جمهور داده است.
رئیس جمهور در آمریکا پیشنهاد دهنده اصلی قوانین است و بیشترین سهم را در تنظیم لوایح برعهده دارد. قانون اساسی رئیس جمهور را موظف می کند در سخنرانی سالانه خود در برابر کنگره گزارشی از اوضاع کشور بدهد و رهنمودهایی در مورد کارهایی که برای کشور ضروری می داند ارائه کند. رئیس جمهور علاوه بر پیام سالانه ، گزارش سالانه اقتصادی و طرح بودجه را برای کنگره ارسال می نماید. کنگره با توجه به وضعیت اقتصادی و اولویتها، پیشنهاد رئیس جمهور را بررسی می کند و چنانچه با آن موافق باشد آن را تصویب می کند.
2- رئیس ملت:
رئیس جمهور آمریکا صرف نظر از تعلقات فردی همانند پادشاهان انگلستان و ژاپن یا روسای جمهور آلمان و سوئیس مظهر یکپارچگی کشور و نماینده کل ملت است و در این مسئولیت سفرای کشورهای خارجی را به حضور می پذیرد و با روسای جمهور و پادشاهان ملاقات می کند.
3- فرمانده کل قوا:
رئیس جمهور آمریکا فرمانده نیروی زمینی، دریایی ، هوایی ونیروهای شبه نظامی است. این اختیارات قدرت فوق العاده ای به رئیس جمهور می دهد. البته اصل دوم قانون اساسی اختیارات جنگ را بین رئیس جمهور و کنگره تقسیم می کند. کنگره مسئول اعلان جنگ و تامین منابع مالی برای تشکیل نیروهای مسلح و جنگ است ولی رئیس جمهور فرماندهی مستقیم نیروهای مسلح را برعهده دارد لکن از 200 جنگ ایالات متحده از سال 1789 تاکنون تنها پنج بار کنگره رسما اعلان جنگ کرده و هر بار نیز پس از اینکه رئیس جمهور بطور مستقیم یا غیرمستقیم نیروهای مسلح را درگیر عملیات نظامی کرده است جنگ اعلان شده است.
4- رئیس دیپلماسی کشور:
رئیس جمهور آمریکا مسئولیت تعیین استراتژی دیپلماسی آن کشور را برعهده دارد. وی دیپلماتها و روسای دولتهای خارجی را به حضور می پذیرد ، وظیفه به رسمیت شناختن کشورهای دیگر را برعهده دارد، وزیر امور خارجه ومقامهای حساس وزارت امور خارجه را تعیین می کند همچین می تواند تحت عنوان موافقتنامه های اجرایی به عقد قرارداد با کشورهای خارجی بپردازد . از جمله مواردی که رئیس جمهور در زمینه روابط خارجی به موافقت کنگره نیاز دارد تعیین سفرای آمریکا در خارج و امضای موافقتنامه با دیگر کشورها است.
5- رئیس حزب حاکم:
رئیس جمهور، فردی است که در انتخابات ریاست جمهوری به پیروزی رسیده است و پس از آن برنامه های آینده آن را طراحی می کند. رئیس جمهور به عنوان رئیس حزب، کمیته ملی حزب را تعیین می کند و مقامات دولتی را بین افراد حزب خود تقسیم می کند.