زهد و ترک دنیا

مهدی بستان‌آبادی
در بیان زهد، ساده زیستی و ترک دنیا گرایی مسئولین گذشت، آنکس که هدف خلقت انسان را پرداختن به مادیات می داند، تنها جنبه مادی کمال را در نظر گرفته و روح و جان را بکلی از نظر دور داشته و در نتیجه انسان را از حیوان نیز پست تر کرده است. چرا که کمال حقیقی انسان همانا تقرب به خداست و هرچه انسان بتواند صفات کمالیه حق تعالی را بیشتر و بهتر در وجود خود کسب و بدانها متصف گردد، آنگاه نقائص وجودی خود را بیشتر از میان برداشته و به کمال بالاتری نائل گشته است.
امام خمینی(ره) در خصوص جایگاه واقعی انسان در دنیا، غرض اصلی از خلقت وی، کمال انسان و وظایف وی در طریق الی الله و انقطاع به سوی حضرت حق و موانع دنیاگرایانه و غیر زاهدانه در طی این طریق، چنین می فرمایند:
1- انسان عصاره همه موجودات و فشرده همه عالم است و انبیاء آمده اند برای آنکه این عصاره بالقوه را بالفعل کنند و انسان یک موجود الهی بشود. این موجود الهی تمامی صفات حق تعالی در او هست، و جلوه گاه نور مقدس حق تعالی است.
(صحیفه امام، ج.14، ص.153)
2- توجه به غیر[خدا]، انسان را به حجابهای ظلمانی و نورانی محجوب می نماید. کلیه امور دنیوی اگر منجر به توجه انسان به دنیا و غفلت از خداوند متعال شود باعث حجب ظلمانی می شود. تمام عوالم اجسام حجابهای ظلمانی می باشند و اگر دنیا وسیله توجه به حق و رسیدن به دار آخرت باشد حجابهای ظلمانی به حجب نورانی مبدل می گردند، و کمال انقطاع آن است که تمام حجب ظلمانی و نورانی پاره و کنار زده شود تا به مهمان سرای الهی که معدن عظمت است بتوان وارد شد. اما کسی که تمام توجه او به عالم طبیعت است و هیچگاه در مقام این برنیامده است که خود را تهذیب کند، حرکت و نیروی روحانی و معنوی در خود به وجود آورد در اسفل سافلین که آخرین حجاب ظلمانی است قرار دارد در حالی که خداوند، بشر را در عالی ترین مرتبه و مقام آفریده است. او با آن قلب آلوده به گناهی که در پرده ظلمانی پوشیده است و آن هواپرستی ها و دنیاطلبی هایی که عقل و چشم حقیقت بین او را کور کرده است نمی تواند از حجابهای ظلمانی برهد تا چه رسد به اینکه حجب نورانی را پاره کرده و انقطاع الی الله حاصل نماید.
3- مردان آگاه الهی باید خود را برای صومی که در حقیقت انقطاع و اجتناب از لذات دنیاست و این اجتناب به طور کامل همان انقطاع الی الله می باشد محیا کنند. کمال انقطاع به این سادگی حاصل نمی شود. احتیاج فوق العاده به تمرین، زحمت و ریاضت و استقامت و ممارست دارد، تا بتوانید با تمام قوا از ما سوی الله منقطع گردد، و به غیر خداوند توجهی نداشته باشد. تمام صفات وارسته انسانی در انقطاع کامل الی الله نهفته است و اگر کسی بدان دست یابد به سعادت بزرگی نائل شده است لیکن با کوچکترین توجه به دنیا محال است انقطاع الی الله تحقق یابد.
4- اگر انسان به مرض دنیاپرستی و خودخواهی مبتلا شد و محبت دنیا قلب او را فرا گرفت [آنگاه] از غیر دنیا و مافیها بیزار می شود؛ العیاذ بالله نسبت به خدا و بندگان خدا و پیامبران و اولیاء الهی و ملائکه الله دشمنی می ورزد و احساس حقد و کینه می کند. بپرهیزید از اینکه خدای نکرده حب دنیا و حب نفس به تدریج در شما رو به فزونی نهد و کار بدانجا رسد که شیطان بتواند ایمان شما را بگیرد، بکوشید اگر علقه، ارتباط و محبتی به دنیا دارید قطع نمایید. این دنیا با تمام زرق و برق ظاهریش ناچیزتر از انست که قابل محبت باشد.
همچنین حضرت امیرالمومنین(ع) در رابطه با افات دنیا گرایی و تلازم ترک دنیا با کسب رضایت خداوند متعال و درک آخرت و حیات واقعی در جملاتی چنین می فرمایند: «آخرت را با ترک دنیا به دست آورید و به خاطر دنیا دین را ترک مگویید»؛ «ترک دنیا مهر بهشت است»؛ «دنیا طلبی ریشه فتنه و گرفتاری است»؛ «چگونه برای آخرت کار کند کسی که سرگرم دنیا است»؛ «چگونه بر رضامندی خداوند توانایی دارد کسی که دلش شیفته دنیا است»؛ «چگونه دعوی خدا دوستی کند کسی که دوستی دنیا در دلش جای گرفته است»؛ «زیانکار کسی است که سرگرم دنیا باشد و بهره آخرتش از دستش برود»؛ «یاد دنیا دردناکترین دردها است»؛ «به راستی که دنیا داری، دین را تباه و یقین را نابود می کند» (غررالحتم) با این اوصاف مسئولی ته توجه به دنیا دارد حکومت را وسیله ای برای آباد کردن دنیای خود می داند چرا که در باور او هدف ساختن دنیاست و تلاشش را نیز مصروف این چنین هدف دون مایه ای می کند و دروغ، تهمت، تخریب و هتک حرمت افراد و استفاده از هر ابزاری را برای رسیدن به این هدف جایز می شمارد! روشن است حکومت اسلامی با وجود این گونه افراد محقق نخواهد شد.