تیم امنیتی اوباما و میدان پیش رو/احمد امامی

بصیرت:در حالی که حدود یک ماه به پایان حضور جمهوریخواهان در کاخ سفید و آغاز بکار رسمی دولت جدید باقی مانده است، اوباما با معرفی شش عضو تیم امنیت ملی دولت آینده، توجه محافل سیاسی و امنیتی جهان را به این تصمیم معطوف نمود. ترکیبی که او انتخاب نمود محافل سیاسی را به تحلیل وضعیت، چگونگی انطباق شعار «تغییر» با سابقه و عملکرد، تمایلات و جهت گیری اعضای تیم امنیت ملی، چالشهای پیش روی اوباما و پیش بینی تحولات آینده و روند آن واداشت.
براساس تصمیم اوباما، هیلاری کلینتون به عنوان وزیر امور خارجه ، رابرت گیتس در پست وزارت دفاع، اریک هولدر در مسئولیت وزیر دادگستری، جانت ناپولیتانو به عنوان وزیرامنیت داخلی، جیمز جونز در پست مشاور امنیت ملی ، سوزان رایس در مسئولیت سفیر جدید امریکادر سازمان ملل و جایگزین خلیل زاد، وی را یاری خواهند نمود.
از زمانیکه موفقیت اوباما در انتخابات ریاست جمهوری و راه یابی به کاخ سفید قطعی شد، سئوالات متعددی از سوی صاحبنظران و محافل سیاسی در خصوص وضعیت آتی تصمیم گیری در آمریکا مطرح شدکه با معرفی تیم امنیت ملی، این سئوالات تردید آمیزبیشتر شد:
اصولادیپلماسی اوبامایی چیست و ماهیت تغییرات مورد نظر اوباما چه سمت و سویی خواهد داشت؟ اوباما با ترکیب تیم امنیتی خود چه اهدافی را در حوزه امنیت داخلی و سیاست خارجی و راهبردهای امنیتی منطقه ای و جهانی دنبال می کند؟ این تیم با توجه به سابقه و تمایلات هر یک از اعضای آن، چه نسبتی با دیپلماسی اوبامایی و انتظارات جدید در داخل و خارج امریکا از تغییرات دارند؟ آیا اوباما بهتر از جرج بوش عمل خواهد کرد؟ اوباما و تیم امنیتی او در برخورد با چالشهای منطقه ای و جهانی بجا مانده از سیاستهای توسعه طلبانه امریکا و وحشی گریهای پسامدرن بوش چه خواهند کرد؟
نشانه‌شنا‌سی تیم امنیتی اوباما
1- کلینتون: هیلاری کلینتون 1 از اعضای میانه ‌روی حزب دموکرات محسوب می شودکه درانتخابات اخیر طی یک رقابت درون حزبی ۱۸ ماهه با اوباما تلاش داشت تا به عنوان اولین رئیس جمهور زن وارد کاخ سفید شود. وی که در دوره سناتوری خود به عنوان عضو کمیته نیروهای مسلح آمریکا تمرکز بیشتری بر "قدرت سخت" داشته، دیدگاههای متفاوتی با اوباما دارد. کلینتون در سال 2002میلادی به نفع عملیات نظامی علیه عراق رای داد که باعث اعتراض برخی از طرفدارانش در حزب دموکرات شد. در حالیکه اوباما مخالف جنگ بود. کلینتون به جنگ افغانستان نیز رأی مثبت داد. در جریان رقابت انتخاباتی، اوباما را فردی می دانست که "هرگز نه انسان صادق و درستکاری بوده و نه قابل اعتماد است ".
برخی بر این باورند که باوجود اینکه کلینتون رقیب انتخاباتی درون حزبی اوباما بوده و اختلاف نظرهایی را با او در مسایل خارجی داشته، انتخاب وی برای پست مهم و حساسی چون وزارت خارجه با هدف کنترل و از کار انداختن پایگاه قدرت وی در سنا بوده است. با توجه به دیدگاههای اوباما و کلینتون بنظر می رسد که در سیاست خارجی پر چالش امریکا، یا باید به شعار تغییر اوباما تردید کرد یا به تغییراتی در دیدگاه و رویه کلینتون امیدوار بود.
انتخاب کلینتون واکنش همراه با نگرانی اعراب را نیز به همراه داشت. وی در دوره تبلیغات انتخاباتی گفته بود که آمریکا نباید با حماس تا زمانی که تروریسم را متوقف نکند(!)، مذاکره کند. آمریکا هم اکنون و برای همیشه در کنار اسرائیل خواهد ایستاد. ایهود اولمرت نخست وزیر مستعفی رژیم صهیونیستی نیز کلینتون را دوست اسرائیل خواند و گفت که اطمینان داریم کلینتون به ماموریت جدید خویش در ترویج روابط ویژه با اسرائیل ادامه خواهد داد.
2- رابرت گیتس: رابرت گیتس2 یک جمهوریخواه تندرو است که سمت وزارت دفاع آمریکا در کابینه بوش را بر عهده دارد.
وی ازمدافعان حمله نظامی به عراق و افغانستان بود و همواره تلاش داشت تا مطابق سیاستهای تعریف شده پنتاگون عمل کند.
اقدام اوباما برای ابقای وزیر دفاع دولت بوش، نوعی ژست سیاسی مبنی بر تداوم جنگ تلقی شده است و این نظریه را تقویت می کند که سیاست‌های سلطه جویانه آمریکا در سه دهه گذشته استمرار خواهد داشت.
البته گیتس پس از احراز پست وزارت دفاع برای همراهی با وعده های انتخاباتی اوباما، در جمع خبرنگاران از « تسریع عقب نشینی آمریکا از عراق و بستن زندان مخوف گوانتانامو» به عنوان دو اولویت در دوره جدید یاد کرد. بر این اساس انتظار می رود که او بر برنامه کاهش 146 هزار نظامی آمریکایی در عراق و خارج کردن آنها ظرف 16 ماه تمرکز کند البته راهبرد جدیدی برای افغانستان و پاکستان نیز باید جستجو نماید. گیتس درموضوع افغانستان و افزایش نیروهای نظامی در این کشور با اوباما هم عقیده است.
گیتس اختلافاتی نیز با اوباما دارد. اگرچه او با اصل خروج از عراق موافق است اما با برنامه اوباما برای تعیین جدول زمانی خروج آمریکایی‌ها از عراق مخالفت کرد، گیتس بر خروج تدریجی نظامیان امریکایی اصرار می ورزد. از دیگر اختلافات اوباما و گیتس درباره گفتگو با دولت جمهوری اسلامی ایران است.
3- جیمز جونز: ژنرال جیمز جونز فرمانده بازنشسته نیروی دریایی سابقه ریاست سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) را در کارنامه خود دارد. وی که بعد از چهل سال فعالیت در نیروی دریایی آمریکا، در سال 2007 بازنشسته شده بود تاکنون به عنوان نماینده ویژه وزیر امورخارجه آمریکا در خاورمیانه فعالیت می کرد. جونز به نوعی به تمرکز قدرت تمایل دارد، انتخاب یک نظامی کهنه کار بجای یک استراتژیست سیاسی به عنوان مشاور امنیت ملی این گمانه را تقویت نموده است که اوباما می خواهد از تجربه وی در خاورمیانه و سابقه اش در ناتو برای ایفای نقش محوری و هماهنگ‌کننده‌ی سیاست خارجی آمریکا استفاده کند. این موضوع نشان می دهد که اولا) خاورمیانه همچنان در اولویت سیاست خارجی امریکا و چالش اول دولت اوباما محسوب می شود. ثانیا) راهبرد امریکا در خاورمیانه نشان چندانی از تغییر نخواهد داست.
4- سوزان رایس: سوزان رایس که قبلا دستیار وزیر امور خارجه دولت کلینتون در امور آفریقا بوده، نقش مشاور ارشد سیاست خارجی اوباما در انتخابات ریاست جمهوری آمریکارا بازی می کرد. امریکا در طی دهه اخیر بیشترین استفاده ابزاری را از سازمان ملل، شورای امنیت و سازمانهای وابسته به آن در جهت پیشبرد سیاستهای میلیتاریستی خود در جهان نموده است. عبور از چالشهای موجود که پایه های امپراتوری امریکا را متزلزل کرده و سخن از آغاز فروپاشی امروزه از داخل همین امپراتوری و توسط مقامات و تئوریسینهای آن سرداده می شود نیازمند بازیگر جدیدی در پست سفیر این کشور در سازمان ملل متحد برای بهره برداری از فرصتها و ظرفیتهای این سازمان در کند کردن آهنگ فروپاشی است.
5- ژانت ناپولیتانو: ژانت ناپولیتانو حقوق‌دان ۵۰ ساله که سابقه فرمانداری ایالت آریزونا را دارد، وزارت امنیت داخلی را عهداه دار خواهد بود. این وزارتخانه که وجود امنیتی آن با حادثه‌ی ۱۱ سپتامبر تعریفی مهم و حساس یافت، سومین وزارتخانه‌ی بزرگ این کشور محسوب می شود. اینک ناپولیتانو باید ثابت کند که آیا قادر خواهد بود ترس و وحشت فراگیری که بوش و نئومحافظه کاران با خلق حادثه خودساخته 11 سپتامبر بر مردم آمریکا حاکم کرده بودند را برطرف نموده یا دست کم آنرا تخفیف دهد؟ آیا او می تواند اوباما را در برطرف کردن «دروغ بزرگ قرن» از ذهن و خاطر مردم امریکا و جهان یاری نماید؟ امنیت مرزها و کمک‌ رسانی در فاجعه‌های طبیعی و غیر طبیعی، نیز از وظایف ناپولیتانو است. این در حالی است که خاطره بسیار تلخی از کارنامه دولت بوش در قضیه طوفان کاترینا همچنان بر ذهن مردم این کشور نقش بسته است.
6- اریک هولدر: اریک هولدر که در دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون معاون دادستان کل امریکا بود باید سکان وزارت دادگستری دولت آینده را برعهده بگیرد. او اولین امریکایی آفریقایی تبار است که به ریاست وزارت دادگستری امریکا منصوب می شود.