کدام گروه اجتماعى در NGOها فعال شده اند؟

مهدى رستمى‌فر
مطالعه و بررسى اطلاعات موجود در رابطه با تشکل هاى غیـردولتى جوانان که داراى مجوز از سازمان ملى جوانان مى باشند، نشان مى دهد که این تشکلها به لحاظ » جوان بودن «داراى مشکلاتى فراوان بوده ، به خصوص در وضعیت تحصیلى ، پـوشش جغرافیایى ، گروه سنى و امکانات تشکـل ضعیف مى باشد؛ بطـورى که براساس پـژوهشهاى انجام شده از طـرف سازمان ملى جوانان 78.8 درصد هیات مـؤسسه تشکلها کـه داراى مجوز هستند، سـوادشان از سطح دیپلم پایین تر بـوده و یا اینکه 75 درصد دیگر از این مؤسسین در گروه سنى 6 تا 18 سال قرار دارند . سعید نشاط ، مشکـلات وضع موجـود NGO ها را عدم نخبه گرایى ذکر کـرده و آن را ناشى از بى برنامگى و عدم آموزش در سازمان هاى غیردولتى مى داند و تاکید مى کند که NGO ها با استقبال شدید مـرفهین بـى درد در جامعه رو به رو شـده است .وى نتیجه مى گـیـرد که از اینها نباید انتـظـار اهداف واقعـى NGO ها را داشت چـرا که اینها به فکر فـقـیـران و محـرومان و انتقال مشـکـلات بـه حکومتگران نیستند . اما گلشنى پژوه ، این گفته نشاط را نمى پذیرد .
وى علت ناتوانى این سازمانها را در عدم برقرارى ارتباط توده هاى اجتماعى مى داند؛ نیز وى استفاده عجولانه از فضاى جدید را بدون توجه به ملزومات پایدارى و زنده ماندن طرح مى کند و مى گوید :مردم امروز سئوال مى کنند که این همه سازمان ، این همه تشکل و این همه گروه !خب آخرش چى ؟ چرا دردى دوا نمى شود؟ دکتر مجدالدین ـ مدیـرکل مشـارکت هاى مردمى سـازمان محیط زیست نیز تـوجه به کیفیـت و قانون ، نیز بالا بردن بى ضابطه کمیت را از عمده دلایل به وجود آمدن این وضع مى داند . دکتر عسکرى ـ استاد علوم سیاسى دانشگاه تهـران نیز سودآورى شرکت هایى را که زیر پوشش سازمانهاى غیردولتى فعالیت مى کنند تا از منابع ملى و بین المللى استفاده نمایند، همچنین حـضـور مقامات عالى رتبه را در میان رده هـاى بالاى سازمانهاى غیردولتى ، از عوامل مهم بوجود آمدن این وضع ذکر مى کند .
البته به جز این باید گفت که نبـود محورهاى تخصصى و توان و امکانات لازم در NGO هاى مختلف ، همچنین مشغول به تحصیل بودن اعضا و عدم جذب نیروهاى فکرى و کارآمد متناسب با فعالیت سازمانها و نیز فصلى بـودن فعالیت اینـان ، از دیگر دلایلى است که تعدادى از افراد عضـو .ها در گفتگو با ما برآنها تاکید کرده اند NGO هاى مختل در مورد عملکرد صحیح NGO محمودرضا گلشنى پـژوه در خصـوص ارائه راهکارهاى مـؤثر براى رفع مشکلات فعالیت هـاى خود، همگام شدن و پروبال دادن به نهادها و سازمانهایى «سازمانهاى غیردولتى » ها در کتاب NGO همانند هیات و خیریه ها و صنـدوقها با فضاى ملى و بین المللـى را بسیار مـؤثر مى داند؛ زیرا معتقد است به دلیل داشتن پایگاه مردمى و سابقه فعالیت مى توانند بسیارى از مشکلات اجتماعى و فرهنگى را مرتفع کنند .
اکبر مجدالدین نیز تخصصى کردن این تشکلها و دادن امکانات لازم را از دیگر ملزومات اجرایى شدن برنامه هاى NGO ها مى داند . زهرا شجاعى هم براین نظر است که داشتن برنامه و استقبال از غیرانتفاعى کردن داوطلبان را از دیگر راهکارها ذکر مى کند .به اعتقاد وى این وضع در تشکلهاى مذهبى وجود ندارد . اما سعید نشاط نیز دورى NGO ها از مراکز قدرت و مسائل مالى را از دیگر راهکارهاى مؤثر در مورد پا گرفتن NGO ها مى داند . همچنین حسن عباسـى ، عملکـرد کانونها و مساجـد را در ابتداى انقلاب ، مثال خوبى بـراى فعالیت این نوع سازمانها در نظام اجتماعى کشور مى داند . در هر حال بنابه مصوبه 17اسفندماه 1378 شوراى عالى ادارى کشور در 18 تیرماه 1379، سازمان ملى جوانان به عنوان متولى صدور مجوز فعالیت تشکل هاى غیردولتى انتخاب شده است .
دکتر میرباقرى ـ رئیس سازمان ملى جوانان در گفتگو با صبح صادق ، تعداد مجوزهاى صادر شده در این خصوص را 654 مورد تا پایان آذرماه سال 1381 ذکر مى کند . مرکز آمار سازمان ملى جوانان نیز بالاترین رقم مجوزهاى صادر شده را مربوط به تهران با 134 تشکل مى داند که در حدود .4 20درصد کل مجوزهاست و بعد از آن آذربایجان با 53 تشکل یعنى .1 8درصد و چهارمحال بختیارى با 41تشکل یعنى 6.2 درصد کل مجوزها داراى بیشترین تعداد تشکل هاى غیردولتى هستند . در مورد سازمانهاى غیـردولتى در ایران دو نگاه وجـود دارد، یکى اعتقاد دارد این سازمانهـا در کشور سابقه اى دیرینـه دارند و مدلشان محلى و بسیار کارآمد است .اما نگاه دیگـرى قائل به جدا بودن تشکلهاى سنتى ومذهبى از این نوع تشکیلات است و دیدگاه اول را قبول ندارد . گلشن پـژوه ـ نویسنده کتـاب راهنماى سـازمانهاى غیـردولتـى قائل به دیدگـاه اول است .وى مى گوید :اگر هدف از این سـازمانهـا مشارکت هاى مـردمى است ، بایـد گفت که در حال حاضـر هیاتها، خیریه ها و صندوق هاى قرض الحسنه و ارگانهایى همانند بسیج و ...کارکردها و نقش هاى بسیار مهمى در جامعه ایفا کرده و مى کنند .