جنوب آسیا و اهداف آمریکا/محمد ملازهی

بصیرت: «نگرو پونته»، معاون وزیر امور خارجه آمریکا چهارمین مقامی است که در فاصله کمتر از 10 روز به جنوب آسیا سفر می کند. پیش از وی خانم رایس وزیر خارجه، ژنرال مک مولن رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا و جان مک کین سناتور جمهوریخواه آمریکا به جنوب آسیا سفر کرده بودند.اگر سفر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا به افغانستان را به این فهرست اضافه کنیم، این پرسش مهم مطرح می شود که آمریکا با چه ضرورتهای جدیدی در جنوب آسیا رو به رو است که نیاز به این همه رفت و آمد در بالاترین مقامات سیاسی و نظامی اش را اجتناب ناپذیر کرده است؟ پاسخ این پرسش را در بروز بحران میان پاکستان و هندوستان در پی عملیات بمبئی می باید، جستجو کرد.
این موضوع که مناسبات رو به بهبود هند و پاکستان پس از عملیات تروریستی در بمبئی و نشانه رفتن انگشت اتهام هند به سوی پاکستان بشدت تخریب شد جای هیچ بحثی ندارد، هندوستان بر این باور است که لشکر طیبه یک گروه کشمیری که در پاکستان حضور دارد مسؤول عملیات بمبئی است و لشکر طیبه با وجود آنکه تحت فشار آمریکا و هند بوسیله پرویز مشرف رئیس جمهور سابق پاکستان غیرقانونی اعلام شد و فعالیتهایش کاهش یافت، اما فعالیتهایش را علیه هند قطع نکرده است و از بخشهای امنیتی پاکستان حمایتهایی را دریافت می کند.
این برداشت هند موجب شده است، پاکستان زیر فشار فزاینده ای قرار گیرد و مجبور شود با لشکر طیبه برخورد کند.
دستگیری تعدادی از رهبران لشکر طیبه در پاکستان و تصرف چند پایگاه آموزشی آن بویژه مهمترین پایگاه آموزشی - عملیاتی این گروه در مظفرآباد کشمیر آزاد پاکستان در همین ارتباط و با انگیزه کاهش فشارها بر دولت حزب مردم پاکستان بوده است. اما چنین به نظر می رسد که هندوستان قانع نشده و درخواست تحویل 20 تن از کسانی را کرده است که به باور دهلی نو در عملیات تروریستی در هند دخالت دارند.
اما حقیقت آن است که گروه های کشمیری ضد هندی در پاکستان در میان توده های مردم و بخشهایی از نهادهای اصلی قدرت صاحب نفوذ هستند و دولت حزب مردم اگر به درخواست هند عمل کند، در داخل با بحرانهای جدی رو به رو می شود. علت آن است که سازمانهای کشمیری از نظر مردم، تروریست قلمداد نمی شوند. بلکه از نظر آنها نیروهای آزادیبخش اسلامی هستند. با توجه به این موضوع پیچیده است که به نظر می رسد دولت حزب مردم پاکستان پس از عملیات بمبئی در موقعیت بسیار دشواری قرار گرفته باشد. بدین معنا که از یک سو تحت فشار مشترک آمریکا و هند است که گروه های کشمیری را از فعالیت علیه هند باز دارد و از سوی دیگر تحت فشار افکار عمومی، بخشهای اصلی قدرت و نظامیان هوادار سازمانهای کشمیری است که به خواسته های آمریکا و هند تن ندهد.اینکه دولت پاکستان اعلام می کند، افراد دستگیر شده در پاکستان محاکمه می شوند و تحت هیچ شرایطی به هند تحویل داده نمی شوند، در همین ارتباط قابل فهم است.البته دولت پاکستان اعلام کرده است، اجازه بازپرسی از مظنونان مورد نظر هند را به مقامات امنیتی این کشور می دهد، ولی این موضوع را دولت هند کافی ندانسته و رد کرده است. بنابراین در چنین فضای تشنج آمیزی در مناسبات هند و پاکستان است که نگرو پونته به جنوب آسیا سفر کرده است تا اوضاع را از نزدیک زیر نظر داشته باشد و اگر امکان پذیر باشد، سیاست آمریکا را که بعد از امضای توافق هسته ای با هند آشکارا به طرف هند جهت گیری کرده و این خود باعث تشدید بحران بین هند و پاکستان شده است، متعادل تر کند تا دو کشور هسته ای درگیری نظامی پیدا نکنند. اما دشوار می توان تصور کرد که این هدف با اعمال فشار یک جانبه بر دولت اسلام آباد دست یافتنی باشد.