مؤلفه‌هاى اتحاد جهان اسلام

حسین ایرانى‌وند
امروز تحولات و چالش هاى معاصر، اتحاد جهان اسلام را از صورت یک گزینه به شکل یک ضرورت و همچنین مهم ترین و فورى ترین اولویت مسلمانان درآورده است .و البته تهاجـم فـرهنگى غـرب ، پیگیـرى و اصرار سـران آمریکا بـر تئورى برخورد تمدن ها، وجود غده سرطانى اسرائیل در قلب جهان اسلام و منطقه استراتژیک خاورمیانه ، جهانى شدن و گسترش همگرایى هاى منطقه اى (اتحادیهى اروپا، آ .س.آن و ...)از جمله چالش هایى هستند کـه ایـن ضرورت را مطرح ساخته اند .تردیدى نیست که مسلمانان اگر بخـواهند در دنیاى به شدت متحـول امروز به عنوان یک نیروى مطرح ایفاى نقش کنند راهى جز کنار نهادن اختلافات ، تاکید بر مشترکات و گسترش همگرایى با یکدیگر ندارند .
نکته مهم دیگر تـوجه به » پـروژه ها و راهکارهاى عملى «بجاى » بحث هـاى تئوریک و نظرى «در این زمینه است .آنچه مى تواند اتحاد جهان اسلام را تضمین کند، طراحى و ابداع مجموعه اى از راهکارهاى عملى است که به سرعت قابلیت اجرایى شـدن دارند و نه بحث هاى نـظـرى که اغلب بى هیچ نتیجه عـمـلـى ادامـه مى یابند .با عنایت به این مهـم ، پاره اى از مؤلفه هاى اتحاد جهان اسلام (کـهاز ویژگى عملیاتى شدن برخوردارند )را به شرح ذیل مى توان بیان کرد :
1 ـ منطقـه گرایى :منطقه گرایـى را حد فاصل بین دولت ـ مـلت ها (کشورهاى مستقل )و جهـانى شدن مى دانند .موفقیت در مـواجهه با چالش جهانى شدن ، در گرو شکـل دهى به واحدهاى سـیاسى ـ اقتصـادى ـ فرهنگى بـزرگ ترى است که در قالب اتحادیه هاى منطقه ا ى ظهور و بروز مى یابند .بدین ترتیب مجموعه امکانات و توانمندى ها چندین کشور در یکدیگر جمع شده و به صورت یک نیروى واحد خود را نشان مى دهند .» جهان «اسـلام ، آنگاه مى تواند ویژگى جهان شمولى خود را نشان دهد که در گام نخست اتحادیه ها و همگرایى هایى منطقه ا ى را شکل دهد .این اتحادیه مى توانـد جنبه هـاى اقتصادى ،فـرهنگى ، تـکنولوژیکـى و سیاسى را بـسیار بیـش از نقطه نظرات عقیدتى و مذهبى مورد توجه قرار دهد .کشورهاى اسلامى باید به سمتى بروند که نیـازهاى گوناگون شان از درون مرزهاى خود و توسـط یکدیگر قابل تأمیـن باشد تا بدین ترتیب قدرت چانه زنى خود را در سطح بین ا لمللى افزایش دهند .
2 ـ مقابله با افراط گرایى مذهبى :تجربه تاریخى سالیان اخیر نشان داده است که افراط گرایى مذهبى (چهدر شکل شیعه یا سنى آن )یکى از مهم ترین موانع در راه همـگـرایى و اتحاد جهان اسلام اسـت .چـه آنـکـه ایـن گـروه ها، خـواستـه یـا ناخواسته ، آب به آسیاب دشمن ریخته و در مسیر اهداف غـرب گام برمى دارند . مسلمانان از رهگذر افراطى گرى مذهبى ، به حد کافى زیان و خسارت دیده اند و از این رو، لازم است سـران کشـورهاى اسلامى بـا ایـن گـروه ها بـرخـورد کرده و بسترهاى رشدشان را بخشکانند .