چالش با حیثیت ملى

سعدالله زارعى
فاصله اى میان بیانیه تبریک یک حزب سیاسى پس از توافق هسته اى ایران و اروپا که در آن از چالش حقوق بشر در آینده اى نـزدیک خبر مى داد با سفر لیگابو به تهـران براى بررسى موضوع حقـوق بشر نبود . فقط دو هفته پـس از آن ، او در ایران گفتگـوى خود را با عناصـرى خاص آغاز کـرد .آغاجرى ، گنجـى و علیجانى مهمترین سـوژه هایى بودند که لیگابو » باید «به آنها توجه مى کـرد .برهمین اساس کسانى که دو هفته قبل نظام را از سفر لیگابو ترسانده بودند، تلاش کردند حضور » نماینده حقوق بشر «را به مثابه حمایت مؤثر خارجى از خود معرفى کنند .اینگونه بود که او را در میان گرفتند و براى یک گزارش ضدایرانى تحریک کردند . ارائه اطلاعات نادرست تـوسط این گروه که بعضى از آنان در دولت مسئـولیت حقوقى دارند، سبب واکنش حجت الاسلام خاتمى شـد او 21 آبان ماه یک روز پس از پایان گفتگـوهاى لیگابو در ایـران که بـا .«تبدیل حقوق بشر به ابزار سیاسى نخ نما شده است » ::اظهارنظر مقدماتى او همراه بود، خاطرنشان کرد شایـد رئیس جمهور به این نکـتـه اشـاره مى کـرد که حضور لیگابـو در ایـران بیـش ازهمه با تبلیـغـات آمریکایى ها پشتیبانى مى شد .
حجت الاسلام خاتمى رفتار آمریکایى ها با اسیران » گوانتانامو «را متذکر شد و آن را » بدترین و گسترده ترین تجاوزها «نامید .رئیس جمهور به بخش هایى از گزارش مقدماتى لیگابو که از » منابع خاص «تهیه شده است ، انتقاد کرد و آن را نادرست خواند . اما حجت الاسلام نمازى دادستان کل کشور هم به منابع خاص اشاره داشت و آن را کانون منفى گرایى در گزارش لیگابو معرفى کرد .نمازى از 50 پرونده اى خبر داد که بیش از چند میلیون پرونده مورد توجه واقع شده است . درست همان روزى که لیگابو وارد ایران شد حزب مشارکت دست اندرکار مراسمى در دانشگاه تهران شد؛ نزدیک 300 دانشجو سالگرد صدور حکم اعدام علیه آغاجرى را به مراسمى اعتراضى نسبت به روند قضایى در جمهورى اسلامى تبدیل کـردند .در این مراسم چند نماینده مجلس با اظهـارات تند خود را در معرض تعقیب قضایى قراردادند به خصوص مزروعى به دلیل عبارت هاى تندى که علیـه رهبر معظم بیان کرد، توقع داشت مورد پیگرد قرار گیرد .چند روز بعد یک مقام قضایى گفت صدور حکم بدوى آغاجرى اساسا در این روز نبوده است !
بیستم آبان ماه پایان ماموریت یک هفته اى لیگابو بود .این دیپلمات 56 ساله کنیایى که چهار عنصر دیگر او را همـراهى مى کردند، در پایان ماموریت خـود که او آن را » ماموریتى بـراى کش حقیقت «نـام نهاده بود به خبرنگاران گفت ، منتظر گزارش رسمى او در بهار آینده باشند .لیگابو در عین حال دو نکتـه متناقض را بیان کرد .او از یک طرف اذعان نمود ایران به لحاظ قانون اساسى و قوانین عادى کمبودى ندارد و از طرف دیگر ادعا کرد رابطه بسیار پیچیده و حساسى در ساختـار دولت و بین قواى مجریه ، قضائیه ، مقننه و دفـتـر رهبـرى وجود دارد .او در خاتمه یک نکته سـیـاسـى را مورد توجه قـرارداد که به هیـچ روى بـا مسئولیت او و نیز تخصصش ارتباط نداشت .یاس نو در روز بیستم آبان از قول لیگابو نوشت ::» روابط بین مسئولان ایرانى بسیار پیچیده است و در ماههاى آینده که به انتخابات مجلس نزدیک مى شویم به حد بسیار حساس و بحرانى رسیده است «این جمله نهایى لیگابو بیش از گذشته او را در معرض این قضاوت .«ماموریت او سیاسى است » قرار مى داد که امبئى لیگابو دوشنبه شب 12 آبان وارد تهران شد، پیش از آن بى بى سى بیانیه اى از سازمان ملل خواند که براسـاس آن لیگابو ماموریت داشت ::» مـحـدودیت هایى که طـرفداران آزادى در ایران با آن مواجه انـد «را بررسى و گزارش نماید .
نوع مواجهه یک دسته خاص از عناصر سیاسى با لیگابو در روز اول بگونه اى بود که تعجب این دیپلمـات را برانگیخت او در پاسخ به سـوالهاى مکرر آنان گفت ::» ایرانى ها خـودشان باید براى برقرارى آزادى بیان تلاش کنند .«لیگابو 3 روز در دیدار باانصارى راد که ظاهرا » نهضت آزادى «را در مجلس نمایندگى مى کند، به صراحت گفت ::» در کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل مطلب متقنى علیه ایـران وجود ندارد «در همین روز » شرق «مطلب قابل تاملى از محمدحسن ضیائى فر عنصرى که از ده سال قبل قرار بود از حقوق بشر اسلامى در مقابل جریان سکولار حقوق بشر دفاع کند و امروز بخشى از یک جریان سیاسى علیه سیستم فقهى ـ حقوقى نظام اسلامى را تشکیل مى دهد، درج کرد .ضیائى فر گفت ::» حضور این هیات براى .«این تحول مثبتى است » ..از نظر او «این است که به مکانیزم هاى داخلى کمک کند اما 8 آبان ماه 4 روز پیش از آنکه » نماینده ویژه آزادى بیان و عقیده «وارد ایران شود، » یاس نو «در سرمقاله از مسئولان نظام خواست پیش از وارد شدن فشار سازمان ملل ، مساله را بگونه اى که آنان «جاى خالى عقل » مى خواهند حل کنند .یاسنو نظامى دو قطبى را نشان داد که قطبى از آن به جاى مدیریت بحران به » بحران آفرینى مستمر «مشغول هستند .
یاس که این مقـالـه را در فضاى پس از تـوافق هسته اى ایـران ـ اروپا مى نـوشت از مـرگ زهرا کاظمـى و قتلهاى زنجیره اى به عنوان نمونه هایى از بحـران آفرینى بخشى از نظام یاد کرد .این درحالى است که هر دوى این واقعه توسط افرادى اتفاق افتاد که اگر بخواهیم طی آنهـا را مشخص کنیم ، حتما در جریان دوم خرداد قرار خواهند گرفت ! حزبى که یاس نـو را منتشر مى کند پیـش از ورود لیگابو به ایـران تلاش زیادى کـرد تا نظام را مخال بـا حقوق بشر معـرفى نماید .سوم آبانماه یاس نو این سخن حسین انصـارى را تیتر اصلى صفحـه 16 خود کرد : .درحالى که در ماجراى کاظمى هیچکس نتوانسته دلیلى بر دست «پرونده زهرا کاظمى نمى تواند مخفى بماند » داشتن بخش هایى نظیر قوه قضائیه ارائه نماید .
یاس نو در روز چهارم آبانماه با تیترى وانمود کردکه نقض حریم خصوصى افراد در ایران یک معضل مهمى است که براى حل آن مراجع وارد کار شده اند .یاس نو نوشت ::» مراجع اعلام کردند تجسس در حریم خصوصى افراد حرام است «این روزنامه در همان حال از » چهارمین روزه سیاسى در دانشگاه تربیت مدرس «خبر داد . یاس نو تیترهاى پنجم آبان ماه خود را نیز اینگونه سازمان داد ::» دانشجویان میزبان چهارمین روزه سیاسى بودند «، » موزه تناولى تعطیل شد «، » عبادى :جایـزه صلح نوبل به جنبش مسالمت آمیز ایـرانیان اهدا شد «و «مجلس زمان توقی موقت مطبوعات را محدود کرد » این روزنامه هفتم آبانماه نیز در تیتر صفحه دو خـود نوشت ::» گزارش کمیسیـون اصل 90 درباره پرونده زهرا کاظمى «.یاسنو در همین روز در سرمقاله خود با اشاره به سفر لیگابو نوشت ::» اگر مخالفان اصلاحات درصددند در آخرین روزها با انجام نرمش هایى به دنبال کسب مشارکت بیشتر مردم هستند از هم اکنون مشخص «کنند، آن هنگام دیر است .
درهر صورت باید از تجربه امضاى پروتکل در آخرین روزها درس گرفت استفاده از تهدید خارجى براى پیش بردن مقاصد داخلى در دیدگاه سیاسى به ضع پایگاه سیاسى در داخل تعبیر مى شود، یاس نو در صفحه آخر خود کاریکاتورى را به تصویر کشید که نشانگر آن بود که هر دو جناح سیاسى در انتخابات شکست مى خورند . یاس نو 8 آبان نیز به فضاى حبس و شکنجه اختصاص داشت ـ تیتر اصلى این بود ::» افکار عمومى در انتظار اقدام قوه قضائیه .«این درحالى بود که مجلس عملا اجازه نداد پرونده زهرا کاظمى سیر منطقى «تقاضاى شیرین عبادى از خاتمى براى رسیدگى به وضعیت زندانیان سیاسى » :پیدا کند .تیتر بعدى این بود یاس نو دو تیتر اصـلـى روز 11 آبان خود را نیز به ایـن مـوضوع اختصاص داد .ایـن روزنامه در تیتـر اصلى خود نوشت :» مى خواهند با بستن دست رقیب ، قهرمان شوند «و در تیتر دوم خود تصویرى وحشتناک از سلولهاى انفرادى ارائه داد .
روز 12 آبانماه همزمان با ورود لیگابو به ایران ، یاس نو به مقوله اى پرداخت که غربى ها و به خصوص آمریکایى ها بـه آن بسیار علاقه داشتند .یاس نو در یک تیتر اصـلـى نـوشت ::» گزارش مبسوط از پرونـده .«داریوش زاهدى از زندان تا آزادى داریوش زاهدى مدیر شاخه ساحل غربى شوراى ایرانیان آمریکا بود که در ارتباط با اغتشاش خردادماه 82 از سوى وزارت اطلاعات بازداشت شده بود .او آنگونه که بى بى سى و سایت » ایران امروز «خبر داده بودند، به جاسـوسى متهم شده است .از اینکـه ورجاوند عنصر سـرشناس جریان ملى مذهبى به شـدت روابط خود را با زاهدى مخفى مى کرد و مدعى بود » فقط یکبار در جلسات عمومى او را دیده است مى توان فهمید که مساله اى مهم در میان بوده است «، دست اندرکاران یاس نو با پیش کشیدن پرونده اى که اگر هم نقطه ضعفـى دارد به دستگاهى مربـوط مى شود که حزب آنان بر آن تسلـط دارد، مى خواست تـوجه گروه اعزامى را به » سرویس ویژه «خود جلب نماید .
همزمان با حضور لیگابو تحرکات فراوانى توسط حزب مشارکت ساماندهى شد .یاس نو 18 آبان را را روز آزادى اندیشه و بیان (عبـارتىکه تیتر ماموریت لیگابو بـود )اعلام کرد و در طرح صفحـه اول خود از وجود سانسور وحشتنـاک حکومتى در عرصه کتاب ایران خبر داد و آن را به قوه قضائیه منتسب کـرد .این روزنامه 18 آبان را پرکارترین روز لیگابو در تهران خواند و در عین حال در صفحه 3 خود این تصویر را از .«شش ماه حبس براى نماینده اکثریت به واسطه ده دقیقه نطق نماینده اقلیت » ::نظام به رخ کشید یاس نو در این روز نطق سید طاهر موسوى را در مجلس برجسته کرد که در آن گفته شده بود ::» جبهه «یکپارچه اى در سطح جهان به رهبرى آمریکا شکل گرفته است ؛ بیائید خردمند باشیم یاس نو 19 آبان را نیز با تیتـرهاى هیجانى علیه سیستم قضایى نظـام سـپـرى کرد .تیتـر اول این بود : گزارش » ::تیتر دوم «مخالفت شوراى نگهبان با حضور هیات منصفه در دادگاه نویسندگان مطـبـوعات » .
«تجمع دانشجویان در پاسداشت آزادى بیان و عقیده » و در تیتر سوم «لیگابو سطر به سطر کاملتر مى شود این روزنامه در صفحه آخر خـود طرحى از » کیـوان زرگرى «به چاپ رساند که در آن نیـروهاى سیاسى بـه شدت توسط نسل انقلاب سرکوب مى شوند ! شبیه همین کـارکرد توسط روزنامه شرق هم وجود داشت .شرق در روز یکم آبان ماه در صفحـه اول خود از » فهرسـت جهانى ناقضان حقـوق مطبوعات «خبر مى داد که در آن ایـران در کنار چین ، لائـوس ، ویتنام ، ترکمنستان و بوتان قرار دارد !شرق در تیتر اصلى پنجم آبانماه نوشت ::» گزارش مرگ زهرا کاظمى فردا در مجلس «شرق در این روز به یک ابتکار عمل که براى لیگابو مى توانست جالب توجه باشد، دست زد .عماد باقى در مقاله تفصیلى شرق از وجود 34 زندانى خبر مى داد که به دلایل سیاسى در زندان هستند .
در حالى که عمده آنان اگـرچه دستى هم در کار نشـر دارند .به دلایل ارتکـاب جرایم اجتماعى بازداشـت شده اند !در میان آن لیست فقط 16 نفر بودند که خوانندگان قبلا نام آنـان را شنیده اند .شرقدر روزى که زاهدى آزاد شده بود و یک روز مانده بـود تا لیگابو وارد تهـران شود در تیتر اصلى خود از » بـررسى پرونده زاهدى در کمیسیون امنیت ملى «خبر داد . روز 12 آبان تیتر اصلـى شـرق این بـود ::» گزارشگر ویـژه آزادى بیان فـردا در تهـران «اما شرق با یـک .«برنامه بوش براى دموکراسى در خاورمیانه » ::آبان خود لو داد 17 ناشى گرى مساله اصلى را در تیتر اول در مجموع این روزنامه هم از اول آبانماه تا 20 آبان که لیگابو تهران را پس از یک هفته » گفتگو با هر کس مى خواست «ترک مى کرد، سعى کرد تصویرى ضدانسانى از ایران ارائه دهد .