دفاع از مرزهاى اقتدار در دیپلماسى/سعید دانا

بصیرت: سیاست خارجى میدان گفت وگو و تعامل است. مأموریت نخست کسانى که در این عرصه ایفاى نقش مى کنند همانا نزدیکى و برقرارى تفاهم میان ملت ها است اما این عرصه با همه فراخى و گستردگى که دارد، بدون حدود و ثغور نیست. حدود و خط قرمزهاى سیاست خارجى یک کشور را منافع ملى و مصالح ناشى از نظام سیاسى آن تعیین مى کند. این معیارى روشن در دست هر دیپلمات و کارگزار امور سیاست خارجى است که آنگاه که رفتارها و تصمیم هاى یک دولت در مغایرت با منافع مردم ایران قرار مى گیرد و یا بخشى از موازین و شئون کشورمان را نقض مى کند، با تکیه بر منطق اقتدار و عزتمندى بدان واکنش نشان دهد.
اتفاقاتى که در یک هفته اخیر در مناسبات ایران و فرانسه رخ داد در همین راستا قابل تحلیل است.پاریس با آنکه از شرکاى اقتصادى ایران و داراى مناسباتى دیرینه با تهران است اما از زمان روى کار آمدن دولت راستگراى نیکولا سارکوزى نگاهى مغشوش و تناقض آمیز نسبت به خاورمیانه و ایران دنبال کرده است. دیپلماسى جدید فرانسه در این مدت کتمان نمى کرد که آشکارا از راهبرد کاخ سفید دنباله روى کرده است. این همسویى الیزه با کاخ سفید به طور خاص در مسئله هسته اى ایران بروز و ظهور داشته است.
این در حالى است که تهران همانند سایر کشورهاى خاورمیانه انتظار داشت بویژه در ایام ریاست فرانسه بر اتحادیه اروپا و در دوره افول قدرت بوش، فرانسوى ها بازنگرى جدى در سیاست منطقه اى خویش انجام دهند. البته چنین تغییرى را در خط مشى دولت نیکولا سارکوزى شهروندان فرانسوى نیز در چند نظر سنجى مطالبه کرده بودند اما پاسخ سران الیزه به این خواسته داخلى و خارجى جز بى اعتنایى و تکرار روند پراشتباه گذشته نبود. در چنین وضعیتى طبیعى بود که به همان صورت که شهروندان فرانسه با آمدن به خیابان ها و تحصن و اعتصاب اعتراض خویش را به تکروى سارکوزى در اروپا ابراز مى کنند دولت هاى شریک فرانسه در خاورمیانه نیز راه خویش را از این کشور جدا کنند.
اتفاق دیگرى که موجب شد تهران رفتارهاى تنبیهى خویش علیه طرف فرانسوى را شتاب بخشد اظهارات« دور از نزاکت و شئون دیپلماتیک» رئیس جمهور این کشور بود. اظهاراتى که در آن سارکوزى اهانت هاى آشکار به دولت مردمى ایران وارد کرد. مقام هاى دیپلماسى کشورمان آنگاه که در اعتراض به کج رفتارى هاى رئیس الیزه، سفیر این کشور را احضار کردند به او گوشزد کردند؛ دولت فرانسه باید به پیامدهاى این گونه اظهارنظرهاى غیرمسئولانه خود توجه داشته باشد. برنار پولتى سفیر فرانسه در تهران نیز با این هشدار صریح روبرو شد که : تندروى هاى ناشیانه فرانسه، بر روابط دو کشور تأثیرات نامطلوب خواهد گذاشت.نخستین تأثیر سوء این اتفاق در جریان اجلاس بین المللى پاریس در باره افغانستان نمایان شد.
تهران با آنکه برنار کوشنر وزیر خارجه فرانسه بسیار براى حضور ایران تلاش کرده بود، ناگزیر شد این نشست را تحریم کند.
این در حالى است که همه محافل فرانسوى تأکید کرده بودند که حضور تهران شرط موفقیت این اجلاس است. در این نشست قرار بود وزیر خارجه ایران با برنار کوشنر وزیر خارجه فرانسه دیدار و در کنفرانس افغانستان که با حضور وزراى خارجه چند کشور برگزارى مى شود راهبرد خروج از بحران را طراحى و اجرا کند. پاریس با نرفتن ایران به اجلاس از اتخاذ یک راهبرد براى این بحران ناکام ماند و به دلیل یک اشتباه رفتارى اجلاسى را که مى توانست برگ برنده این کشور باشد، به عامل شکست تبدیل کرد.