گرجستان در کانون توجه

ناارآمى در گرجستان و سپس استعفاى » شوارد نادزه «رئیس جمهور این کشور و تحولات پس از آن ، این کشـور را در کانون رسانه هاى جهانى و افکار عـمـومى قرارداد .اگرچه تحـولات اخیر در داخل گرجستان عمدتـاً ریشه در مسائل داخلى دارد اما بى تأثیر از نفوذ بازیگران بیرونى نیز نبـود؛ چنانکه سمت و سوى تحولات براى برخى از کشورها به ویژه آمریکا و روسیه که داراى منافع ویژه اى در این کشور هستند نیز از حساسیت ویژه اى برخوردار بود .
* موقعیت جغرافیایى
گرجستان در مرکز و غـرب منطقه قفقاز واقع شده است .این جمهـورى در شمال با فـدراسیون روسیه و در جنوب به تـرتیب از شرق به غرب با آذربایجـان ، ارمنستان و ترکیه هم مرز است .گرجستان به علت برخوردارى از موقعیت کلیدى در منطقه قفقاز مـرکز ثقـل ارتباط شرق ـ غـرب ، شمال ـ جنوب منطقه به شـمـار مى رود .این کشور از دیرباز تاکنـون پل ارتباطى آسیاى صغیر با قفقاز، ایـران و آسیاى مرکزى بوده است .با این حال جمهورى گرجستان تنها کشور منطقه قفقاز است که به دریاى آزاد راه دارد و همین موقعیت استراتژیک ، موجب آن گردیده تا در طول تاریخ دولتهاى یونان ، روم ، ایران ، ترکیه و روسیه بـراى دستیابى به این ناحیه با هم به رقابت بـرخیزند .در واقع باید گفت ، حالت انحصـارى ارتباطات دریایى کشورهاى حوزه مدیترانه و اروپا از طریق دریاى سیاه با کشورهاى قفقاز جنوبى و آسیاى مرکزى موجب افزایش نقش و اهمیت گرجستان براى کشورهاى مذکور شده است .
* مرورى بر تحولات
از فروردین سـال 1370 گرجستانى ها طـى رفراندومى ، استقلال خـود را از اتحاد جماهیر شوروى به راى گذاشتند و پس از برگزارى رفداندوم در اردیبهشت همان سال ، پارلمان با تصویب قانونى بطور رسمى خواستار باز گرداندن استقلال جمهورى گرجستان شد ..در همان سال » گامسا خوددیا «اولین رئیس جمهور این کشور، انتخاب گردید .در ایـن زمان احیاى هویت ملى گرجیها در کانـون توجه دولتمردان قرار گرفت و حاکمیت این تفکر افراطى همراه با نابسامانیها، بى نظمیها و ...زمامـداران تفلیـس را از پـرداختن جدى به سیـاسـت خـارجى بـازداشت و کشورهاى غربى ، گامسا خوددیا را به عنوان رژیمى اقتدارگرا و سرکوبگر در مقابل حرکت هاى مخال و اقلیت هاى قومى معرفى کردند . البته این سیاست ها تا زمان به قدرت رسیدن شوارد نادزه ادامه یافت ؛ تا اینکه وى در فروردین سال 71 از مسکو به تفلیس بازگشت و قدرت را بدست گرفت . شوارد نادزه که به حمایت هاى غرب دلگرم بود، در اوایل ریاست جمهورى خود سیاست مقـاومت در برابر روسیـه را در پیش گرفت و با اعطاى پایگاهـهـاى نظامى به روسیه در خاک گـرجستان مخالفت کـرد و صراحتاً اعلام کرد که غـرب مى تـواند از نظر نظامى در قفقاز حضور فعالى داشتـه بـاشـد امـا در ایـن سـالـهـا گرجستان براى غرب و آمریکا اهمیت کم رنگى داشت لذا دولت شوارد نادزه که با بحـران تجزیه طلبى در آبـخـازیـان و اوستیاى جنوبى ، بى نظمـى و نـابـسـامـانـى اقتصادى روبرو بود، قادر به اعمال مؤثر حاکمیت ملى نبود .
لذا وقوع پى درپى حوادث و بحرانها رهبرى گرجستان را متقاعد کرد که سیاست روى آورى به روسیه را پیشه کند . اما عدم وجود یک استراتژى ثابت در سیاست قفقازى روسیه در زمان یلتسین ، موجب شد تا وزن روسیه در ترازوى سیاست خارجى گرجستان کمتر و کمتر گردد و بدین ترتیب در این زمان ، مناسب ترین انتخاب و جایگـاه را براى خود حضور مجدد در کلـوپ هاى اروپا دید چندانکه در سالهاى اخیر رویـکـرد به آمریکـا در سیاست خارجى شوارد نادزه افزایش یافت که در واقع دلایل این نزدیکى ، به دو مشکل عمده برمى گشت :
1 ـ مشکلات اقتصادى و پیامدهاى ناشى از آن ؛ ضعـ هـاى اقـتـصـادى برجاى مانده از دوران قبل و جنگ داخلـى وضعیت اقتصادى گرجستان را رو به فروپاشى برده بود .
2 ـ بحران تجزیه طلبى در جمهـورى آبخازیان و منطقـه اوستیاى جنوبـى از دیگر عـوامل عمده اى بود که باعث جـذب کشور گرجستان به غـرب گردید زیـرا مقامات گرجى معتقدند که جدایى طلبان با کمک مستقیـم و غـیـرمستقیم روسیـه توانستند با تفلیس بجنگند .
بنابراین یکى از رویکـردهاى نادزه کشاندن آمریکایى ها به گـرجستان بود که بتواند تا حدود زیادى مسئـولیت حفظ امنیت خـود را در مقابل کرملین با مخـارج آمریکایى ها تامین نماید .نـادزه همچنین به دلیل عـدم بـرخوردارى از محبوبیت مردمى درصدد برآمد تا با دادن امتیاز به آمریکا به نوعى موافقت این کشور و سایر کشورهاى غربى را براى ادامه حکومت جناح سیاسى خود جلب و با آینده نگرى از بروز مخالفت هاى آتى کشورهاى غربى و سازمانهاى مدافع حقوق بشر، علیه اقدامات آنان براى ادامه حکومت خود جلوگیرى نماید . با این حال نـادزه که از زمان اتحاد جماهیر شـوروى مرد قدرتمند گرجستـان محسوب مى شد به رغم نزدیکى به آمریکا، نتوانست شکوفایى کشورش را تضمین کند و به ناچار در برابر تظاهرکنندگان خشمگین گرجى قدرت را کنار گذاشت . در هر حال در تحـولات اخیر، مهمترین مخالفان شـوارد نـادزه از شاگردان سابق وى بودند .