آغاز و پایان آتش بس در غزه

بصیرت: پیمان آتش بس میان حماس و رژیم صهیونیستى که با میانجیگرى مصر برقرار شد فقط شش ماه دوام آورد و درست در آخرین روز این پیمان سران حماس اعلام کردند که با موج تجاوزگرى تل آویو تمدید چنین پیمانى مایه شرمسارى است.
بدون تردید در شکست این پیمان، اوضاع رقت بار غزه نقش اصلى را دارد زیرا براساس مهم ترین مفاد این توافقنامه میانجیگران مصرى و طرف اسرائیلى باید اجازه مى دادند تا کمک هاى بشر دوستانه به منطقه محاصره شده نوار غزه وارد شود اما نه تنها قاهره بدقولى کرد که با شروع مجدد تجاوز اسرائیل به خاک غزه همه پایه هاى اعتماد فلسطینیان به این پیمان فرو ریخت. بنابراین از دید دولت منتخب حماس فلسفه وجودى این پیمان تأمین صلح و آسایش براى یک میلیون و نیم فلسطینى محصور در نوار غزه بود. هدف روشن حماس این بود که با این پیمان ماشین تخریب رژیم صهیونیستى را که به ضد انسانى ترین روش حیات فلسطینى ها را ویران مى کرد متوقف سازد.
البته در کنار این هدف مهم ، عامل دیگرى که حماسى ها را به امضاى این توافقنامه ترغیب کرد این واقعیت بود که کشمکش هاى غزه با این سؤال بزرگ در اذهان جهانى روبرو بود که چه کسى محرک و مشوق خشونت و نزاع در این منطقه است. در طول دو سال کشمکش غزه متأسفانه حتى از سوى تشکیلات تحت امر ابومازن این شبهه در افکارعمومى ایجاد شده بود که طرف فلسطینى یعنى انقلابیون فلسطین نیز در گسترش موج تازه درگیرى ها نقش دارند. تنها راه غلبه بر این جو اتهام این بود که جنبش انقلابى فلسطین یک بار در معرض قضاوت تاریخى با طرف صهیونیستى قرار گیرد. از این نظر پیمان ماه ژوئن قاهره یک محک آزمون براى جامعه بین المللى بود تا اراده دو طرف فلسطینى و صهیونیستى را در عرصه پایبندى به موازین صلح بیازمایند.
خالد مشعل ، لیدر سیاسى حماس که نقش اصلى را در طراحى این پیمان داشت همان ماه ژوئن و در فرداى امضاى پیمان اعلام کرد که حماس همانند برادران مبارز حزب الله این آتش بس را برقرار مى کند تا روشن شود چه کسى بذر ستیز و خشونت را در خاورمیانه مى کارد. البته براى حماسى ها پیش بینى فرجام این پیمان دشوار نبود زیرا آنها تجربه چند پیمان بى فرجام سازش تل آویو با عرفات و اعراب را پیش روى داشتند علاوه براین حماسى ها سال۲۰۰۳ هم یک بار با اسرائیلى ها آتش بس کردند که سرنوشت پیمان ژوئن مصر را پیدا کرد.
البته طرف هاى اسرائیلى، تفسیرها و تصورات دیگرى از این پیمان را در سر مى پروراندند آنها این پیمان را اولین فاز از پروژه استحاله حماس مى پنداشتند و به این امید بودند که با تن دادن حماس به این پیمان مشروعیت این جنبش نزد هوادارانش زیر سؤال خواهد رفت اما برآوردها و نظرخواهى هایى که رسانه هاى خود اسرائیل از سود و زیان سیاسى این توافقنامه منتشر کردند حکایت از آن داشت که اغلب محافل خاورمیانه این پیمان را نشانه اقرار نظام صهیونیستى به واقعیت وجودى حماس و عقب نشینى تل آویو از ایده نابودى این جنبش قلمداد مى کنند. تا حدى که هاآرتص در گزارش جنجالى خود از قول سران وزارت جنگ اسرائیل نوشت که تل آویو دیگر فکر نابودى حماس را کنار نهاده است. پیش بینى مى شد که اگر سران رژیم صهونیستى اهداف سیاسى شان در پوشش این پیمان محقق نشود در نقض و ابطال آن تردید نخواهند کرد.
اما اولین گام ها براى عدول از پیمان را پیش از آنکه ارتش اسرائیل با حمله به غزه بردارد دیپلماسى این رژیم انجام داد. شخص تزیپى لیونى که اکنون اداره سیاسى رژیم صهیونیستى را در دست دارد مدعى شد که حماسى ها از این پیمان براى تجدید قوا بهره برده اند. دومین رفتار پیمان شکنانه لیونى این بود که مشروعیت میانجى پیمان یعنى مصر را به چالش کشاند. این حرکت را وزیر خارجه اسرائیل زمانى صورت داد که مصر پس از پیمان آتش بس ژوئن به سمت برقرارى مصالحه میان دولت حماس و تشکیلات خودگردان ابومازن خیز برداشت. این اقدام مهر تأیید دیگرى بر اقتدار حماس بود که باعث شد لیونى به صراحت برنامه مذاکرات آشتى جویانه قاهره را بایکوت کند.
بنابراین پیمان آتش بس قاهره پیش از آنکه در آتش توپخانه ها و یورش زرهپوش هاى ارتش اسرائیل از میان رود در دستگاه دیپلماسى این رژیم و به دست مقام تصمیم گیرى که بناست بر کرسى صدارت تکیه زند مهر ابطال خورد. چنان که شبکه الجزیره در نظر خواهى از ساکنین اردوگاه آوارگان فلسطینى مى گوید: اسرائیل از تعهدات خود در این قرارداد تجاوز کرد. در گزارش الجزیره، هدى، از زنان مبارز فلسطینى مى گوید: «من فکر مى کنم این آتش بس دیگر تمدید نشود، مگر این که اسرائیل واقعاً به مفاد آن عمل کند.» در گزارش الجزیره سخنان امینه ۶۰ ساله که همسرش را در حمله هوایى اسرائیل در سال ۲۰۰۱ از دست داده است شنیدنى است که مى گوید: وضعیت زندگى فلسطینیان در این ناحیه بسیار نگران کننده است. آنها از هر گونه امکاناتى محروم هستند. به گفته امینه آتش بس فقط براى اسرائیل و تجدید قواى آن مفید خواهد بود.