ایران، چرا حقوق بشر (بخش دوم)

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
بحث درباره وضعیت حقوق بشر در ایران بلافاصله پس از شکست آمریکا در اجلاس اخیر شوراى حکام انرژى اتمى آغاز شد، یعنى به موازاتى که یک نهاد بین ا لمللى رویکرد مثبتى به اقدامات ایران نشان داد، نهاد دیگر بین ا لمللى درحوزه ا ى دیگر ایران را مورد عتاب قرارداد؛ چرا؟ واقعیت این است که در کمتر موضوعى به اندازه حقوق بشر، آمریکایى ها مى توانند به همگرایى بین ا لمللى دست یابند .حقوق بشر با تز اروپا در برخورد با ایران همگرایى دارد .آنان بیش از ده سـال است با طرح » گفـتگوى انتقـادى «بر مواجهه نـرم با جمهورى اسـلامى براى تأثیرگـذارى بر کشور ما تاکـید کرده ا ند .
از سوى دیگـر اگرچه گفتگـوى آمریکا با کشـورهاى همسایه ایران در موارد متعدد از جمله فعالیت هاى هسته ا ى کشورما توجه آنان را برنمى ا نگیزد، ولى حـقوق بشـر به دلیـل ارتباطـى که با مـقوله قـومیـت ها و مذاهـب دارد مى توانـد در مسیـر سیاست هاى آنان نیز قرار گیرد .از منظر گروههاى داخلى ایران نیز قرار گرفتن در کنار داعیه هاى دیگر آمریکا علیـه ایران به وجهه این گروهها آسیب مى زند (هرچـند بعضاً به گونه ا ى انتحار گونه حتى در مورد فعالیت هاى هسته ا ى ایران در کنار آمریکا قرار گرفتند !)ولى قرار گرفتن این گروهها در کنـار ادعاى آمریکا در خصوص وضعیت حـقوق بشر در ایران مى تواند براى آنان سودمند ارزیابى گردد . آمریکـایى ها در واقع بـا عقب نشـینى آشکـار از مواضع تنـد گذشته ، امـروز به راه حل برخـورد نرم درباره ایران مـى ا ندیشنـد .
نتونىکـردزمن تحلـیلگر مـرکز مطالـعات استراتـژیک و بین ا لمللى واشنگتن (کهمهمترین منبع فکرى گروه تندرو حاکم بر آمریکاست )بعداز یک دوره توصیه به حمله نـظامى به ایران ، امروز مى گوید :» من باید بگویـم که صراحتاً خطاب کردن ایران به عنوان رهبـر دولتهاى حامى تروریسم یا بـخشى از محور شرارت ، بدترین راه ممکـن «.براى تحت تأثیر قراردادن مردم ایران است ریچارد آرمیتاژ که یک مسئول مؤثر در سیاست خارجى آمریکاست نیز مى گوید :» من تردید دارم اصلاح طلبان ایرانى بر سر موضوعات کلیدى سلاح هاى هسته ا ى و حتى اسرائیل با همکاران مذهبى خود داراى اختلاف باشند ...زیرا حسى از سرنوشت در آنچه که در ایران بکار مى رود، وجود دارد .«آرمیتاژ با اذعان به حساسیت برخورد بـا ایران نتیجه مى گیرد که : «.ما ]فقط[باید توانایى ایران را براى انجام سیاست هاى شکست دهنده از بین ببریم » درست از همین مـنظر شیرین هانتر رئیـس برنامه اسلام در مرکز مطالعـات واشنگتن به موضوع برخورد ایران و آمریکا نگریسته است .او انزواى ایران و نیز اقدام نظامى علیه ایران را غیرممکن مى داند و مى گوید :» شاید ما بتوانیم بعضى از اهداف خود را بیشتر از طریق متعهد کردن ایران به دست آوریم تا از طریـق انزواى ایران یا بدتر از آن اقدام نظامى علیه ایران .
«به همین دلیل پاول وزیر خارجه آمریکا اصرار دارد ایران شیرین عبادى را جدى بگیرد .او برخورد نرم را براى تغییر در ایران جوابگو مى داند و به همین جهت مى گوید :» آیا روحانیون ایران باید «.نگران (مطرحشدن عبادى )باشند؟ آیا در پى شب ، روز است ؟ حتماً باید اینگونه باشد اما واقعیت این است که حقوق بشر به رغم تمهیدات وسیعى که در مجموعه غرب علیه ایران تدارک دیده شده است ، ظرفیت تبدیل شدن به » مساله ایران «را ندارد .چرا که :1ـ این گفتمان جدید نیست .ایران به شنیدن داعیه هاى خصمانه با استفاده از کلمات آن عادت دارد 2 ـ حقوق بشر مساله برخى از روشنفکران ایران است نه مساله مردم 3 ـ آمریکایى هاى اشغالگر نمى توانـند پرچمدار چـنین داعیـه ا ى باشند 4 ـ تهـدید نرم طولانى مـدت خواهد بود و در این دوران میدان مانور ایران براى بر هم زدن این بازى کاملا باز مى باشد .به همین جهت بعضى از تحلیلگران سیاسى معتقدند، اساسا بحث حقوق بشر براى تأثیر گذاشتن برروى مسؤولین و تصمیم گیران ایرانى طراحى و دنبال مى شود . به همـین خاطر پـیروزى یا شکـست این طرح بـه نوع مواجهـه (شجاعانـهیا مرعوبانـه ) مسئولین ایرانى بستگى دارد .