کودتای بعثی در عراق

احسان حسینی
روزهای آخر هفته گذشته اخبار متضادی از دستگیری تعدادی از افسران عالی رتبه وزارت کشور و دفاع عراق که قصد کودتای نظامی داشتند، منتشر شد ولی اظهارنظرهای متفاوتی در نوع اتهام آنها صورت گرفت. برخی خبرها از حدود 50 افسر که با «حزب عودت » ( حزب بعث سابق) ارتباط داشته و برای جذب عناصر جدید مبالغ قابل توجهی پول نیز در اختیار داشتند و برخی خبرها که توسط آقای بیاتی منتشر شد، حکایت از فساد مالی این افسران کرده و موضوع کودتای حزب بعث را نفی کرد. اگر چه این افراد جمعه شب آزاد شدند ولی آنچه جای تامل دارد اینکه ، یک اراده آشکار برای بی ثبات کردن عراق وجود دارد و استمرار بمب های انفجاری در مناطق مختلف تا مواضع جدید پترائوس و اودیرنو مبنی براینکه با جدول زمان بندی طولانی تری برای کاهش نیروها و عقب نشینی آنها از عراق موافق بوده و طرحی را نیز بدین منظور به اوباما ارائه کرده اند. این تمایل آمریکایی تطابقی با توافقنامه امنیتی اخیر با عراق ندارد.
از سوی دیگر جریان حزب بعث که با نام جدید «حزب عودت» در عراق فعال است، تمایل خود را برای بازگشت به قدرت از تمامی راه های ممکن، پنهان نکرده و هم نیروهای عضو حزب بعث را به داخل موسسات و نهادهای امنیتی و نظامی وارد کرده و از حمایت برخی گروه های سیاسی هم برخوردار است و هم با چانه زنی و ارتباط مستقیم با آمریکا از طریق کشورهای عربی، خود را به عنوان یک آلترناتیو در شرایط ویژه جهت جایگزینی در قدرت مطرح می کند. این روشن است که یکی از مولفه های تهدید امنیتی در عراق، عناصر و تشکل حزب بعث می باشد، که از ابتدای سقوط صدام، در اردن، امارات، مصر و برخی کشورهای دیگر عربی، عقبه های خود را مستقر کرده و با کمک های مالی این کشورها و سپس با پوشش هماهنگ شده در طرح های امنیتی آمریکا مانند شوراهای صحوه و یا فشارگروه های سیاسی برای لغو قانون بعثی زدایی ، در شرایط ایمن قرار گرفته اند.
آمریکایی ها نیز برای مهندسی امنیتی و سیاسی و برای مهار مطالبات و رویکرد حکومت مالکی نیاز به ابزارهایی دارند که هر روز از تعداد آنها کاسته می شود. لذا مجموعه های بعثی که از انگیزه کافی برای کسب قدرت و حمایت مالی عربی برخوردارند، بهترین گزینه های بکارگیری توسط آمریکا خواهند بود.
اگر چه پدیده ای به نام کودتای نظامی در شرایط فعلی عراق مفهوم نداشته و صرفا برای ایجاد بی ثباتی و ناامنی جهت باج خواهی سیاسی و حداکثر برای تقسیم عراق و همسویی با طرح جوزف بایدن معاون اوباما عملکرد خواهد داشت ولی به موازات شکل گیری و قوام یافتن موسسات حکومتی و دستگاه های امنیتی- نظامی در عراق و در نگاه میان مدت و بلند مدت، اینگونه تشکل های وابسته به اقدامات کودتایی، امکان بروز خواهد داشت.