مباهله ؛ اتحاد دو جان مقدس/علیرضا درخشان

بصیرت: روز بیست وچهارم ذی حجه به روز مباهله معروف است، روزی که در آن یکی دیگر از معجزات بزرگ پیامبر اسلام بوقوع پیوست و حقانیت دین و آئین او بر همگان آشکار گردید.
شرافت روز مباهله به قول آیت اله ملکی تبریزی به دو جهت است که هر دو جهت نظیر یکدیگرند. اول: ثبوت نبوت، دوم: ثبوت ولایت که با اولی بنای اسلام و دومی بنای ایمان استوار می شود.
در این روز بزرگ، خداوند با نازل کردن آیه 61 آل عمران که به آیه مباهله معروف است، به همه آدمیان در طول تاریخ آموخت که محمد و علی(علیهما السلام) یک روح در دو کالبد هستند و میان آن دو جان آسمانی و مقدس، اتحادی بی نظیر حاکم است.
پرواضح است که تعبیر اتحاد دو جان، تعبیری مجازی و بازگوکنندأ اشتراکات و مشابهت های فراوان میان آن دو وجود نورانی است، هرچند که از جهت مقام و منصب، علی(ع) در مقام جانشینی، تالی تلو آن حضرت بشمار می رود. رویداد مباهله از معدود وقایعی است که تمام علما و محدثان اهل سنت آن را در کتابهای خود به صراحت نقل کرده اند و این واقعه را متعلق به پیامبر و اهل بیت ایشان دانسته اند. آنان همگی اعتراف دارند که مقصود از «انفسنا» در آیأ شریفه فوق الذکر، پیامبر و علی(ع) است و با این اعتراف بر حقانیت و لزوم اطاعت از امامت آن حضرت صحت می گذارند.
به جرأت می توان گفت که مباهله و غدیر، دو رخداد مکمل یکدیگر در اثبات وصایت و جانشینی علی(ع) و خاندان او پس از پیامبر است و اگر کسی منصفانه به آن بنگرد این دو واقعه را دلیلی انکارناپذیر بر حقانیت امامت بشمار خواهد آورد.
اما روز 42 ذی حجه را واقعه ای دیگر، شرافتی دوچندان بخشیده و آن اینکه در این روز علی(ع) انگشتری خود را در حال رکوع به فقیر بخشید و خداوند نیز این احسان و نیکی او را به بهترین شکل پاسخ داد و با نازل کردن آیأ 55 سورأ مائده، او را به عنوان ولی و سرپرست مومنین معرفی کرد و فرمود: «انما ولیکم الله و رسوله والذین آمنو الذین یقیمون الصلاه و یؤتون الزکاه و هم راکعون=سرپرست و ولی شما تنها خدا و رسول و کسانی هستند که ایمان آورده اند، همانها که نماز بپای می دارند و در حال رکوع زکات می دهند.»
آنچه گفته شد بخوبی بیانگر میزان شرافت و فضیلت این روز بزرگ است و لذا بزرگان اسلام برای تکریم و بزرگداشت و شناخت ارزش آن و شکرگزاری نعمتهای داده شده در این روز اعمالی را بیان کرده اند که از جمله آنها روزه، غسل، بجا آوردن نماز، خواندن ادعیه بویژه دعای منقول از امام صادق(ع) بنام دعای مباهله است که سبکی مشابه دعای سحر ماه رمضان دارد.
همچنین برای تأسی به مولای متقیان، تصدق بر فقرا و زیارت آن حضرت بخصوص خواندن زیارت جامعه توصیه شده که تفصیل این مطالب در مفاتیح الجنان قابل مطالعه است.