عضویت ایران در اتحادیۀ عرب؟

طـرح موضـوع عضویت جـمـهـورى اسلامـى ایـران در اتحـادیـه عـرب ، بحث هایى را برانگیخته است ، مـوضوعى که با دیـدار آقاى خاتمى و حسنى مبارک ، رئیس جمهور مصر در ژنو جدى تر از گذشته مطرح شده است .چون به هر حال مصـر یک چهارم کل جمعیت اتحـادیـه عر ب را در خود جاى داده است . به طور مشخص باید گفت چند لابى عمـده مـوضوع عضویت ایـران در اتحادیه عرب را با حساسیت هاى متفاوت دنبال مى کنند؛ لابى اول ، متعلق به کشورهاى سوریه و لبنان است .دولت هاى دوست ایران که بدون تبلیغاتى کردن نقش خود، تلاش مى کنند، مزایاى حضور ایران در اتحادیه را به دیگر کشورهاى عرب گوشزد نمایند .پیش بینى مى شـود عراق در صورت بازیافتن عضویت خود، لابى فوق را به سود ایران تقویت کند .
لابى دوم ، در جهت مقابل گروه اول عمل مى کند و امارات متحده عربى در رأس آن قرار دارد .امارات کل روابط اتحادیه عرب با ایران را از منظر جزایر سه گانه مى بیند و مـى خـواهد اعراب حل این مـوضوع را به عنـوان پیش شرط پذیرش عضویت جمهـورى اسلامى ایران مطرح نمایند که متأسفانه نخستـیـن واکنش عمرو موسى ، دبیرکل اتحادیه عرب به بحث عضویت ایران نیز ازاین منظر صورت گرفت و موضع مخالفان طرح موضوع در ایران را تضعی کرد . لابى سوم ، متعلق به کشورهایى از اتحادیه است که نگاهى عملگرایانه تر به قضایاى خاورمیانه پیدا کـرده اند؛ کشورهایى همچـون عربستان سعودى ، عمان ، اردن و حتى مصر .آنها به این نتیجـه رسیده اند که اتخاذ رویکردهاى منطقه گرایانه در خاورمیانه اى که آماج رویکردهاى فرامنطقه قرار گرفته ضرورى است .و همانها به این نتیـجـه رسیده اند که ایـران از نقشى غیـرقابل انکار در تحولات منطقه برخـوردار شده است .
به طور مشخص واکنش آنها به ایفـاى نقش ایران در عراق ، ابتدا قهر و حساسیت متعصبانـه بـود و سپس از موضع تامـل بـا ایـران وارد شده و تنهـا ایـن بـحـث را مطـرح مى کنـنـد کـه ایـران بایـد حساسیت هاى آنها در عراق را نیز مدنظر داشته باشد .بنابراین براى لابى سوم ، عراق عامل مهمى در بررسى عضویت ایران مى باشد و به همین دلیل ممکـن است ، رویکرد تازه مشمول قاعده زمان شود . و سرانجام لابى چهارم که کماکان خط آمریکـا را در اتحادیه عرب دنبال مى کند، از طرح عضویت ایران در اتحادیه نگران است .این لابى در طول دو دهه اخیر بعداز لابى پان عربیست ها، قو ى ترین نقش را در پرهیز دادن اعراب از ایران برعهده داشته است اما در طول دو سال اخیر به خاطر مسائل فلسطین ، اختلافات میان آمریکا و محافظه کـارى عرب ، اقدام نظامى آمریکا علیه یک کشور عرب (عراق))و بویژه اعلام طرح » جبرى سازى دموکراسى «در خاورمیانه از سوى واشنگتن ، لابى فوق تضعی شده است و در واقع اگر مسایل فـوق کماکان تـداوم داشته باشد باید شاهد گشایش هـاى تـازه اى در اتحادیه عر ب باشیم .
با توجه به مسائل فوق الذکر، اصل عضویت جمهورى اسلامى ایران در اتحادیه عـرب قابل دفاع است و هر چـنـد کـه در شرایط کنـونى اتخاذ چنـیـن رویکردى درقبال شوراى همکارى خلیج فارس ، مى توانست نتایج علمى تر به دنبال داشته باشد، اما مهم این است که نقش حضور در این مجامـع ، زمینه بـزرگى بـراى شفاف تر شـدن فـضـاى تـنـش زدایى و تـقـویـت عمـلـگـرایى و اسلام گرایى در آن جمع محافظه کار و عرب است .