توصیه براى بازار سرمایه/دکتر على سنگینیان‎*

بصیرت: بحران مالى اخیر امریکا که به عقیده بسیارى از کارشناسان، یکى از بزرگترین بحران هاى ایجاد شده در اقتصاد این کشور بعد از بحران دهه ۱۹۳۰ است رفته رفته با گسترش دامنه خود به کشورهاى اروپایى و سپس سایر نقاط دنیا سرایت کرده است و ایران را هم بدون شک در معرض آسیب هاى خود قرار مى دهد. هرچند به دلیل عدم ارتباط بازار مالى ایران و درآمیختگى اندک آن با بازار جهانى، اثرات مستقیم و فورى این بحران در بخش پولى و مالى کشور، همانند کشورهاى اروپایى و آسیاى جنوب شرقى قابل توجه نبود، اما اثرات غیر مستقیم و بلندمدت بحران در بازارهاى مالى و همچنین بخش واقعى اقتصاد، اندک اندک درحال پدیدار شدن است و انتظار مى رود با توجه به وابستگى اقتصاد ایران به درآمدهاى نفتى، بحران تأثیر معنى دارى بر متغیرهاى کلان داشته باشد. همچنین پیش بینى مى شود، پیامدهاى بحران از طریق تأثیرگذارى بر فضاى کسب و کار، محدود کردن منابع مالى در اختیار و همچنین حاشیه سود شرکت هاى پذیرفته شده به بازار سرمایه و به طور مشخص به بورس اوراق بهادار تهران کشیده شود و با متضرر کردن سهامداران، بر توسعه بازار سرمایه و همچنین اجراى سیاست هاى کلى اصل ۴۴ اثر بگذارد.
بررسى اقدامات انجام شده توسط کشورهاى درگیر بحران، حاکى از آن است که این کشورها با پیگیرى اقدامات هماهنگ در سطح ملى و بین المللى که عمدتاً شامل تزریق منابع مالى، خریدارى سهام مؤسسات مالى آسیب دیده، تضمین سپرده هاى بانکى و طرح هاى محرک اقتصاد است، تلاش کرده اند تا با برگرداندن اعتماد به سرمایه گذاران، سطح آسیب هاى وارده به اقتصاد و بازار سرمایه خود را به حداقل ممکن کاهش دهند: بررسى هاى انجام شده، حاکى از آن است که بحران از طریق تأثیرگذارى بر بخش واقعى، کسب و کار و به تبع آن کاهش حاشیه سود شرکت ها و متضرر شدن سهامداران در بورس اوراق بهادار، در نهایت به کندى توسعه بازار سرمایه مى انجامد.
به همین منظور در اینجا توصیه هاى سیاستى براى مقابله با تسرى بحران به بازار سرمایه ایران با توجه به راهکارهاى سایر کشورها و شرایط اقتصاد ایران ارائه مى شود:
توصیه هاى سیاستى
الف - حمایت از صنایع و جلوگیرى از رکود
۱ - اصلاح عوارض صادراتى و وارداتى با هدف افزایش صادرات و کاهش واردات ۲ - حمایت از بخش مسکن به عنوان بخش محرک در اقتصاد ۳ - پرداخت تسهیلات به شرکت ها به منظور تکمیل طرح هاى توسعه و تأمین سرمایه در گردش
۴ - لزوم افزایش سرمایه بانک ها ۵ - افزایش سایر منابع بانک ها ۶ - تجهیز وجوه اداره شده دولتى ۷ - اجراى کامل قانون تسهیل اعطاى تسهیلات بانک مرکزى ۸ - سیاست هاى منضبط مالى ۹ - تقویت صندوق بیمه بیکارى ۱۰- پرداخت بدهى دولت به شرکت هاى خصوصى ۱۱ - بازنگرى در قیمت خوراک و انرژى
ب- حمایت از بازار سرمایه
۱ - اصلاح مقررات سرمایه گذارى خارجى در بازار سرمایه با هدف استفاده از فرصت هاى ایجاد شده ۲ - عرضه عمومى اولیه با قیمت هاى جذاب ۳ - تعویق بازپرداخت اقساط شرکت هاى واگذار شده دولتى ۴ - تسریع در تصویب لایحه توسعه بازار سرمایه ۵ - حمایت بانک ها از شرکت هاى وابسته به خود ۶ - حضور فعال سهامداران عمده ۷ - تزریق نقدینگى به بورس ۸ - ایجاد صندوق تثبیت بازار سهام 9 - بازنگرى در سیاست هاى تقسیم سود ۱۰ - نگاه بلندمدت سرمایه گذاران نهادى