ارتش مستقل

محمودرضا گلشن پژوه
چهار کشور اروپایى کـه مـخـالف جنگ آمریکا برضد عراق بودند اواخر ماه اردیبهشت 82 توافق کردند تا یک نیروى چند ملیتى را در سال 1383 تشکیل دهند و آن را گامى در جهت تقویت یکپارچگى دفاعى اروپا توصی کردند . رهبـران بلژیک ، فـرانسه ، آلمـان و لـوکزامبـورگ گفتنـد کـه آنـهـا مـرکزى از فرماندهى ستاد مـشـتـرک را براى اهداف نظامى ایجاد خـواهند کرد که ناتـو در آن حضور ندارد . آمریکا و ناتو تـوافق این کشورهـا را مورد انتقاد قرارداده و هر دو اعلام داشتند که ناتو به سلاح هاى بهتر و بیشترى نیاز دارد و نه به ساختارهاى فرماندهى جدید . در مقابل ، چـهـار رهبر مـذکـور در یـک کنفرانس خبرى بیان داشتند که ابتکار آنها ضد آمریکایى و ضد ناتـو نـمـى بـاشـد، بلکه در جهت تـقـویـت سـتـون اروپایـى اتحاد اتلانتیک است .آنان پیشنهاد دادند تا یک اتحادیه امنیتى و دفاعى اروپـایـى در اتحادیه اروپا تشکیل شود و عضویت در آن بـراى مشـارکت تمـام اعـضـا ـ کـه خواهان همکارى در زمینه نظامى هستند ـ آزاد باشد . سـران چـهـار کـشـور در انـتــهــاى نشست خـود بیانیه اى را انتشار دادند کـه اهداف و انگیزه هاى تشکیل ارتش مستقل را مشخص مى کند .در بخشى از متن این بیانیه آمده است ::» با ایجاد و گـسـتـرش یک معاهـده اسـاسـى ، اتـحـادیـه اروپـا قوى تر و متنـوع تر خواهد بود ...اروپا باید یک سیاست امنیتى و دفاعـى قـابـل اعتماد داشته باشد .
عملکرد دیپلماتیک تنها در صورتى قابل اعتماد است که بـر پایـه تـوانایى هاى نظـامـى و غـیـرنظـامـى «.واقعى قرار داشته باشد ما اعتقاد داریم کـه وقـت آن رسیده است تا گام هاى جدیـدى را بـراى ایجاد یک اروپاى امـنـیـتـى و دفـاعـى بـر پـایـه توانایى هاى نظامى اروپا بـرداریم که این امر نـیـروى تـازه اى به اتحاد آتـلانـتـیـک بخشیده و مسیرى را براى روابط گسترده تر با ایالات متحده خواهد گشود براى ایجاد انگیزه اى جدید در جهت سیاست امنیتى و دفاعى اروپا، ما پیشنهـاد مى دهیم که کنوانسیـون مربوط به آینده اتحادیه اروپـا و کنفرانس بین الدولى اصول زیر را مورد تصویب قـرارداده و آنها را در معاهده اى اساسى گردآورد :
* امکان ایجاد همکارى منسجم و گسترده در زمینه دفاعى
* ایجـاد نـوعـى از یـکـپـارچگـى و امنیت مشترک که تمام دولت هاى عضو اتحادیـه اروپـا را ملـزم ساختـه و امـکـان رویارویى با تمام انواع مخاطرات را فراهم آورد
* امکان پذیرش الزامات تکمیلى و بیشتر از سـوى دولت هاى عضو، بـدون هیچ الزامى براى طرف هاى ثالث
* تدوین مـجـدد اهـداف اجـلاس پتـرزبـورگ به طـورى که اتحـادیـه اروپـا بتواند با بهـره گیرى از امکانات نظامـى و غیرنظامى از کشمکشها جلوگیرى کرده و به مدیریت بحران ها بپردازد
* تأسیس یک آژانس اروپایى براى توسعه و کـسـب تـوانایى هاى نـظـامـى ؛ اهداف ایـن آژانس عبارت خـواهد بود از افزایش توانایى هاى نظامى اروپا، تقویت تـوان عملـیـاتـى و نـیـز هـمـکـارى مـیـان نـیـروهاى نـظـامـى دولت هـاى عـضـو . آژانس مذکور به ایجاد یک محیط رقابتى مساعد براى صنعت دفاعى اروپا کمـک خواهد کرد .
* تأسیس یک دانشکده امنـیـتـى و دفاعى اروپایى براى حمایت از توسعه و گسترش فرهنگ امنیتى اروپا . به عـلاوه ما پیشنهاد مـى دهـیـم کـه کنوانسیون باید مفهوم یک اتحادیه امنیتى و دفاعى اروپایى را اتخاذ کند .ما اعتقاد داریم که وظیفه این اتحادیه باید، گردهم آوردن دولـت هـاى عــضــوى بـاشـد کــه آمادگـى حـرکت سریع تر و بـیـشـتـرى به سمت تقویت همکارى هاى دفاعى شان دارند .بدیـن تـرتـیـب دولت هاى عـضـو اتحادیه امنیتى و دفاعـى اروپـا مـتـعـهـد خواهند شد تا :
* در مـواجهـه بـا هـر نـوع خـطـرى کمک خود را از اعضاى دیگر دریغ نکنند
* تــلاش هــاى دفــاعــى خـــود را هماهنگ سازند
* توانایى نظامى خود را توسعه دهند
* تلاش هاى امنیتى و نظامى خـود را به خصوص در رابطه با سرمایه گذارى در تجهیزات نظامى افزایش دهند . اما مشـارکت در اتحادیه امنـیـتـى و دفاعى اروپا موارد ذیل را نیز در بر خواهد داشت :
* مــشـــارکــت در پـــروژه مــهــم A4OOM آماده سازى اروپا نظیر پروژه
* تقویـت کـارآمـدى تـوانایـى هـاى نظامى اروپا از طریق تخصـص گـرایى و سرمایه گذارى روى امکانات و توانایى ها تا آنجا که امکان دارد
* تقویت سرمایه گذارى بر آموزش افسـران ، تمرین هـاى نـظـامـى ، نـبـرد و اقدامات لجستیکى
* تــمــایــل بـــه مـــشـــارکـــت در عملیات هاى حفظ صلح تحت نظـارت سازمان ملل متحد این اتحادیه براى عضویت اعضاى کنونى و آتى اتحادیه اروپا باز خواهد بود . ما امیدواریم تا این همکـارى منسجم بـه شکل گیرى معاهده اساسى اتحادیه اروپا منجر گردد، به طورى که در پایان ، تمام اعضاى کنونى و آتى اتحادیه اروپا بتوانند عضوى از آن باشند . در زمینه نظامى ، تصمیم گـرفته ایم تا آنجا که به مـا مـربـوط مى گردد بـرطبق اعلامیه هاى سنت مالو و کلن که شمارى از ابتکارات براى یکپارچه کردن امکانات دفاعى ملى ما مى باشد، عمل کنیم .این پروژه ها به دنبال آن هستند تا از دوگانگى میان نـیـروهاى دفاعى مـلـى جـلـوگیـرى کـرده ، به تقـویـت کـارآیى تـوانایـى هـاى دفاعى اروپا بپردازند . این پـروژه ها به روى تمام اعضـاى کنـونى و آتى اتحادیـه اروپـا بـاز اسـت . ابـتـکـارات زیـر در دورنمـاى هـمـکـارى مشتـرک ما براى انجام عملیـات هـا قـرار دارد :
1 ـ ایجاد یک نیروى واکنش سریع اروپایى ؛ پـیـشـرفت در ایـن زمینه بـه مـا کمک خـواهد کـرد تا به اهداف اتحـادیـه اروپا دست یافته و به تقویت مـشـارکت اروپا در توسعه نیروى واکنش سریع ناتو و تضمین تـوان عملیاتى آنها بـپـردازیم . براى بهبـود بخشیـدن بـه تـوانایى نیـروى واکنش سریع اروپایى ، ما مرکزى را با یک تیپ از نظامیان آلمانى و فرانسوى ایجاد خـواهیـم کـرد که نـیـروهاى کمـانـدویـى بلژیک و نیروهاى شناسایى لوکزامبورگ را نیز در بـر خـواهد گرفت .این نـیـروى واکنش سریع اروپایـى مـى تـواند تـوسـط نیروهایى از دیگر دولت هاى علاقه مند به مـشـارکت تقـویـت شـده و بـراى انـجـام عـمـلــیــات هــاى اروپــایــى ، نــاتــو و عملیات هایى که تـوسط اتحادیه اروپا و تـحـت نـظـارت سـازمـان مـلـل صـورت مى گیرد، آمادگى داشته باشد .
2 ـ فرماندهى اروپایى براى حمل و نقل استراتژیک هوایى که حداکثر تا خرداد 1383 ایجاد خواهد شد، بـراى حضور در عملیات هاى اروپایى و ناتو آمادگـى خواهد داشـت بـرنامـه A4OOM براى توسعه چنین نیـرویـى بـراى حمل و نقـل استـراتژیـک هـوایى مهم مـى بـاشـد .در بلندمدت به دنبال آن هستیم که همـراه با دیگر دولت ها که در این برنامه مشارکت دارند، یک واحد حمل و نقل استراتژیک مشترک هوایى را ایجاد کرده و آن را تحت فـرمـانـدهـى اروپـا بــراى حـمـل و نـقـل استراتژیک هوایى قرار دهیم .به علاوه ، ایجاد یک فرماندهى مشتـرک براى حمل و نقل اسـتـراتژیک مـشـتـرک (دریـایـى، هوایى و زمینى )را با دولت هاى علاقه مند مورد توجه قرار خواهیم داد .
3 ـ ایـجـاد یـک نـیـروى حـمـایـتـى مشـتـرک اروپایى بـراى به عهـده گـرفتـن حمایت از شهـروندان و نظامیانى کـه در چارچوب عملیات هاى اروپایى استقرار خواهد یافت .
4 ـ ایجاد یک سیستم اروپایى براى انجام کمک هـاى بـشـردوستانـه در زمان حوادث و بلایا در تماس با کـمـیـسـیـون اروپایـى و ECHO ، اتحادیـه اروپـا را قـادر مـى سـازد تـا امـکـانـات نـظـامـى و غیـرنظامى خـود را براى ارائه کمـک هـاى بشردوستانه طى 24 ساعت بسیج کند، این یک مکانیسم دسته جمعى خواهد بود و کشـورهاى علاقه مند مسـؤولیـت آن را برعهده خواهند گرفت .
5 ـ ایجاد مراکز آموزشى اروپایى : واحد آمـوزشى تاکتیـکـى مـشـتـرک براى پرسنل برنامه A4OOM ؛ مرکز آموزشى براى خدمـه هلى کوپتر، هماهـنـگـى در دوره هــاى آمـــوزشــى دریــایـــى بـــراى شرکت هاى دریانـوردى در جهت ایجـاد یـک دانـشـکـده دریـانـوردى اروپـایـى ؛ هماهنـگـى در آمـوزش خلبانـان نـیـروى هوایى از طریـق ارتقاى طرح هاى کنـونى به خصوص در زمینه تاکتیک ها .
6ـ تقویـت تـوان اروپا در رابطـه بـا برنامه ریـزى عملیات هـا و اجـراى آنهـا : طى اجـلاس شـوراى اروپـایـى کـلـن در ژوئن خـرداد1378 ، دولت هاى عضـو اتـحـادیـه اروپـا تـصـمـیــم گــرفـتـنـد تــا عملیات هاى مدیریت بحران را با استفاده از امکانـات نـاتـو و یـا بـا بـهـره گیـرى از تـوانایى هـاى خـود اتحادیه اروپـا انـجـام دهند . در رابطه با عـمـلـیـات هـایـى کـه از امکانـات و تـوانایى هاى نـاتـو اسـتـفـاده مى شـود، ترتیباتى دائمى بـیـن اتـحـادیـه اروپا و ناتو ایجاد شده است .عملیات اروپا در مقدونیه ، بر طبق همین ترتیبات صـورت گـرفت که هـمـچـنـیـن یـکـى از ستـونهـاى همـکـارى استـراتژیـک مـیـان اتحادیه اروپا و ناتو مى باشد . در رابطه با عملیات هایى که به رهبرى اتحادیه اروپا و بدون توسل به امکانات ناتو صورت مـى گیـرد و با توجـه به طـرح هاى متفاوت در کنوانسیون اروپایى ، اعتقاد ما بـراین اسـت که بـاید در رابـطـه با طـراحى عـملـیات هـا و اجراى آنـها بـا اجتـناب از دوگانـگى و رقابـت میان نیـروهاى ملـى ، توانایى اتحادیه اروپا را بهبود بخشیم .
بـراى رسـیـدن بـه ایـن هــدف ، بــه شرکاى خـود پیشنهاد ایجاد یـک نـیـروى دسته جمعى مـرکزى را براى بـرنامه ریزى واجراى عملیات ها مى دهیم .این مرکز بـراى پذیـرش مسـؤولیـت از جـانـب هـر دولتـى بـاز خـواهـد بـود و در آن صورت ترتیبـات همکارى با شیپ ایجاد کـرده و نیز بـایـد حـمـایـت DSACEUR را به دست آورد، زیـرا DSACEUR اولیـن کـانـدیـدا بـراى رهـبـرى عـمـلـیـات هـاى اروپـایـى خـواهد بـود کـه در عـیـن حـال مى تواند از امکانات و تـوانایى هاى ناتـو بهره گیرد . تا زمانى که چـنـیـن تـوانایى تـوسط اتـحـادیـه اروپـا ایـجـاد نـشــده اســت ، دولت هاى علاقه مند، مـرکزى را از یـک نیروى دسته جمعى ایجاد خواهند کرد که اتـحـادیـه اروپـا را قادر بـه بـرنـامـه ریـزى عملیات ها و فرماندهى آنها بـدون توسل به امکانـات و تـوانایى هاى ناتو خـواهـد کرد .چنین مسـألـه اى از دوگانگى ملـى جلوگیـرى کرده و توان عملیاتـى را بهبـود خواهد بخشید . تـصمـیم بـراى ایجـاد چـنیـن نیـرویى را مى ت وان تا اواخر سال اخذ کرد و پیشنهاد مى شود که طى تابستان 1383 در ترورن برپا شود .
7 ـ در جهت بـهـبـود بخشـیـدن بـه توانایى هاى فـرماندهى و کنتـرل اتحادیـه اروپا ونیز ناتو، وزراى دفاع ما گام هایى اساسى را براى ایجاد نیـروى چند ملیتى بـراى انـجـام عـمـلـیـات هـاى مـشـتــرک برخواهند داشت که حداکثر تا پایان سال 1383 به اجرا در خواهد آمد . ارزیابى این سؤال که آیا » اتحادیه اروپا «توان و یا خـواست مقابله با » ایالات مـتـحـده آمـریـکـا «را دارد، مـوضـوعى اسـت کـه مى بایست با دقت بسیار به آن توجه کرد . فروافتادن در دام هیاهـوهـاى رسانه اى و ایجاد ایـن تـصـور کـه اکـنـون اروپـا و یـا حداقل بـخـشـى از آن کـه رامسفـلـد نـام اروپاى قدیم را برایشان انتخاب نمـوده ، شـروع به مخالفت بـا یـکـجـانـبـه گـرایى آمریکـا کـرده اند و در ایـن راه بسیـار هـم مصمم هستند، به نظر صحیح نیسـت . همان گونه که اتخاذ نگـرشى تفریطى بـه این موضوع و پافشـارى بر این مساله که اگر آمریکا، منافع فرانسه و آلمان را نیز » تامین کرده و به نوعى آنان را تطمیع کند، «.مشکل اروپا و آمریکا حل خواهد شد نیز مـا را در فهم روند واقعـى وقایع یارى نخواهد کرد . در مـاه جـارى ، سـازمـان تـجـارت جهـانـى مـجـوز اعـمـال مـجـازات هـاى اقتصـادى از سـوى اتحادیه اروپـا عـلـیـه آمریکا را صادر نمـود .این امر در حیطه مسائل اقتـصـادى مـوضوعى نیـسـت کـه بشود به سادگى از آن گذشت .
در حیطه مسائل سیاسى نیز اگرچه فرانسه و آلمان پس از پـیـروزى آمریکا در جنـگ عـلـیـه عراق ، سعى در تلطی فضاى دشمنـى و خصومت با ایالات متحده داشتند، اما در همان حال که وزیر دفاع آلمان درصدد اطمینان بخشى به مقامات ایالات متحده از حـمـایــت کـشـور مـتـبــوعـش بــود، صـدراعظم آن کشـور سـخـنـانـى عـلـیـه هژمونى آمریکایى را به زبان مى راند .این کش و قـوس خصوصـاً در عرصه روابط سیاسى و دیپلماتیک موضوعى غیرعادى نیست .با نگاهـى بـه روابط دو جانبـه و چند جانـبـه مـیـان کشـورها مـى تـوان بـه نمونه هایى متعدد از این دست برخورد . اما آنچه حائز اهمیت است ، شـنـاخـت طـبـیـعـت مـشـتــرک حـاکـم بـر اغـلــب کـشـورهاى غـربـى هـمـانـنـد آمـریـکـا و کشورهاى اروپایى مى باشد .