آمریکا و فروش تسلیحات/حبیب ساسانی

 بصیرت:کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا در آخرین سفرش به منطقه و دیدار با سران برخی از کشورهای عربی هدف از فروش تسلیحات نظامی به کشورهایی مانند امارات (به ارزش 20 میلیارد دلار)، عربستان (13 میلیارد دلار) و اسرائیل (30 میلیارد دلار) را طی سال‌‌های آینده برای تامین امنیت آنها در قبال جمهوری اسلامی ایران و مبارزه با گروه‌های افراطی و رادیکال درون این کشورها دانست. آمریکا همواره در سال‌های گذشته نیز بر آن بود تا با بزرگنمایی خطر ایران برای کشورهای عرب منطقه به نوعی اولا از میزان نفوذ و قدرت ایران در منطقه بکاهد و ثانیا اعراب را در مسئله ایران درگیر نموده و آن را یک امر عربی- منطقه‌ای جلوه دهد.
در این میان نوع رفتار شناسی دولت‌های عربی در قبال کشورمان و اتخاذ موضع‌گیری و سیاست‌های متفاوت در خور تامل می‌باشد. اگرچه تاکنون سیاست‌های برخی از دولت‌های عربی از شکایت‌های لفظی فراتر نرفته است اما اقدام عملی کشوری مانند امارات مبنی بر درخواست از آمریکا برای استقرار سامانه دفاع موشکی پیشرفته را در راستای موثر واقع شدن تبلیغات ایران هراسی در منطقه می‌توان مورد ارزیابی قرار داد. در این خصوص خانم «ماری لانگ»، معاون امور بین‌الملل وزارت دفاع آمریکا که در یک همایش دفاعی در امارات سخن می‌گفت ضمن حمایت از خواسته امارات در کنگره آمریکا بر تعهد آمریکا برای دفاع از متحدانش تاکید کرد. به گفته مقامات دولت آمریکا این سامانه که ارزش آن نیز 7 میلیارد دلار می‌باشد و به «تاد» موسوم است ازتاسیسات و زیرساخت‌های این کشور در برابر هرگونه اقدام خارجی محافظت خواهد کرد و در صورت استقرار آن امارات اولین کشور عربی خواهد بود که به سامانه دفاع موشکی مجهز می‌گردد.
اما نکته اساسی که به ذهن هر تحلیلگر سیاسی آشنا به سیاست‌های جهانی آمریکا می‌رسد این است که مطمئنا آمریکا از فروش تسلیحات به کشورهای عرب منطقه اهداف پنهانی فراتر از آنچه که در لسان سیاستمدارانشان مانند خانم رایس بیان می‌گردد را تعقیب خواهد کرد. این یک واقعیت است که بخش اعظم و عمده درآمدهای آمریکا را تجارت تسلیحات و فروش آن به کشورها تشکیل می‌دهد. از این‌رو این کشور برای فروش تسلیحات و صادرات آن به کشورها می‌بایستی سیاست‌هایی را پیاده نماید تا کشورها همواره از ترس یکدیگر و حفظ موازنه در منطقه به تسلیحات نظامی نیاز داشته باشند. پیش گرفتن چنین سیاستی از سوی آمریکا در منطقه برای این کشور از چند جهت حائز اهمیت می‌باشد.
الف- به فضای امنیتی در منطقه دامن زده و حضور بیشتر کشوری خارج از قدرت منطقه‌ای برای در امان ماندن از تهدیدات احتمالی کشورهای رقیب در منطقه یک ضرورت انکار ناپذیر می‌گردد و به هر میزان که بی‌اعتمادی میان کشورهای منطقه نسبت به یکدیگر وجود داشته باشد به همان نسبت نیز آمریکا از نفوذ فزاینده‌ای در منطقه برخوردار خواهدبود تا جایی که آمریکا محور و ستون امنیت منطقه می‌‌گردد.
ب- درآمد سرشار از فروش نفت کشورهای ثروتمند عرب منطقه صرف خرید تجهیزات و تسلیحات نظامی‌ای می‌گردد که تنها با هدف ایجاد حفاظ امنیتی‌ای (با توجه به شرایط منطقه نیز به آن نیازی نیست) صورت می‌گیرد که آمریکا ساخته و پرداخته آن است. از سویی دیگر نیز با توجه به هزینه‌های گزافی که برای این امر صورت می‌گیرد در درازمدت بر اقتصاد داخلی این کشورها تاثیرگذار است. اگر نگوییم «فروپاشی» حداقل ضعف اقتصادی کشورهای عرب منطقه را به همراه خواهد داشت به گونه‌ای که آمریکا از این رهگذر به اهداف اقتصادی‌اش نیز دست پیدا خواهد کرد و وابستگی اقتصادی این کشورها به آمریکا را بیشتر خواهد کرد. کشورهایی مانند آمریکا و انگلیس از حضور در منطقه درصدد دستیابی به اهداف اقتصادی خود نیز می‌باشند. موضع‌گیری «میلی‌ بند» وزیر امور خارجه انگلستان که از گرایشات صهیونیستی نیز برخوردار است در کنفرانسی که درباره انرژی هسته‌ای در خلیج فارس در مرکز مطالعات و پژوهش‌های استراتژیک امارات متحده عربی برگزار شده بود و «اظهاراتش درباره اعمال محدودیت‌های اقتصادی از سوی کشورهای عربی در قبال ایران را می‌توان ناشی از نگرانی آنها از نوع تعامل اقتصادی و تجاری کشورهای عرب منطقه با ایران دانست.
ج- کشورهای عرب منطقه را با ایران درگیر نموده و همان سیاست مهار دو جانبه در جنگ ایران و عراق را که پیگیر می‌کردند با اعمال سیاست مهار چند جانبه، که یک طرف آن ایران قرار می‌گیرد و طرف دیگر آن کشورهای عربی، ادامه دهند تا از قبل آن هم به تضعیف کشورهای عرب منطقه ایران بپردازند و هم به اهداف نظامی، سیاسی و اقتصادی‌شان در منطقه دست یابند.
با این اوصاف واقع‌نگری کشورهای عرب منطقه و از جمله امارات در قبال سیاست‌های تفرقه انداز و اختلاف آمیز آمریکا در منطقه و همچنین در قبال جمهوری اسلامی ایران به عنوان کشور قدرتمند و تاثیرگذار بر تحولات منطقه‌ای از بن‌بست‌‌های احتمالی آینده در روابط میان کشورهای عربی با ایران جلوگیری خواهد کرد. آمریکا و یا دولتمردان عربی چه بخواهند و چه نخواهند ایران به دلیل برخورداری از پیشینه تاریخی مشتمل بر اشتراکات مذهبی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی با ملت‌های عرب منطقه از نفوذ نرم قابل توجهی برخوردار است به گونه‌ای که «رابرت بائر» مامور سابق آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) در کتابش که با موضوع ایران و نفوذش در خاورمیانه به رشته تحریر درآورده است نیز بر این نکته تاکید نموده است.