پیام‏ها و پیامدهای نهضت عاشورا

بصیرت: گاه ممکن است سؤالی به این صورت مطرح شود که آیا قیام امام حسین (ع) به نتایج و اهداف خاصی دست‏یافت و واقعیتی را دگرگون ساخت؟
برای درک بهتر نتایج نهضت‏حسینی (ع) باید نتایج آن را خارج از پیروزی فوری و سریع و در دست گرفتن زمام امور، بلکه باید نتایج آن را در امور زیر جستجو کرد.[1]
1 . در هم شکستن چار چوب ساختگی دینی که امویان و یارانشان تسلط خود را بر آن استوار ساخته بودند و رسوا ساختن روح لامذهبی جاهلیت که روش حکومت آن زمان بود .
2 . احساس گناه ناشی از شهادت جانسوز امام حسین (ع) و یارانش در کربلا موجی شدید از احساس گناه در وجدان هر مسلمانی برانگیخت . این احساس گناه، همواره بر افروخته بود و در هر فرصتی انگیزه ی انتقام از بنی امیه و قیام بر ضد ستمگران بود .
3 . پیدایش اخلاق جدید؛ قیام امام حسین (ع) موجب زنده شدن اخلاق بلند نظرانه همچون ایثار و فداکاری در راه دین و اخلاق عالی اسلامی شد.
4 . روح مبارزه جویی؛ قیام حسین (ع) پس از دیری خاموشی و تسلیم، از نو موجب برانگیختن روح مبارزه جویی در انسان‏های مسلمان گردید . این قیام همه ی موانع را که مانع قیام و انقلاب می‏شد در هم فرو ریخت به نحوی که بعد از قیام حسین (ع)، در مکتب، روح انقلاب دمیده شد و انقلاب ‏های متعددی شکل گرفت همچون:
1 . انقلاب توابین در سال 65 هجری در کوفه.[2]
2 . انقلاب مدینه .[3]
3 . قیام مختار ثقفی:
در سال 66 هجری، مختار بن عبیده ثقفی در عراق به خونخواهی حسین (ع) و انتقام قاتلان امام قیام کرد و در یک روز دویست و هشتاد تن از آنان را به قتل رسانید .[4]
4 . انقلاب مطرف بن مغیره:
در سال 77 هجری، مطرف بن مغیره علیه حجاج بن یوسف شورید و عبدالملک بن مروان را از خلافت‏خلع کرد .[5]
5 . انقلاب ابن اشعث:
در سال 81 هجری، عبدالرحمن بن محمد بن اشعث ‏بر حجاج شورید و عبدالملک مروان را از خلافت‏خلع کرد . این شورش تا سال 83 به طول انجامید . در آغاز پیروزی‏های نظامی به دست آورد، اما بعدها، حجاج به کمک ارتش شام بر او غلبه کرد .[6]
6 . انقلاب زید بن علی بن حسین:
در سال 122 هجری، زید بن علی در کوفه به شورش برخاست، اما آن شورش بی درنگ به وسیله سپاهیان شام که در آن هنگام در عراق بودند سرکوب گردید .[7]
سرانجام قیام بنی عباس به حکومت‏بنی امیه پایان داد و آن انقلاب با الهام از انقلاب حسینی و استفاده از خشنودی و رضای اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وآله بود که پایه‏های مردمی یافته و مورد توجه توده‏ها واقع شده بود .
انقلاب‏ها با منحرفان به مقابله برخاست و هرگز خاموش نگردید . بلکه انسان مسلمان پیوسته انسانیت ‏خود را که حاکمان شعله‏های آن را خاموش کرده بودند، بیان می‏کرد، و آن قیام‏ها به فضل روحیه‏ای بود که قیام حسینی در کربلا گسترده و گسترش داد .
همانا که قیام حسین (ع) سرآغاز جنگ و قیام در تاریخ انقلاب بود و آن نخستین قیامی بود که طریق مبارزه جویی را به مردم آزاده، که آن روحیه را از دست داده بودند، آموخت .
و این نکته را باید اضافه کرد انقلاب‏ها در سطح جهان در ورای زمان‏ها تا به امروز به ویژه جنبش‏ها و نهضت‏های آزادی بخش اسلامی و شیعی بوده‏اند . انقلاب‏ها و جنبش‏هایی که همواره در وجود مردم ستم دیده نورانیتی خاص ایجاد می‏کردند.
در این نمایه هفتاد و هفت مقاله پیرامون پیام‏ها و پیامدهای نهضت عاشورا ارائه گردیده است.
[1]قیام حسینی و شرایط آن، محمد مهدی شمس الدین، ص 154.
[2]تاریخ طبری، انقلاب توابین، ج 4، ص 426، 436 .
[3]تاریخ طبری، انقلاب مدینه، ج 4، ص 366، 381.
[4]همان، ص 424 .
[5]تاریخ طبری، انقلاب مطرف .
[6]تاریخ طبری، ص 189، 203 .
[7]مقاتل الطالبین، اصفهانی، ص 139 .