عوامل پایدارى حماس/هادى محمود

بصیرت: خاورمیانه در تجربه تاریخى خویش موارد بیشمارى از رویارویى جنبش ها و ارتش هاى سرکوبگر را به ثبت رسانده است. آرشیو جنگ ها و نبردها در این منطقه مملو از مواردى است که دولت ها و ارتش هاى یک یا چند رژیم براى برانداختن یک جنبش محبوب ائتلاف مى کنند، اما نتیجه و برآیند این نزاع ها هیچ گاه به کام مهاجمان تمام نشده است.
تجربه تاریخ بویژه در صحنه خاورمیانه گویاى این واقعیت است که هیچ کدام از روش هاى نظامى براى براندازى جنبش هاى انقلابى راه به جایى نبرده است.
به باور ناظران، اگر در این دو سال هجوم زنجیره اى اروپا، امریکا و اسرائیل نتوانست اردوى مجاهدان حماس را ازهم بپاشد به این دلیل روشن است که این گروه ازمرحله یک تشکل سیاسى فراتررفته وتوانسته جایگاه یک نیروى اجتماعى راپیدا کند. افزون بر این، باور اغلب ناظران این است که در دوره جهاد و مبارزه قدرت حماسى ها اوج مى گیرد. با اصولى که شیخ یاسین براى این جریان طراحى کرده است جنبش حماس درمسیر دستیابى به جایگاه رهبرى جامعه فلسطین و پیمودن این مسیر دشوار هزینه هاى بسیارپرداخته است. رهبران وفعالان این جنبش در سال هاى پیش براى تشکیل کابینه در تبعید، زندان و تعقیب گذراندند.
به اعتقاد کارشناسان حماس موفقیت خویش را مدیون دو عامل مهم است، عامل اول همانا اندیشه شهادت طلبى است به گونه اى که این جنبش به سرچشمه اندیشه انتفاضه در خاورمیانه تبدیل شده است و دوم انسجام تشکیلاتى آن. نظام تشکیلات این جنبش از یک سلسله مراتب ویژه اى برخوردار است که این گروه را در برابر آفت ریزش و انشقاق محافظت کرده است. این نظام تشکیلاتى را شیخ احمد یاسین رهبرمحبوب حماس طراحى کرد. شیخ که در ماه مارس ۲۰۰۴ به وسیله نیروهاى اسرائیلى به شهادت رسید، پایه گذار و نظریه پرداز اصلى حماس به شمار مى رود. همگان انتظار داشتند که در دوره تحریم حماس دچار اختلاف شود. در این دو سال تلاش زیادى براى ایجاد شکاف دردرون این جنبش صورت گرفت. بسیارى از رقیبان این جنبش درداخل وخارج فلسطین درپى ایجادشکاف در میان فعالان و رهبران حماس دردوحوزه شیوه مبارزه با اسرائیل ونیزشیوه اداره دولت رفتند. مهم ترین چالش حماس دراین سال علاوه برمواجهه با تحریم هاى سهمگین امریکا و غرب، نزاع خانگى نیروهاى این جنبش با رقیب سنتى آن، فتح، بود، تاحدى که این نزاع به مرحله به هم ریختن بساط امنیت غزه وایجاد چالش براى کابینه نوپاى هنیه پیش رفت. رهبران حماس براى عبورازاین چالش که به همان اصول مشترک خویش که مقاومت در برابر دشمن واحد بود متوسل شدند.
واقعیت ناگوار این است که در این مدت سران عرب نیز مانند بسیارى ازطرف هاى خارجى امیدوار بودند که موج فشارها وتحریم ها، دولت حماس را از پاى درآورد. اما آنگاه که دولت هنیه انواع آزمون هاى سخت و توانفرسا را با موفقیت پشت سر نهاد مصریها و ابومازن نیز راه خویش را از حماس جدا کرده و با امضاى پیمان هاى تازه سازش اصول حمایت از فلسطین را زیر پا نهادند.