پاسخگویى مجلس

حسین ایرانى‌وند
این دیدگاه که نمایندگان مجلس نسبت به عملکرد خود،الزامى به پاسخگویى نداشته و مجلس به عنوان نهادى وراى دایره پاسخگویى عمل مى کند، رویکردى نادرست و نشانگر درک غلط از جایگاه قوه مقننه است .درواقع کاملا بر عکس ، مجلس بیش از هر نهاد دیگرى باید خود را موظ به ارایه کارنامه بداند .نمى توان با این استدلال غلط که مردم مى توانند در صورت نارضایتى از عملکرد نماینده اى دیگر به او رأى ندهند، نمایندگان را بى نیاز و وراى پاسخگویى به حساب آورد . دلایلى که پاسخگویى مجلس را الزام آور مى کند، بدین قرارند :
1. مردمى بودن :مجلس ، مـردمى ترین نهاد در ساخت سیاسى جمـهـورى اسلامى است و نمایندگان آن با راى مستقیم و بى واسطه مردم انتخاب مى شوند . از این رو، نمایندگان خود را باید در پیوند دایمى با خواست ها و نیازهاى مردم قرار دهند و انعکاس دهنـده دردها و مشکلات آنان باشنـد .مـردمى بـودن ، تکلیـف و وظیفه نمایندگان را مضاع مى سازد و این معنى را زنده مى کند که نماینده نسبت به وعده ها، طرح ها و برنامه هایى که قول آن ها را به موکلینش داده است احساس تعهد مى کند .بدیهى است تا زمانى که ضرورتى براى پاسخگویى در کار نباشد، نماینده تلاشى براى پیگیرى مطالبات و حل مشکلات مـردم نشان نمى دهد . اگر بیم از ارایه کـارنامه و در معرض قضـاوت افکار عمومى قـرار گرفتن وجود نداشتـه باشد، به دشوارى مى توان انتظار حرکت در مسیر خواست هاى مردم را داشت .از این رو است که باید گفت پاسخگویى مجلس نسبت مستقیمى با مـردمى بودنش دارد .
2. کارآمدى :مجلس مانند سـایـر قـوا، براى ارایه تصویـرى کـارآمد از خود نیازمند اهتمام به پاسخگویى است . پاسخگویى مى تواند به رفع نقص ها و خطاها و قرار گرفتن در مسیر درست و مناسب یارى رساند .بررسى بازخوردهایى که یک سیستم سیاسى ـ تقنینى از محیط پیرامونى خود مى گیرد، بـراى اصلاح مسیر اهمیت تعیین کننده دارد و این ممکـن نیست جز با توجه به پاسخگویى .تلاش براى کنار نهادن پاسخگویى ، به ناکارآمدى مى انجامد و به همین دلیل است که مشاهده مى شود ناکارایى و فرار از پاسخگویى غالباً یکجا و در کنار هم مشاهده مى شوند .
3. امکانات بیت المال :مجلس از امکانات مالى زیادى برخوردار است که نمایندگان باید نسبت به چـگـونگى صـرف آن پاسخگو باشند .به عنـوان نمـونه ، سفرهاى خارجى نمایندگان را مى تـوان نام برد که بار مالى فراوانى بر بودجه دولت تحمیل مى کنند .علاوه بر این ، مسأله حضور منظم نمایندگان در جلسات علنى و جلسات کمیسیون ها از موارد مهمى است که پاسخگو نبودن نمایندگان مى تواند آن را کم اثر سازد.