پیامدهاى مشارکت سیاسى

محمد صفایى
تجربه ربع قر ن پس از استقرار نظام سیاسى مبتنى بر مردم سالارى دینى گویاى این واقعیت است که مردم ایران در طول بیست و سه انتخابات گذشته یکى از بى نـظـیـرترین اشکال مـشـارکت سیـاسـى را پشت سـرگذاشتـه انـد، مهم ترین دلیل ظهور این پدیده نادر نیز به ماهیت مکتبى نظام سیاسى ار تباط پیدا مى کند، زیرا اسلام فرد فرد مسلمانان را مکل به اداى تکالی فردى و اجتماعى مى داند . با وجود این نقطه قوت برجسته ، گاهى در لایه هاى ضعیفى از اجتماع نکاتى مطرح مى شود که این نکات هر چند نازل و کم شمارند، اما در افواه عمومى در سطح وسیع ترین جریان مى یابد، نکاتى از این قبیل که :مشارکت سیاسى چه سودى دارد؟ رأى دادن چه تأثیـرى در زندگى ما دارد؟ ما چه در انتخابات شـرکت بکنیم و چه نکنیـم ، بـالاخـره طی وسیعى از مـردم رأى مى دهنـد و وکلا انتخاب مـى شـوند و ...نکات قابل تأملـى اسـت کـه بـه اختصار مورد کنکاش قرار مى دهیم .
1 ـ براساس قاعـده عقلى ، هر چه تشریک مساعى جمـعـى بـر اى رفع مشکلات اجتماعى افزایش یابد، مسائل و معضلات با سهولت بیشترى حل و فصل خواهد شد . این نکته اى است که علاوه بر حکم عقلى ، مورد تأکیدشارع مقدس نیز مى باشد .«وامرهم شورى بینهم » ..
2 ـ از آنجا که همه افر اد حاضر در صحنه از توانایى ها و شایسته گرى هاى یکسانى بـرخوردار نیستند، عدم مشـارکت کمکى به انتخاب افـراد شایسته نمى کند، بلکه این انتـخـاب آ گاهانه ، هـوشیـارانه و با بصیـرت است که به شایسته گزینى مى انجامد .این وضعیت حتى در شرایط کاملا استثنایى که ممکن است تمامى کاندیداهاى حاضر در صحنه از ضع برخوردار باشند، نیز صادق است ، چرا که در میان آنها نیز تـوانمندى ها یکسان نبوده و قطعاً یک یا چند نفر آنان بر دیگران رجحان دارد .
3 ـ عدم مشارکت اگر صرفاً به تضییع حقـوق رأى دهنده برمى گشت ، شاید قابل اغماض بود، اما این اقدام منفى در برخى مواقع به تضییع حقوق دیگر شهـروندان نیز مى انجـامـد، بـه طـورى که عدم مشـارکت یک اقلـیـت کوچک ، ممکـن است یک فـرد شایسته را با کاهـش آراء مواجه نمـوده و در نهایت افراد ضعیف ترى انتخاب شوند . در چنین وضعیتى عدم مشارکت در تضییع حـقـوق سایر شهـروندانى که با انتـخـاب درست خود فـرد شایستـه را انتخاب نموده ، اما به دلیـل کاهش آرأ، منتخب آنان ، بـرگزیده نمى شود، خواهد انجامید .
4 ـ تجربه شش دور ه مجالس گذشته نشانگر این و اقعیت است که وقتى وکیل شایسته اى با برخوردارى از دو مؤلفه علم و تقوا در سبد انتخاب مردم قرار گرفته ، با وجدان کارى بالا در راستاى ایفاى وظیفه نمایندگى ، خدمات برجستـه اى را در سطح دو حوزه ملى و محلى انجام داده است .در نقـطـه مقابل نیز اندک نمایندگانـى را سراغ داریم که یک سال کـارى از عمر چهار ساله مجلـس را غیبت غیرمـوجه داشته اند، یقینـاً تفاضل این دو بسیار زیـاد بوده و منافع و مصالح ملى جز در گرو شایسته گزینى که با مشارکت فعال و آگاهانه قابل تحقق است ، حاصل نخواهد شد .