انتخابات و آینده اقتصاد ایران

نویسنده :رضا کربلایى
یکى از محورى ترین بحث ها در بین گروهها و جناح هاى سیاسى فعال در ایران به ویژه در هنگام انتخابات ، نحوه بر خورد با مسایل اقتصادى و تجزیه و تحلیل گروه ها، احزاب، شخصیت ها و جناح ها از اقتصـاد ایـران و چشم انداز آینـده است ، اما تجربـه نشان داده است به دلیل حاکم شدن فضاى سیاسى و غلبه آن بر اقـتـصـاد، هـمـواره این پرسش باقى مى ماند که آیا رویکرد جناح هاى سیاسى به اقتصاد توام با عقلانیت اقتصادى است یا تمایلات سیاسى ؟ چالش توسعـه سیاسى یا توسعه اقتصادى و اولویت هر یک در سال هاى اخیر بیشتر از آنکه به بررسى ریشه و عمق مسایل و اختلاف نظر جناحهاى سیاسى منجـر شـود در فرداى پس از هر انتخابـات فـروکش مى کند و شهـروندان بـدون داشتن تحلیل دقیق از نظریات واقعى هرگروه در برخورد با مقوله اقتصاد تنها به این پرسش اکتفا مى کنند که چـرا کمتر به مسایل اقتصـادى توجه مى شود؟ یادآورى چند نکته بـراى اندیشیدن جهت انتخاب ضرورى است چه اینکه تا روز اول اسفند براى انتخاب نمایندگان هفتمین مجلس فرصت زیادى باقى نمانده است :
یکم : به یقین مى توان گفت رویکرد جناح هاى فعال و حاضر در عرصه سیاسى به اقتصاد، بیشتر از جنس تمایلات سیاسى است و کمتر از منطق و عقلانیت اقتصادى پیروى مى کند و از این رو هـمـواره اختلاف در سطح باقى مى مانـد .نـهـایـت اینکه گـروهى حـل معضلات و مشکلات اقتصادى را در گرو برقرارى دموکراسى و توسعه سیاسى مى داند و دیگرى اعتقادى جز ایـن دارد و مى گوید مردم اول اقتصاد پویا مى خـواهند و از دریچـه سیاست و توسعه سیاسى نمى تـوان به آینده اقتصاد امیـدوار بود .این دو نگرش بیش از آنکه برآمده از تحلیل علمى مطالبات شهـروندان باشد نشات گرفته از شناخت سطحـى گروه ها و جناح ها از احتمال مقبولیت و محبوبیت سیاسى آنها نزد افکار عمومى است . به بیان دیگـر گروهى که از اقتصاد آزاد و توام بـا رقابت حمایت مى کنـد وقتى دریابد که احتمال نارضایتى مقطعى مردم را در پى دارد و امکان کاهش راى مردم وجود دارد به راحتى از عقیده خـود صرفنظر مى کند حتى اگر خلاف منافع و مصالح عالـیـه کشور باشـد .و جناح دیگر هم با علم به اینکه مى داند تداوم اقتصاد دولتى به شکل کنونى بازدارنده توسعه اقتصادى است در مواردى به صرف کسب محبوبیت و مقبولیت آنى و زودگذر، بازهم از اشکال مختل اقتصاد دولتى حمایت مى کند اگر چه اعتقادى به آن ندارد .
دوم : رفتار سیاسى جامعه مـا در زمان انتخابات به گـونه اى است که انتخاب شـوندگان مطالبات اقتصادى محلى و منطقه اى را طرح و دنبال مى کنند و انتخاب کنندگان هم بر اساس همین معیار به گزینش روى مى آورند و در این میان کمتر مطالبات ملى و فراگیر جامعه مـورد توجه قرار مى گیـرد .از سوى دیگر به دلیل پـراکندگى مطالبات و نیـازهـاى اقتصادى مردم و تنوع جغرافیاى اقتصادى کشور کمتر برنامه اى از درون نظام انتخابى به ویژه انتخابات مجلس بـراى چشم انداز اقتصـادى کشور تـرسیم ، تدوین و پیگیـرى مى شود و این مهم بر دوش انتخاب شوندگان غیر مستقیم مردم یعنى وزرا و دولـت گذاشته مى شـود و وظیفه نمایندگـان بـرگزیده مجلـس در ادوار مختل افـزایش سهم محـلـى و منطقه اى مورد نظر خویش در برنامه است .
سوم : واقعیت را نبایدنادیده انگاشت که بر گزیدگان ملت در نظام انتخابى فعلى بیشـتـر مسحور و تحت تاثیر تحولات جهانى و منطقه اى هستند و کمتر شهروندان به افق دور نظر دارند تا نمایندگانى را انتخاب کنند که قدرت مواجهه و تجزیه و تحلیل رویدادها و تحولات را داشته باشند و بر مبناى آن به تصمیم گیرى بپردازند .از این رو اقتصاد سیاسى ایران بیشتر رویکـرد درونگرا داشته و نمى تواند تاثیر جدى بر جهان پیـرامون بگذارد .در ایام انتخابات مجلس چهارم یکى از نمایندگان تهـران گفته بود مجلس فقط 30 نماینده دارد و بقیه نمایندگان آب ، بـرق ، جاده و آسفالت هستند !این نگرش باید تغییر یابـد و رویکرد برونگرا براى تامین منافع سیاسى و اقتصادى به هنگام انتخابات باید لحاظ شود . آیا آینده اقتصاد ایران در انتخابات آینده جایگاه واقعى خود را خواهد یافت ؟