چانه‌زنى اروپا در قبال ایران

پدیده انقلاب اسلامى از ابتداى تـولد خـود، جایگـاه مـهـمـى در نـوع تعامل غرب به خود اختصاص داده و مراحل مختلفـى را پشت سـرگذاشتـه است .آثـار و کـارکـردهاى گـسـتـرده اندیشه انقـلاب اسـلامـى بـه ویـژه در کشورهاى اسلامى که مأمن استعمار بشمار مى رفت ، حضور و منافع آنان را به چالـش کـشـیـده و واکنـش هـاى گوناگون غربى براى مهار این پدیده و کارکردهاى آن ، اولویت سیاست هاى غربـى را شکـل داده اسـت .سـطـوح مـخـتـلـ مـنـافـع و قـابـلـیــت هــا، رویکردها و سیاست هاى متفاوتى از سوى قـدرت هاى جهانى و به شـکـل مشخص از سوى آمریکا و کشورهاى اروپایى را به نمایش گذاشته است . اروپایى ها که در طى جنگ سرد همواره رفتار و الگوى آمریکایـى را در سـطــوح جـهـانــى در قــبــال نــظــام بـیـن الـمـلـلـى دو قــطــبــى بـه اجــرا مى گذاشتنـد، بـا فـروپـاشـى اتـحـاد شوروى ، زمینه هاى رقابت در تأمین منافع بیشتر و فقدان معادلات امنیتى گذشته و تهدیدات متصـور از سـوى بـلـوک شرق ، هـمـگـرایى در اجـراى سیاست هاى مشابه بین اروپا و آمریکا را کــــــــاهــــــــش داده ولــــــــى در سمت گیرى هاى استراتژیک و کلان، اهداف و راهبردهاى یکسان با رویه و روش هاى مختل را به کار گرفته اند .
آمریکایى هـا هـمـواره به منـظـور بــرانـدازى نـظـام اســلامــى ایــران از روش هاى خشن و سـخـت افـزارى و برخـورد مستقیم بـهـره جسته انـد ولى اروپایى ها با به کارگیرى سیاست هاى نرم ، تحول در ماهیت ، کارکرد و رفتار نظام جمهورى اسلامى با روش هاى گفتمانى و حمـایـت از جـریـان هـاى اجتماعى و سیاسى و فعـالـیـت هـاى رسانه اى مـخـالـ و اپـوزیـسـیـون و محـدودسازى اثر آرمان هاى انقـلاب اسلامى و تـوانمندى هـاى مـلـى را به اجرا مى گذارند . مـــیـــزان نــــزدیـــکـــى و دورى سیاست هـاى اروپـایـى بـا آمـریـکـا، متناسـب بـا شـرایط و نـوع مناسـبـات آمــریــکــا و اروپــا در قـــضـــایـــاى بین المللـى ، فـراز و نشیب داشـتـه و گاهى براى جلوگیرى از یکجانبه گرایى افـراطى آمریکا، شـاهـد اقـدامـات و سیاست هاى مخال از سـوى اروپا بـوده ایـم کـه اجـراى قانـون دامـاتـو و نـادیـده گــرفـتـن آن از ســوى بـرخـى کـشـورهاى اروپـایـى از ایـن جـمـلـه مى باشد . از سوى دیگر تأثیر ادبیات امنیتى و سیاسى نئوکانسروانیزهاى حاکم بر آمریکا و لابى صهیـونیسم بین الملـل در کشورهاى اروپایى و ایجاد نگرانى از رفتار و تـوانمندى هاى جـمـهـورى اسلامى ، تاثیـر غـیـرقابل انکـارى در قراردادن سیاست هاى اروپا در طـول سیاست هاى آمریکا داشته است .
بـا تـوجـه بـه اتـکـاى بـخـشـى از تجارت خارجى جمهـورى اسلامى و تأمین نیازهاى تکنولوژیک و اقتصادى از اروپا و تمایل خروج ایران از طرح بـیـن الـمـلـلـى تـوسـط «انـزواسـازى » آمریکا،هـمـواره از سـوى کشورهـاى اروپایى در رویکـردهاى گفتمانـى و مذاکـرات انتقادى مـورد سوءاستفـاده قرار گـرفته و به عـنـوان اهرم فشـار در مناسبـات سـیـاسـى و اقـتـصـادى بـه کارگیرى شده است . مسـألـه مـیـکـونوس ، اقـدامـات سیاسى و حقوقى کشورهاى اروپایى و فراخوان سفراى این کشورها در دهه هفتاد نـمـونـه اى از رفتار اروپـا بـراى فشار به ایـران و تغییـر رفتار و کـارکرد جمهورى اسلامى است .حمایت از اپوزیـسـیـون سیـاسـى ، اقلـیـت هـا، حـقـوق بشـر و تـنـش هـاى نـاشـى از رقابت هاى سیاسى و فعـالـیـت هـاى رســـانـــه اى و جــــلــــوگــــیــــرى از تـوانـمـنــدى هــاى مـلـى و بــه ویــژه تسلیحاتى که اخیراً بجز توان موشکى در حوزه فناورى غنى سازى هسته اى نیز گسترش داشته در محیط داخلى ، جـلـوگـیـرى از کارکـردهـاى انـقـلاب اسلامى در حوزه جنبش هاى اسلامى و آزادیبـخـش و مـواضع عـادلانـه در مسأله فلسطین و روح ضداستکبارى انقلاب اسلامى در محیط خـارجى ، عنـاویـن مـوضـوعـات مـورد اهتـمـام کـشـورهـاى اروپـایـى در گـفـتـگـوى انتقادى را تشکیل مى دهند .
اطلاعات مربـوط به تأسیـسـات هسته اى و غنى سـازى ایران که کمتـر از دو سال قـبـل تـوسط منـافـقـیـن بـه آمریکایى ها تحویل شده بود، فرآیند جدیدى از فشار توسط حکومت بوش بر ایران را شکـل داد، ولى از آنجا که مساله افغانسـتـان و عـراق در دستور اولـــویـــت هـــاى عـــمـــلـــیـــاتــــى نئومحافظه کاران قرار داشت ، پرونده ایران در مسیر آماده سـازى زمینه هـاى حقوقى و بین المللى گذاشته شد تا در مـراحل بـعـدى و شـرایط مـنـاسـب و برنامـه ریـزى ویژه مـورد استفـاده قـرار گیرد . اروپـایـى هـا کـه در تـعــامــلات بین الملـلـى آمـریـکـا، رویـکـردهـاى یکجانبه گر و اقتدارگـراى آمریکا را به مفهوم حذف و یا نادیده گرفتن سهم خود از عـرصه جهانى مـى دانـنـد، بـا طرح مسأله ایـران در آژانس هستـه اى ابتکار جدیدى را به اجرا گذاشتند .
اروپـایـى هـا بـا بـهـره جـسـتـن از فـضـاى ارعـاب آمـریـکـایـى جـهــت کشانـدن مـسـالـه هـسـتـه اى ایـران بـه شوراى امنیت و به کارگیرى الزامات حقـوقى و احتمـال بـه کـارگیـرى زور علیه ایـران مذاکرات جدیدى با ایـران آغاز کـردند تا با جـلـوگیـرى از احالـه مسأله هسته اى ایران به شوراى امنیت سـازمـان مـلـل ، مــوافـقـت ایـران در امضـاى پـروتکـل الـحـاقـى NPT را کسب نمایند . ایـن مـذاکــرات اروپـایـى هـا بــا مقامات ایرانى به بیانیه تهـران منجر و ایران ضمن پذیـرش الحاقیه پـروتکـل غـنـى سـازى اورانیـوم جـهـت NPT سوخت نـیـروگاه هاى هسـتـه اى را به حالـت تـعـلـیـق درآورد .کـشـورهاى اروپـایـى نـیـز مـتـعــهــد شــدنــد تــا فناورى هاى نوین و هسته اى جـهـت بهره بـردارى مسالمت آمیـز از آن را در اخـتـیـار ایـران قـرار داده ، گـسـتــرش مـنـاسـبـات اقـتـصـادى و تـجـارى و سیاسى را در قالب اتحادیه با ایران به اجرا بگذارند .
بــا وجـودى کــه بــازرسـى هــاى صورت گرفته از تأسیسات هسـتـه اى ایران ، عدم سمت گیرى سیاست هاى ایران براى دستیابى به سلاح هسته اى را تـایــیــد کــرده اســت ولـى فــشــار کشـورهاى اروپایى در حـال حـاضـر بـراین مـحـور قـرار گـرفـتـه اسـت که تـأسـیـسـات مـربـوط بـه غـنـى سـازى اورانیوم نیز از بین برود . مـطـالـبـات جـدیـد کـشـورهـاى اروپایى (فرانسه، آلمان و انگلیـس ) کـه هـمـاهـنـگ بـا آژانـس هـسـتــه اى بین المللى دنبال مى شود، همزمان با روندهاى داخلى مربوط به انتخابـات در ایران است . بـا وجــودى کـه سـیـاسـت هــاى سالانـه اعـلام شـده تـوسط بـوش در نشست مشترک سنا و کنگره آمریکا و یا سـخـنـرانى هـاى بـوش و چـنـى در داووس و مصاحبه هاى پاول ، کاهش سطـح بـرخـورد با ایـران را از » محـور شـرارت «به » تشـویـق دمـوکـراسـى و اصلاحات !«در ایـران متـمـرکز کرده است ، اروپایى ها با دو انگیزه و هدف بـر خـط چــانــه زنـى بــا ایــران ادامــه مى دهند .
از یکسو بـراى موفق نشـان دادن شیوه هاى اروپایى در حل مشکـلات بـیــن الــمــلــلــى و جــلــوگــیــرى از یکجانبه گرایى آمریکا و از سوى دیگر بـا سـوءاسـتـفـاده از شــرایـط رقـابـت جناح هاى سیاسى و مشکل حاصلـه از رد صلاحیت بـرخى کاندیـداهـا در انتخابات اسفنـدمـاه بـراى مجلـس ، مجـمـوعه اى از مـوضـوعـات را براى امتیازگیرى در قبال ایران قرارداده اند . در سفر سولانا به تهـران و دیدار آقاى دکتر روحانى از فـرانسه و دیدار با شیراک و دوویلپن و بیانیه پـارلمان اروپـا، بــر انـتـخـابــات آزاد !آزادى زنـدانـیـان سـیـاسـى !، مـشـارکـت و همکارى ایـران در مبارزه با تروریسم خاورمیانه اى !و اجـراى تعهدات در خصـوص تـوق کامـل غـنـى سـازى اورانیوم باعث شده که بجز مداخله در امور داخلى ایران ، به دنبال باج گیرى و کسب امتیازات جدید پس از بیانیه تهران و در تحولات مربوط به فلسطین مى باشد .
کشورهاى اروپایى که فشارهاى آمریکایى و صهیـونیستى آنان را وادار بـه اتـخـاذ مـوضـع عـلـیـه گـروه هـاى اسلامى و جهادى در لبنان و فلسطین کـــرده اســـت و ایـــن گــــروه هـــا را تروریست !مى دانند، بـا فـشـارهـاى خـود بر ایـران در این زمینـه قـصـد بـه مـوضع کشانـدن ایـران را داشتـه تـا از میزان تأثیرات اندیشه انقلاب اسلامى در منطقه کاسته و با حذف ابـزارهاى منطـقـه اى ایـران در تأمین امـنـیـت و منافع ملى ، هدف تغیـیـر مـاهـیـت و رفتار نظـام جـمـهـورى اسلامـى و یـا براندازه را میسر نمایند . مـوضـع آقـاى بـرادعـى ، رئـیـس آژانس بین المللى هسـتـه اى و وزراى خارجه فـرانسه ، انگلیس و آلمـان در حاشیه نشسـت داووس در خصوص لزوم همکـارى بیشتـر ایـران در توق فعالیت هـاى غـنـى سـازى اورانیـوم ، نیازمند تدبیر مناسب از سوى مقامات امنیتى و سیاسى کـشـور اسـت تـا بـه زیاده خـواهى کـشـورهاى اروپـایـى و آمریکا پایان دهد . آنچه بدیهى است اینکه روند این مطالبات و زیاده خواهى تدریجى یک زنـجــیــره بـهــم پــیــوسـتــه از ســوى اروپایى هـاسـت کـه در مناسبـات بـا ایران دنبال کرده و متوق نخواهد شد ولى از سوى دیگر نیز تنـهـا راه توق این مطالبات اروپایى و یا آمریکایى ، حفظ ابزارها و امکانات اقتدار ملى و منطقه ایست که ایـران را به عنوان یک بازیگر مقتدر و مسئولیت پذیر معرفى مى کند .
بـرخلاف تصـور خـانـم رایـس ، مشاور امنیت ملى حکومت بـوش که نــرمـش مــواضــع ایــران را حــاصــل برخوردهاى خشن آمریکا و قراردادن ایــران در مـحــور شــرارت مـعــرفــى مى کنـد، تـغـیـیـر سـطـح مـوضـوع و برخـورد آمریکا با ایـران در سخنـرانى بوش و دیگر مقامات آمریکایى نتیجه اشتبـاه بـودن آن اندیشه و پـایـدارى و درایت مقامـات جـمـهـورى اسلامـى است . بـرهـمـیـن اسـاس خـنـثـى کـردن فشارهاى اروپایى و تهدید آنها مبـنـى بر احتمال شکل گیـرى مجازات هاى بین المللـى کـه نـاشـى از گزارش ماه مـارس آژانس هسته اى بیـن الـمـلـلـى خــواهـد بــود، از دسـتــورات مـهــم جمهـورى اسلامى طى سه ماه آینـده است . همانگونه که امکان بهره مندى از برگه اروپا در مقابل آمریکا در گذشته امکان پذیر بـوده از آنجا که اروپا نـیـز یــک واحـد مـنـسـجــم مــحــســوب نـمـى شـود، زمیـنـه هـا و بـرگـه هـایـى همچون اتریش و سفر رئیس جمهور آن به تهران ، در کنار دیگر پارامترهاى بین المللى ، منطقه اى و تدابیر داخلى براى عبـور از شـرایط موجـود و پایان دادن به زیاده خـواهى اروپا نیز وجـود دارد .