سال تبدیل تهدیدها به فرصت‌ها

دکتر حمیدرضا حاج بابایى :
سال پرمخاطره براى نظام سال 82، سال پـرمخـاطـره اى براى نظام ما بـود .سالى که در آن یک حـرکت بزرگ یعنى انتخابات مجلس هفتم اتفـاق افـتـاد و توانـسـت بـرگ زرین دیـگـرى بـر موفقیت ها و توفیقات کتب زرین انقلاب بیفزاید .این انتخابات به نظر من ، یـکـى از حساس ترین انتخابات بعد از انقـلاب اسلامى بود، چراکه میزان توطئه اى که در داخل و خارج از کشور علیه این انتخابات شکل گرفته بود، سابقه نداشت .
هــمــچــنــیــن ســال 82 یــکــى از پرمخاطـره ترین سال ها در بعـد سـیـاسـت خـارجـى بـود .بـحـث پـروتـکـل الحـاقــى بزرگتریـن تـوطئه اى بـود که علیه یکـى از پرافتخـارترین حـرکت هاى نظام ما یـعـنـى تکنولوژى هسته اى شکل گرفت و در این رابطه اجمـاع جهـانـى را شکل دادند .بـه لط و عنایت خداوند، نظام تـوانست با عنایت خداوند متعال و سیاست هاى دقیق رهبرى از این توطئه بزرگ رهایى پیدا کنـد و اگرچه بصـورت قطعى این توطئه خنثـى نشد ولى در حد بسیار بالایى تـوفیقاتـى را براى ما به همراه داشت .
مباحث دیگرى هم در سال 82 اتفاق افتاد که اگرچه به انـدازه موارد بالا اهمیت نداشتند ولى قابل توجه هستند، مثل پروژه 18 تیر امسال که ما شاهد شکل گیرى یک توطئه بـزرگ در داخل و خارج علیه نظـام بـودیم که هـوشیـارى مـردم و رهبـرى هـاى آگاهانه مقام معظـم رهبـرى توانست آن را خنثى کند .به این شکل که در موقعیتى که 18 تیر اتفاق مى افتاد و آقاى بلر و دیگران سـرود پـیــروزى مـى خــوانـدنـد و نــظــام جمهـورى اسلامى را در بـرابر این حرکـت ضعی مى دیدند، بعـد از48 ساعت به اقتدار نظام اقرار کردند .
محمد نورى زاد :
 سال 82 سال امتحان بود باید گفـت کـه دسـتـاوردهاى مـا در سیاست خارجى چندان موفق نبوده است . یــعـــنـــى دیـــگـــران بـــراى مـــا خـــط و نشان کشیدنـد و تقریبا ما را به سمتى کـه خودشان مى خواستند کشیدند که نمونه بارز آن شــایــد بــحــث فـــعـــالـــیـــت هـــاى هستـه اىمـابـود .البتـه اینهـابـه برخى مسائـل جـاسـوسىکه درداخـل داشتیم ،آلوده شد .اینهادربدنه نظام مانفوذکرده بودند واطلاعات و اخبار مارابه اجانب تقـدیـم کـردندودر ایـن ارتباط سیاست خـارجىما فشل شـد . به هرحال در شـرایطىقرارگرفتیم کـه مى بایست ازبدو بدتر یکى را انتخاب مى کردیم .
در بعد اقتصادى مـا هـنـوز دچـار مشکلاتى هستیم که سابقا هم بودیم و نتـوانسـتـیـم حـرکت قـابـلـىدر عـرصه جهانىابراز کنیم ؛همچنان واردکننده برخى اقلام هستیم و همچنان درداخل به تـولیدبه چشم یـک فـرزندناخـوانده نگاه مى کنیم .
درعـرصه فـرهنـگـى بـه نـظـرمـن توفیقات ماکم نبوده است .شایددامنه توفیق رابتوان در برخىوجوه اجتماعى هـم ردیابـى کـرد .آثـارخـوبـىچـه در عرصه کتاب وچه درعرصه هاى دیگر هـنـرىتــولـیـدشـده اسـت .مـابــاآن آشوب هـاى فرهنگىکه خـصـوصـادر مقطع وزارت آقاىمهاجرانى داشتیم ، درسال اخیرمواجه نبودیم وطبیعتااین آرامـش معـطـوف تـولـیـدفـرآورده هاى فرهنگىشدکه این پـدیـده ارزشمندى است .
در عـرصه اجتماعـى ـ خـصـوصـا انتخابات ـ مردم به یک طمانینه اىروى آوردندواین بسیار بـسـیـارارزشمندو قیمتى است که منتخبین ما بایدبسیـار قـدرشـنـاس ایـن حـرکـت بـاشـنـد .در انتخابات شوراهاهم توفیق باجمعیتى بودکه به هر حال بـه ارزش هاواصول پایبنـدبـودندوان شأالله همـچـنـان در عـرصه خـدمـت رسانىوعـمـل مـوفـق باشند .درانتخـابـات مجلس کـه ایـن رویکردبااستقبال چشمـگـیـرى مواجه شدوبازیک امتـحـان جـدیـدىبـراى امثال ماواندیشمندان مـاو کسانىکه ادعاىسلامت وصداقت دارند،پیش آمد .
مجموعاسال گذشته سال امتحان بود .ازاین منظرکه آنهـایـىکـه بـه راه خودشان مـى رفتندهمچنـان بـه هـمـان مسیرمصمـم بـودندوازاین منظرکـه فرصتىدراختیارجمعیتى ازمردمان ما قرارگرفتندکه بتـوانند به دورازآشوب وفتنه خدمت کنند،ارزشمندبود .
چشم انـدازسـال83از دومنظـر قابـل بـررسىاست ؛یکىایـنـکـه مـن اطمینان دارم که مجلـس ودولت آینده ماکمربه خدمت خواهندبست ولى در عرصه جهانى نبـایـدفـارغ ازفتنه هایـى باشیم کـه ازگـذشـتـه بـراىماسـامـان داده اندواین ، هوشیارى ماومسئولان مارامى طلبد .به هرحال فتنه هایىکه درچندسال گذشته دربدنه نظام مـا و توسط نفوذ کرده هاى داخل نظام سامان داده شدقدرت هاىاستکبارىرانسبت به ماگسـتـاخ کـرد .کسانـىکـه اصـلا شهامـت طـرف شدن بامـارا نداشتنـد بـراى ماشـاخ و شـانـه کـشـیـدنـدوبـه حمایت ازنفوذکـرده هاپرداختند .این پلیدى هاجزباهمبستگـى قابل پاسخ نیست .پـیـوستگـىمـردم بامسـئـولان خدمتگزارمى تواندهمه این هیاهوها را پایان دهد .
محمدرضاسرشار :
حوادث مهمىدرپى خواهدبود
مردم ماپس از دوآزمون ناموفق در شوراهاىاول ومجلس ششم نهایتابه این نتیجـه رسیدندکه به جاىتـوجه به شعارهابایدبه دنبـال افـرادىباشندکه سوابق وزندگىروشنى داشته باشندو قصدآنهاخدمتگزارىبه کشورومردم باشد .این تحول که به نظرمن با عنایت الهـىدردل مـردم ایجـادشـد،اتـفـاق بزرگىبودکه مى تواندبه دنبال خودش اتفاقات بسیارمبـارک دیگرى راهم در پى آورد،یعنىبرکات این هـوشیارىو تـحــول مـثـبـت ،لااقـل چـهـارســال مى تواند براى مردم مامبارک باشد .
باتحولى که در ترکیب نمایندگان مجلس به وجودآمده است ،بایدمنتظر تـحـولات بـزرگىدرعـرصـه فـرهـنـگ باشیم .
ضمن اینکه به هر حال یک بحث مهم شکل دهىفرهنگ عمومىجامعه صداوسـیـمـاسـت .ایـن سـازمـان در چهـارسـال گذشته بـه دلـیـل بـرخـورد جناحىمجلس باآن به لحاظ بودجه در تنگنابودوطرح هاىبزرگ آن یا معوق ماندویابا تاخیربه اتمام رسید .ضمن اینکه یک نوع احساس خستگىویاس درمدیران ودستیاران این سازمان بزرگ حاکـم شـده بـود .تصـورمـىکـنـم بـا تغییـرات مجلس در اینها هم یک امیـد تازه‌اى دمیده خواهدشد، ضمن اینکه حتماامکانات مالى وسیعترى در اختیار آنان قرارخواهدگرفت .به نظر مى‌رسد ما شاهد تحـولات مثبتى درسال آینده وسال هاىبعد باشیم .
دربخش دیگرىکه فرهنگ سازى به عهده شهردارىاست ماشاهدتحول مثبـتـىبـودیم .هـرچندکـه هـنـوزهـم تعدادىاز فرهنگسراهاباهمان برنامه ها وتفـکـرگـذشـتـه اداره مى شـونـدولـى امیـدواریم باتثبـیـت وضعیت سـازمان فـرهـنـگـىـ هـنــرىو نـجـات آنـهـااز روزمـرگى هابـتـوانیم شاهـداقـدامـات مثبـتـىدرشـهـرهاو خـصـوصاتـهـران باشیم .
دکترجوادوعیدى :
هم ساختارحفظ شد هم رفتار
سـال82 که ابتداى آن بـاحـمـلـه آمریکابه عراق آغاز شدبراىامنیت ملى ومنافع ملىایـران حضورآمریکاباآن وسعـت بسیـارمـهـم بـود .طبـعـاایـن حضورنتـایـج وتـبـعـاتـى رابـه هـمـراه داشت .صریحابایدگفت این مسالـه بـازتاب هـایـىدرداخـل و همـچـنـیـن بازتاب هایى در ارتباط با رفتارحکومت ایران داشت .بعدازتـوفیق آمریکـادر اقدام به تغییررژیم درافغانستان ، تکرار اینکاردرعـراق ودرمـرزهاىغربـى ما،بـراى کسانى کـه درایـران وجهان بسیارمعتقدنـدکـه الـزامات جهـانـى ، حـاکـمـیـت مـلـىرامـحـدود مـى کـنـد زمینه سـازنـوعىتـرغیب و تشـویـق در اعمال فـشـارروىحاکمیت ملـىبـود مبنىبراینکه داستان تغییررژیم در هر کشورى ممکن است اتفاق بیفتد .باید گفت که بازتاب این داستان زمینه سازى براىعناصـرى بودکه گمان مى کـردند حاکمیـت مـلـى درحـال رنگ بـاخـتـن است واینرا فرصتىبراىاعمال فشار ازبالا (نظام بین الملل )دانستند.حرف آمریکاهم این بود که حضورمادر عراق مى تواندتاثیرمستقیم روى ایران داشته باشد،بر این مبناکه این مساله مى تواند مشـوق عناصـرىباشدکه معتقـدنـدبـا بهـره گیـرى ازدخالـت خـارجى تـحـت عنوان الزامات بین المللىمى توان اقدام به تغییرشـرایط در داخل کشورنمود . این انتظـاراولیه در پایان سال بانتـایـج انتخابات مجلس هفتم (حداقل ازنظر نیروهاىخارجىخصوصاآمریکا )یک حرکت بازدارنده درقبال پیامدهاىمورد نظـرآنـان بـودکـه گمان مـى کـردنـدبـا حضورشان درعراق باید روندتغییرات درایرانـ که ابتداازتغییررفتار وتغییر ساختارونهایتاتغیـیـر رژیم مى شودـ پیـش بـرود،ولىبا ایـن انـتـخـابـات ، تغییرات درایران نه تنهابه مرحله تغییـر ساختارنرسیدبلکه آرزوى تغییـررفتار راهم ازبین برد .به اعتقادمن این یک دستاوردبود؛روندىکه برخى هاامیـد داشتندتابه تغییر رژیم درایران بینجامد وحتىدرحد تغـیـیـررفتارهم جـواب نداد .
مسالـه دیـگـرایـن بـود که تـصـور آمریکابـراىایجادبى ثبـاتـىوشـرایط دولت ضعیف این بودکه مى شودسطح منازعات سیاسىرابین نیروهاى موجود درحاکمیت تبدیل به مناقشه مردمىکرد که این مساله هـم اتـفـاق نـیـفـتـادوبـه عـبــارتـى مـیـزان مـشــارکـت مــردم در انتخابات اخیرکه مى توانست مهمترین نقطه عطف گردنه درراه تغییر ساختـار درایران باشد، ناکام ماند .چراکه خیلى ازکارشناسان این انتخابات رایکنوع رفرانـدوم مى دانستندوآمـارآنـان بـراى نیـروهاىطـرفدار نظـام هـم10تا 15 درصدبـودولىبـا شـرکت بیـشاز50 درصدمردم آنهم درشرایطىکه همـه درداخل وخارج از چندین ماه گذشته بایـک جـنـگ روانى بـزرگ بـراىعـدم مشارکت مردم تلاش مى کردند،مساله ایجادبى ثباتىوشرایط دولت ضعیف هم میسرنشد،بنـابـراین به اعتقادمـن خوداین مساله هـم بـه مـنـزله تحـکـیـم اقتدارومشروعیت نظام بود .
مساله بـعـدى ،بـحـث پـروتـکـل الحاقىاست که شاید دربخشىازآن توفیقاتىداشتیم واز امنیتىشـدن ایـن موضوع جلوگیرىنمودیم ،ولىبه هر حال ماهنوزموفق به رفع این تهدید به شکل کامل ومطـلـوب نشدیم .یعنـى آنهاتهدیدبـر انرژىهسته اىراتبدیـل به یک شمشیردموکلس حکومت ایران کرده اندواین وضعیت خوبىنیست و استمرار وضعیت تهدیدبالقوه در سطح بین المللىوامکان تبدیل شـدن آن بـه یک تهدیدبالفعل است .
دکترغلامحسین الهام :
سال83تهدیدات کندتر مى شود
وجه غالب سـال82، تهدیدات مختلفىبودکه از سوىآمریکاوایادى آن درمنـطقه داشـتیم .امـسال حملـه آمریکاو بـخشىازاروپابه منطـقه از نظرجغرافـیایىوامنیتى خطررابه مـا نـزدیــک کـرد .بـحــمـدالـلــه مـا ایـن تهدیدات راباابتـکار و تدبیرمناسب پشت سرگذاشتیم .این نکته درحالى صورت گرفت که بخشی از ایادی آمریکا در داخل از این تهدید برای استحاله و تاثیر گذاری بر نظام استفاده می‌کردند و در این کار موفق نشدند. این تهدیدات با انتخابات مجلس هفتم که برخی داخلی‌ها و خارجی‌ها هم سعی در تاثیر گذاری بر آن داشتند برخلاف انتظار خنثی شد و نظام در این عرصه نیز سربلند و پرافتخار حاضر شد.
برگزاری تعامل وگفت وگو با اتحادیه اروپا برای کم کردن فشارها و تبدیل آن به فرصت در تهدیدهایی نظیر حقوق بشر و ... که از سوی اروپا و آمریکا مطرح گردیده نیز از موارد موفقیت ایران در این عرصه بود که به هر حال این مساله هنوز همه ادامه دارد.
ما در سال 83 انتظار تداوم تهدیدات آمریکا خصوصا در بحث انرژی اتمی را داریم اما به نظر می‌رسد که اثر و کارآیی این تهدیدات در سال 83 کندتر از سال 82 خواهد بود چرا که ابتکار عملی که ایران در اقدامات صلح‌آمیز و پرهیز از تهدیدات هسته‌ای به دنیا نشان داد لبه تیز این تهدید را می‌تواند کندتر کند. به نظر من بازنده اصلی این تهدیدات خود غرب است چرا که ما الحاق به NPT را به صورت مشروط پذیرفته‌ایم و اگر این حق برای ما به رسمیت شناخته نشود ما خواهیم توانست از این پیمان خارج شویم.
عباس سلیمی نمین:
پشت سر گذاشتن چالش حزبی با ساختار سیاسی دستاورد عظیم سال اخیر بود
در سال 82 ما طبعا امور جاری جامعه را در ارتباط با مسائل اقتصادی و اجتماعی دنبال کردیم. در این زمینه‌ها گام های قابل توجهی برداشته شد که نباید از آن غفلت کرد اما در کنار این تحولات در بعد مسائل سیاسی نیز در کشور گام‌های بلندی برداشته شد. شاید سال 82 آخرین مرحله و فراز در چالش نظام سیاسی ما با قدرت های حزبی بود. نظام سیاسی ما بعد از شکل گیری چالش های مختلفی را در پیش رو داشت و از آنها موفق بیرون آمده بود. چالش آن با شخصیت های برجسته سیاسی که تمایل داشتند در جایگاهی فوق قانون قرار بگیرند می‌رفت که مسائل جدی را برای انقلاب ایجاد کنند که خوشبختانه این موانع از پیش روی نظام برداشته شد. در این دوره به نظر من ما با یک چالش جدید و البته قویتر مواجه بودیم و آن چالش حزبی با ساختار سیاسی بود. در سال 82 کشور توانست از این چالش بیرون بیاید و این از دستاوردهای بزرگی بود که در این ربع قرن کمتر مثل آن را شاهد بودیم.
در حوزه سیاست خارجی هم نظام سیاسی ما یکسری دستاوردهایی آورد و متاسفانه به دلیل همراه نبودن عناصر مجری این دستاوردها به نقطه اوج خودش نرسید. در شرایطی که نظام سلطه در جهان دچار چالش های جدی شد و ناگزیر از این بود که چهره کریه خود را به مناسبات بین المللی آشکار کنیم ما کمتر از این مساله بهره گرفتیم. بویژه این که با آشکار شدن چهره جنگ طلب قدرت های سلطه گر ملت هایی که سال ها به استقلال دعوت می شدند و این ضرورت را به درستی درک نکرده بودند خوشبختانه زمینه بسیار خوبی برای شناخت قدرت های مسلط بر جهان ایجاد شد.