ظهور رسانه‌هاى انتقادى

غلامرضا پارسافر
* انحصار رسانه اى
حدود بیست سال قبل کتاب«انحصـار رسانه اى » ارکـان روابط حاکـم بـر دنـیـاى سـرمایـه دارى را بـه لـرزه درآورد ..» بن بگدیکیان «در این کتاب به خـوانندگانش هشدار داد گروهى کم شمار از مؤسسات و شرکت هاى غول پیکر اقتـصـادى بـا چنگ انداختن بـر بـخـش هـاى رسانه اى آمریـکـا، از اصـول کثـرت گرایى ـ که هـمـواره مدعـى آن بـوده انـد ـ عـدول کرده انـد .در آن سال هـا، خوانندگان بگدیکـیـان بـه دشـوارى مى توانستند چـنـیـن واقـعـیـتـى را بـاور کـنـنـد .در آن زمـان ، حـدود 1700 روزنامـه ، 11000 مجله ، 9000 ایستگـاه رادیویـى ، 1000 شبکه تـلـویـزیـونى و 2500 مـؤسسه نـشـر آثـار مکتوب وجود داشت که بند ناف اکثر قریب به اتفاق آنها به حدود پنجاه شرکت چندملیتى که همگى منافع مالـى مشترکى با چند مؤسسه اقتصادى عظیم الجثه دیگر و چند بانک بین المللى مستقر در آمریکا داشتند، مرتبط بود . از اهداف دیگر بن بگدیکیان در نگارش این کتاب ، هـشدار نـسبـت به جـایـگزیـنى مـطالـب سـرگرم کـننـده ، مقاله هاى سطـحى و امور هرز و بیهوده ، با گزارش ها، اخبار و پژوهش هاى وزین علمى در دنیاى آن روز بود .
وى با نگـارش این کتاب امیـد داشـت واکنشـى در برابر این پدیده خـطـرناک بـه وجود آمده و مـردم آمریکـا نسبت بـه حاکمیت چند بنگاه اقتـصـادى بـر فـرهنگ ، سیاست ، اقتصـاد، اجـتـمـاع و هـنـر ایـالات مـتـحـده بپاخیـزند، اما این امیـدهـا در هجـوم امواج رسانـه اى و سـرازیر شـدن بـى وقفه اخبـار و اطـلاعـات مـاهـواره اى هدایت شده ، تبدیل به ناامیدى گـردید و از آن سال هـا تاکنون ، پیـوسته به تمرکزگرایى در صنایـع ارتباط جمعى افزوده شده است .هم اکـنـون دایـره این مالکیـت هـا و سیـطـره ها بر شبکـه هـاى بـزرگ رادیویى ، کـانـال هـاى تلویزیـونـى ، روزنامه ها و دیـگـر رسانه ها، گسـتـرده تر گـردیـده بـه گـونه اى کـه رسـانـه هـاى غـربـى ، بـه ویـژه آمریکایـى ، بـه عـنـوان نمایندگان صـاحـبـان صـنـایـع و مؤسسات اقتصادى قلمداد مى گردند . امـا امـروز گــام دوم ایـن مـؤسـسـات و صـنــایــع عظیم الجثه اقتصادى ، سیطره یافتن بر » اینترنت «و سپس حذف مقرراتى است که تسلط انحصارى یک مؤسسه را بر بازار محلى معینى منع مى کند .
* سر ریز اطلاعات
هنگامى که اطلاع رسانى به صورت کالا درآید، وجه تمایز میـان انواع مختل تـولیدات روزنامه نگـارى (خبر، مطالب سرگرم کننده و خبرهاى سرگرم کننده )معناى خود را از دسـت خــواهـد داد و بـه ایـن تــرتـیـب جــنـبـه ویـژه روزنامه نگارى تحقیقى نیز از میان خـواهد رفت .با کمال تأسـ بایـد اذعان داشت کـه امروزه چـنین امـرى تا حـد زیـادى محـقق شـده است و گـروه هاى اقـتـصادى ، کـه دارایى هاى گـوناگون در حوزه هاى ایـنترنت و مطـبوعات دارند، پیوسته به کپى کردن مطالب یک روزنامه یا رسانه ، در روزنامه یا رسانه دیگر دست مى زنند .از سوى دیگر به علت حجم بـالاى اطلاعاتى که در حوزه رسانه ها تـولید «سـرریز اطلاعـات » مى شـود با معـضل نوظهـورى به نام مواجه هستیم .این مشکل از آنجا ناشى مى شود که حجم اطلاعات موجود در اینترنت ، بیش از توانایى افراد در یافتن مطـالب مـورد نیـاز اوست بـه گونه ا ى کـه نه تـنهـا کسـب اطلاعات لازم و شناسایى آنها از اطلاعات بیهوده و غیر لازم امرى بس مشکل شده است ، بلکه نوعى تحیر ناشى از وفور اطلاعات به وجود آمده است . در حقیقت ، سرریز اطلاعات به معنى ناتـوانى از خلاصه کـردن اطلاعات مورد نیاز و جداسـازى آنهـا از حجم وسیعـى از اطلاعات موجـود است .محققان بـه این نتیجه رسیده اند که » سرریز اطلاعات «درحالتى رخ مى دهد که : ـ فرد اطلاعات موجود را نمى فهمد ـ فرد در حجم اطلاعاتى که باید بفهمد، احساس غرق شدگى مى کند ـ فرد نمى داند که اطلاعات مورد نیاز خود را از کجا باید به دست آورد ـ فرد مى داند که اطلاعات مـورد نیـازش را از کجا باید به دست آورد ولى توان کسب آن را ندارد .
* ظهور رسانه هاى انتقادى
حال این سئـوال مطـرح مى شـود که در بـرابر سیـل اطلاعات ریز و درشتى که از سوى رسانه هاى جدید (و به خصوص اینترنت )به سوى ما روان است و محتواى آن را » گروهى اندک از زرسالاران «تعیین کرده اند، چـه باید کرد؟ در این مقالـه سعى داریم یکى از پاسخ هـاى سئوال فـوق ، یعنى استفـاده از » رسانه هاى انتقـادى «را بررسى کنیم ..عنـوان » رسانه هاى انتقادى «که بعضـاً با عنـوان رسانه هاى مستقل نیـز از آنـهـا یـاد مـى شـود، به رسانه هایى اطلاق مى شود که خود را از جریان عمومى و غالب رسانه ها در غرب خارج ساخته اند .این رسانه ها عمدتا در شکـل رسانه هـاى نـوشتارى (مثلمجـلات ، فصلنـامـه هـا و روزنامه هـایـى بـا تـیـراژ محـدود )ظاهـر مى شوند و هدایت آنها را افراد (ونه سازمان و یا نهادهاى دولتى )بـرعهده دارند .جهت گیـرى کلى حاکم بر ایـن رسانه ها انتقـاد از وجوه مختل تمدن غربى اسـت .بـه عنـوان مثـال گـروه هـاى ضدسـرمایـه دارى ، طـرفـداران محیط زیست ، گروه هاى ضدجنگ ، طـرفداران حقوق خـانـواده ، منتـقـدان سـیـاسـت هـاى حـاکـم بـر روابـط بین الملل ، روزنامه نگاران مستقل ، احزاب چپ و ... در زمره »رسانه هاى انتقادى «به فعالیت مـشـغـولند .از سوى دیگر، با تـوجه به گستردگى مخاطبان اینـتـرنت و کم هزینه بودن فعالیت در آن ، اکثر این گروه ها به ایجاد در شبکه اینترنت اقدام کرده اند و مطالب «وب سایت » و نظـریـات خـود را از طریق شـبـکـه بـه خـوانـنـدگـان و علاقه مندان خود انتقال مى دهند . سعى ما براین است که در این نوشتار، خوانندگان محترم را با مهم ترین سایت هاى مربـوط به » رسانه هـاى انتـقـادى «ـ در وجـوه مختلـ سـیـاسـى ، فـرهنـگـى ، اجتمـاعـى و اقـتـصـادى ـ کـه در حـکـم مـرجع اصـلـى رسانه هاى انتقادى محسوب مى شوند، آشنا سازیم . www.altpress.org این سایت را مى توان یکى از منابع اصلى براى یافتن مطبـوعات انتقادى دانست ..مالک ایـن سـایـت » مـرکز مطبـوعات انتقادى «است که در سـال 1378 تأسیـس شده است .در واقع هدف اصلى این مرکز اطلاعاتى ، مساعدت به افـرادى است که در جستجـوى مطالـب و مقالات انتقادى در اینترنت هستند .در این سایت با دو فهرست مفصل از سایت هاى انتقادى مواجه مى شویم ؛ فهرست اول به معـرفى 425 سایت انتقادى در اینتـرنت مى پـردازد و این مـراکز اطـلاعـاتـى را براساس نـام و یـا براساس موضوع دسته بندى کرده است .
به عنوان مثـال موضوعاتى چـون سیاست خارجى ، فـرهنگ ، رسانه ، خاورمیانه ، آمریکـاى لاتـیـن ، ژورنالیسم ، ادبـیـات ، لیبرالیسم و ...در این قسمت طبقه بندى شده اند و با کلیک کردن بر روى هر کدام از آنها، سایت هاى مربوط به آن موضوع نمایان مى شوند . فهـرست دوم که بسیار مفصل تر است بـه مـعـرفى مطبـوعات و نشریات انتقادى اختصاص یافته و مـنـبـع بى بدیـلـى را بـراى علاقه مندان بـه ایـن مـوضـوع فراهـم مـى آورد .در این قسـمـت از سـایـت ، هـر یـک از ایـن مطبوعات و نشریات به صـورت تقریبـاً جامعى معرفـى شده و آدرس اینترنتى آنها نیز ذکر شده است . در قسـمـت هـاى دیـگـر ایـن سـایـت بـا مـطـالـب نشریه Alternative press Index مواجه مى شویم . این نشریه نیز که به صورت فصلنامه منتشر مى شود یکى از منابع مهـم بـراى علاقه مندان بـه رسانه هاى مسـتـقـل است .لازم به ذکر است که این نـشـریـه را همان مـرکز مطبوعات انتقادى ـ که مالک این سایت است ـ منتشـر مى کند و در حقیقـت نـوعى فهرست راهنما بـراى دیگر نشریات انتقادى به شمار مى رود .
عکس شماره یک
www.altpr.org
نـام اصـلـى ایـن ســایــت  Alternative press  بـررسى نشـریـات » مى باشد کـه بـه مـعـنـاى Review انتقادى «است .ایـن مـرکز اطلاعاتى از قسـمـت هـاى متنوع و متعددى تشکیل شده که برخى از آنها را در ذیل توضیح مى دهیم : «بررسى نشریات انتقادى »
 ـ نشریه : مطالب مجله در این مرکز بایگانى و ذخیره شده اند و مى تـوان به کلیه مطالب ایـن مجله دستـرسى داشت .همچنین امـکـان اشتراک این مجله به صورت on line نیز وجود دارد و مى توان با اشتـراک در قسمـت email ، عناوین جدیـد مطالب مجله را از طریق پست الکترونیک دریافت نمود .
ـ اخبـار :در ایـن بـخـش ، اخـبـار مـهـمـى کـه در خصـوص نشریـات و مـجـلات انـتـقـادى وجـود دارد و رخدادهایى که در این زمینه حادث شده اند، گـردآورى مى شود .لازم به تذکر است کـه در صـورت اشتراک به صورت email اخبار نیز به شکل نامه هاى الکترونیکى براى شما ارسال خواهد شد .
 ـ سایـت هفتـه :در هر هفـته یکـى از مراکز اطـلاعاتـى انتقادى ))Alternative در این قسمت از سایت معرفى شده و خواننده با قسمت هاى مختل آن سایت آشنا مى شود . ـ بررسى ها :در این قسمت ، مطالب و مـقـالات دیگر مطبوعات انتقادى ذکر شده و مـورد نقد و بررسى قرار مى گیرد . رجوع به این قسمت از سایت ، ما را از مراجعه به وب سایت هاى متعدد بى ن یاز مى سازد، چرا که در این قسمت با مقالات زیادى در موضوعات مختل روبرو مى شویم که مسئـولان سایت اقدام به جمـع آ ورى آن نموده ا ند .برخى از عناوین مقالات عبارتند از :» جهان بدون نفت «، » آنچه که رسانه هاى جمعى به شما نمى گویند «، » جایگزین جنگ «، سلاح هاى فریب عمومى ؛ استفاده » ، «بر ما چه مى گذرد؟ » از تبلیغات در جنگ عراق «و ...
 ـ رأى گیرى :هر هفته ، یک موضوع در این قسمت به رأى گیـرى گذارده مى شود .عنـوان آخرین رأى گیـرى این است ::» آیا عراق به ویتنام دیگرى براى آمریکا تبدیل «خواهد شد؟
 ـ لینک ها :سایت هاى مشابهـى کـه در زمینه هاى انتقادى فعالیت دارند، در این قسمت معرفى شده اند و آدرس وب سایت آنها ذکر گردیده است .
ـ جستجو :در صورتى که به دنبال موضوعى خاص هستید و آن را در صفحات سایت نمى یابید، مى تـوانیـد در قسمـت جستجو به دنبال مطـلـب مـورد علاقه خود بروید .نکته آخر اینـکـه اگـرچه مطالب سایت عـمـدتـا سیاسى هستند، اما مطالب اجتماعى و فرهنگى جالبى نیز در این میان وجود دارند .
عکس شماره 2 
www.alternet.org
این سایت که منبع خوبى براى شناسایى رسانه هاى انتقادى است در سال 1377 توسط » مؤسسه رسانه هاى مستقـل «ایجاد شده و سعى خـود را بر حمایت و توسعـه ژورنـالیـسم انـتقـادى و مـستـقل قـرار داده است .بـانـک اطلاعاتى این مرکز، با در اختیار گذاردن بیش از 7000 مقاله (ازبیش از 200 منبع مختل )این سایت را در شمار یکى از منابع پرطرفدار براى علاقه مندان نشریات مستقل قرارداده اسـت .بامـراجعـه به نقـشه سـایت مـى توانـید با سـهـولـت بـیـشـتـر با مـحـتـواى سـایـت آشـنـا شـویـد در قـسمـت conten t Files بـا موضـوعاتـى هـمچـون 11 سپتامبر (تاریخچه، تحلیل ها و اخبار مهم در این زمینه )، قاچاق مواد مخدر (گزارشاتىدر خصوص مواد مخدر )، فرهنگ رسانه (مقالاتىدر زمینه انتقاد از رسانه ها و اشاره به فـرهنگ سـازى مخرب آنـها )،جهـانى سـازى (عدالت اقتـصادى و فـقدان آن در رونـد کنـونى جـهانـى سازى )، محیط زیست ، حقوق بشر آمریکا (کشمکشهایى که در خصوص حقوق بشر در آمریکا جریان دارد )و ...مواجه خواهید شد .با مراجعه به قسمت » بایگانى «مى توانید از دیگر موضوعات موجود استفاده کنید .در زمینه اخبار نیز این سایت پیشرو بوده و در حوزه هاى گوناگون سیاسى ، فرهنگى ، اجتماعى و اقتصادى به ذکر اخبار و رویدادها از سراسر جهان مـى پردازد .در قسمت دیگر این مـرکز با عنوان «Election 2004 » اخبـار و تحلیل هاى انتقادى در خصوص انتخـابات آتى ریاست جمهورى در آمریکـا گردآورى شده که در نوع خود کم نظیر است . بخش » جنگ عـراق «نیز حـاوى مطالب جالـب و خواندنى است که کمتر در سایت هاى دیگـر مـشـاهـده مى شوند . همانطور که در سایت هاى قبلى تـوضیح دادیـم ، با مشترک شدن در قسمت email مى توان عناوین جدید مقالات این سایت هـا را در صندوق پستى الکتـرونیـک خود مشاهده کرد .
عکس شماره 3 
www.Monthly Review.org
مجله »بررسى ماهانه «یکى از مجلات انتقادى بسیار معروف است که از سال 1328 فعالیت خود را آغاز نموده و تمدن غربـى را در اشکال و وجوه مخـتل آن مورد نقـد قرار مى دهد .در سایت این مجله علاوه بر فهرست کامل مقـالات (کهاکـثر آنهـا قابـل دسترسـى است )بـا آخرین کتاب هایى که از سوى دست ا ندرکاران منتشر شده ، آشنا مى شویم .برخى از عناوین کتب منتشره عبارتند از » مسأله رسانه ها؛ سیاست ارتباطاتى ایالات متحده در قرن «21 ، نابرابرى و کار در اقتصاد » ، «امپریالیسم بدون مستعمره » جهـانى «، » انقـلاب خاموش ؛ ظهـور بحران در اقـتصاد بازار «، » چالش هاى جدید رویاروى امپریالیسم «و ... در قسمت مقالات نیز با طیـ گسترده ا ى از موضوعاتى چـون رسـانـه ، فـرهنـگ ، تـروریـسـم ، 11سـپـتـامـبـر، سـیاسـت هـاى آمـریکـا، جـهـانى سـازى ، فـمـینـیـسـم ، کارگران ، اقتصاد، امپریالیسم و غیره مواجه مى شویم که با کلیک کردن بر روى هـر کدام از آنها مقالات مربوط به آن موضـوع نمایـان مى شـوند .این مـرکز هـمچـنین داراى خبرنامه ا ى الکترونیـک است که مى توان با مشترک شدن email آن ، فـهرسـت کلـیه مـقالات و کـتب را از طـریق دریافت نمود . نکته آخر اینکه سـر دبیر این نشریه هـرى مگداف ، یکى از نویسندگان معروف ضدامپریالیست است و افراد سرشناسـى چون نوام چامسکى ، امانـوئـل والرشتاین ، سمیر امین ، جیمز پـتـراس ، ادوارد هرمن و ...نیز بـا این نشریه همکارى داشته اند و مقالات متعددى از آنان را مى توان در این سایت مشاهده کرد .
عکس شماره 4 
www.Counter Punch.org
درون مایه اصلى این سایت سیا سى است و بیشتر به موضوعات مطرح سیاسى مى پردازد .موضوعاتى چون محافظـه کـاران نو، جنـگ عـراق ، انتخابـات ریـاسـت جمهـورى آمریکا، مسـائـل مـربـوط به رژیم اشغـالـگـر قدس ، سازمان هـاى غیردولتى ، محیط زیسـت و ... مباحث اصلى این سایت را تشکیل مى دهند .این مرکز اطلاع رسانى که در سال 1377ایجاد شده است ، طبق گفتـه سـردبیرش » به مقـولاتى مـى پـردازد که رسانه هـاى جمعى هرگز به سراغ آنها نمى روند .«با مطالعه مطالب مى توان صحت گفته سر دبیر را تصدیق نمود .
افزون براین لازم است بدانیم که همه روزه بیش از هفتاد هزار نفر از این سایت بازدید مى کنند .علاوه بر قسمت مقـالات ، در بخش کتب نیز با کتاب هاى خـوب و مفیدى مواجه مى شویم که در موضوعات مختلفى گردآورى شده اند . بـه عـنــوان مـثـال در ایـن بـخـش ، کـتـاب » صــنــعــت هولوکاست «به قلم نورمن فینکلشتاین مورد معرفى قرار گرفته و با نویـسـنـده این کتاب مهـم (کـهدر خـصـوص دروغ پردازى هاى صهیونیست ها در باره کشته شدن شش میلیـون یهـودى به دست هیتلـر نـوشته شده )مصـاحـبـه مفصلى انجام شده است . در قسمت » لیـنـک هـا «نـیـز مـى تـوانیم بـه لـیـنـک سایت هاى متعددى در حـوزه هاى فرهنگى ـ سیاسـى ـ اقتصادى دست پیـدا کنیم .نکته جالب در این سایـت قسمت رویدادها است که در آن رخدادهایى که نمى توان در رسانه هاى دیگر راجع به آنها چیزى یافت ، گردآورى شده است .این سایت همچنیـن داراى موتور جستجو مى باشد که بـراى یافتن مـوضوعى خاص در میان انبـوه مقالات به کار مى آید .
عکس شماره 5 
www.Zmag.org
یـا مـجـلـه Z را بـایـد بـدون اغـراق جامـع تـریـن و روزآمدترین منبـع رسانه هاى مستقل و انتقادى نامـیـد . گستردگى این سایت بسیار بالاست به گونه اى که هنگام ورود به آن ، مخاطب با انـبـوهى از لینک ها و عنـاویـن مختل روبرو مى شود که جستجوى مطلب را براى او دشوار مى سـازد .براى سهولت استفاده از مطالب ایـن ســایــت پــیـــشـــنـــهـــاد مـــى شـــود کــه ابــتـــدا وارد قـــســـمـــت «Introduction To znet »شــده و از دسته بندى هاى مـوجود در آن استفاده کنید .در ذیل بـه توضیح قسمت هاى مختل این سایت مى پردازیم
* Z Magazine  :در این قسمت مقالات زیادى در موضوعات گوناگونى چون ایدز، تروریسم ، تجارت اسلحه ، بیوتکنولوژى ،0 ، علم ، کودکان ، ادبیـات ، 11 سپتامبـر، رسانه هاى انتقادى ، حقوق بشر، فقـر و بسیـارى از موضوعات دیگـر خـواهید یافت .به عـلـت گستردگى موضوعات و عناوین مقالات توصیه مى شود که از قسمت جستجو براى یافتن مقالات خـود استفاده کنید و یا اینکه مستقیماً بر روى لینک یکى از موضوعات (مثلا تروریسم )کلیک کنید .
* صفحات ترور .جنگ :هرگونه بحران یا جنگ در صحنه جهانى لینک خاصى ر ا در این قسمت به خود اختصـاص داده است .به عـنـوان مثال بحـران شـرکت انرون ، جنـگ در عـراق ، جنگ علیه تروریسـم و نـیـز جنگ هاى پیـشـیـن همچـون جنگ کوزوو، بـوسنـى و جنگ خلیـج فـارس را در این صفحه مشاهـده خـواهیـد کـرد .با کلـیـک بـر روى هر یـک از این مـوضـوعـات ، مقالاتى که در آن زمینه وجود دارد، نمایان مى شوند . بخش جهانى سـازى :این بخش از سایت ، یکى از منابع بسـیـار خـوب در زمینه مقالات ، کـتـب و نـیـز مصاحبه هایى است که در زمینه انتقاد از جهانى سازى و تبعات آن وجود دارد .مطالعـه مطالب این قسمـت ر ا به کلیه علاقه مندان به این مو ضوع توصیه مى کنیم .
* نگاهبانان :نگاهبانان قسمت هاى مختلـفـى از سایت هستند که در موضوعات مختل طراحى شده و آخـریـن اخـبـار و مـقـالات و بــه طـور کـلـى تمـامـى موضوعات مربوط به آن حوزه مشخص را مى توان در آن قــسـمــت ســایــت یـافــت .بــه عــنـوان مــثــال بخش Global Economy Watch تمامى مطالبى را در که در خصوص اقتصاد جهانى در سایت وجود دارد، در خود جاى داده است . از جمله مطالـبـى کـه بـراى آن » نگاهبـان «در ایـن سایت وجود دارد مى تـوان به موضوعاتى چون سیاسـت خـارجـى ، عـراق ، تکـنـولـوژى اطـلاعـاتـى ، رسانـه ، خاورمیانه ، ترور، استـراتژى ، افغانستـان ، رسانه هاى انتقادى ، جوانان و ...اشاره کرد .
* قسمت تـرجمه :مقالات مختل ایـن سـایـت توسط افراد داوطلب به زبان هاى مختلفى چون عربى ، بلغارى ، نروژى ، فرانسوى ، ایتالیایى ، ترکى ، کردى ، ژاپنى ، سوئدى و ...ترجمه شده و در اختیار مخاطبین آن زبان قرار مى گیرد .
* مصاحبه ها :یکى از قسمت هاى بسیار جذاب این سایت بخش مصاحبه هاى آن است .در این بخش ، علاوه بر مصاحبه هایى که خود » مجله «Z با افراد مشهور و سرشناس انجام داده ، مصاحبه هاى سایت هاى دیگر نیز جمـع آورى شده و هر روز ))Update مى شـود به گونه اى که با مراجعه به این قسمت از سایت مجله Z ، از رجوع به دیگر سایت ها و جستجو براى مصاحبه ها و نظـرات جدیـد در زمینه هاى جایگزیـن تـقـریـبـاً بى نیـاز مى شوید .به عنوان مثال مصاحبه با افراد سرشناسى چون نوام چامسکى ، رابرت فیسک ، جان پیلگر و دیگـران را مشاهده مى کنید و حـتـى مـى تـوانید لیست کـامـلـى از مصاحبه هایى را که چامسکى به عنوان مثال در 10 سال گذشته انجام داده ، بیابید . در قسمت مصاحبه ، 3 بخش مجزا نیز وجود دارند که اولى به منـاظـرات دو نفـره اختصاص یافـتـه و دومى مصاحبه هاى مجله Z را با ناشرین و نویسندگان کتـب انتقادى شامل مى شود و در بخش سوم فایل هاى صوتى برخى از مصاحبه ها در اختیار مخاطبین قرار مى گیرد .
* زندگى نامه :در این بخش ، مراجعه کنندگان به سایت مى توانند با بیوگرافى شخصیت هایى که در سایت به نحوى ذکرى از آنها به میان آمده آشنا شوند .
* اخبار :در این بخش از سایت اخبار گوناگون و مختلفـى را در حـوزه هاى متفـاوت رسانه هاى انتـقـادى مى توانید بیابید .
* کاریکاتور :کاریکاتورهاى سیاسى مختلفى در این قسمت از سایت وجود دارد . :(Interactive Network (
* شبکه تـبـادلـى شبکه تبادلى یکى از بخش هاى جذاب سایت است که در آن کاربران سایت مى توانند به تبـادل نظر با یکدیگر بپـردازند و یا مطالـب نـوشته شـده خود را که با مـوضوع سایت تطابق داشته باشد، در سایت قرار دهند .
* لینک ها :همانگونه که در سایت هاى پیشین هم ذکر کـردیم ، در چنین قسمـتـى لـیـنـک هـاى مـشـابـه و سایت هایى که جهت گیرى یکسانى با سیر کلى سایت اصلى دارند معرفى مى شوند .
* نظرسنجى :مجله Z موضوعات مختلفى را در معرض نظر خـواهى خـوانندگان خـود قرار داده و نتایـج نظرسنجى را در سایت قرار مى دهد .هر یک از کاربران مى تواند در این نظرسنجى ها شرکت کند .
* انتخـابـات 2004 در آمریکا :نظر به اهـمـیـت انتـخـابـات آمـریـکـا، بـخـش ویـژه اى به ایـن مـبـحـث اختصاص یافته و مقالات و اخبار بسیار جذاب و جالبى را مى توان در این قسمت از سایت مشاهده کرد .