ذبح بودجه 83 در مجلس!

*اگـر مــوافـق بـاشــیــد، بــحــث را از سـاخـتـار بـودجـه نـویـسـى در کـشـور آغــاز کنیم .بهاعتقـاد بـرخى کـارشناسان ، ایـن شـیـوه بـودجـه نـویـســى ، روشـى نـاکـارآمـد است و نیاز دستگـاه هـا و وزارتخانـه هـاى کشور را پاسخگو نمى باشد .نظـر شـمـا در این باره چیست ؟
 ** بـراى دست یافـتـن بـه یـک بـودجـه جامع و کامل ، مشکـلات و مـوانعى در پیش روى داریم که به برخى از این موارد مى توان اشاره کرد .یکى از این مشکلات کـه بـه نـظـر بـنـده بـسـیـار مـهـم اسـت ، جـزیـره اى بـودن دسـتـگـاه هــاى دولـتـى است .این دستگاه ها هدف هاى خاص خـود را بـا نـاهـمـاهـنـگـى بـا هـم دنـبـال مى کنـنـد .لـذا لایـحـه بـودجـه وقتـى بـه مجلس مى آید، در بردارنده خواسته هاى این دستگـاه هـاى پـراکنده و جـدا از هـم است .اگر دقت کنید، در لایحه بودجه هر وزارتخانه اى بـراى خودش تبصـره اى دارد .مثلا گفته مى شود تبصره 5 مربوطه بـه وزارت بازرگانى یا تـبـصـره 17 بـراى آمـوزش عـالـى و ...اســت .در ایــن تبـصـره ها قـوانین یکـسـالـه اى بـرخـلاف قوانین دایمى و معقـولى که وزارتخانه ها دارند تصویب مى شود و به نظر من خود این مسأله آغاز اخـلال و بـى نـظـمـى در بودجه کشـور است .شاید این اشـکـال یکى از مهمترین اشکالات بودجه نویسى در کشور باشد .البته سال ها که مى گذرد به حجم این تبصره ها که سلیقه اى و رانتى و غیر مـوجه است اضافـه مـى شـود . در مجلس شـشـم هـم بـه جـاى اینکـه ایـن تبصره ها حذف شود تبدیل به قانون دایمى شد که تحـت عـنـوان تنظیـم بـخـشـى از مقـررات مالـى دولت بـراى مدت چهـار سال به تصویب کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات رسید .
مى خواهم عرض کنم که اشکالات بودجه نویسى به عدم اهتمام دستگاه هاى اجرایى بـه رعایت انضـبـاط بـودجـه اى و عدم پایدارى و استوارى سازمان مدیریت و برنامه ریزى به ارایه یک لایحه به لحاظ علمى قابل دفاع بـاز مـى گـردد کـه البتـه چانه زنى هایى که در دولت و مجلس در بحث اختصاص بودجه وجود دارد نیز در این مشکلات مؤثر است .
*این چانه زنى هایى که بین نمایندگان و دستگاه هـاى اجـرایى بر سر اختـصـاص بودجه صورت مى گیرد تا چه حد مطلوب است ؟
 ** چانه زنى تا آنجایى که در بردارنده خواسته هاى عمـومى مردم است قابلیت طـرح دارد، اما اینکـه چـگـونه در قـانـون بودجه و بـرنامه ها خودش را نشان بدهـد بحث دیـگـرى است .هر نـوع چانه زنـى نباید مستقیمـاً به وارد شدن تبصـره اى در قانـون بودجه منجر شـود .دولت بایـد از طریق آمایش سرزمین چانه زنى نمایندگان مـردم را که مطـالـبـات مـردم خـودشان را مطرح مى کند، در بستر طبیعى یک برنامه میان مدت ببیند و به این ترتیب نمایندگان هم احساس کنند که خواسته هاى آنان به صورت طبیعى تحقق مى یابد اما اگر نگاه توزیع منابـع ، یـک نـگـاه نـاعـادلانـه اى باشد، به طور طبیعى بـه چـانـه زنـى هم دامن مى زند .
*پــس بــا ایــن ســاخــتــار فــعـــلـــى نـــوع چانه زنى که هم اینک در مجلس صورت مى گیرد نیز باید طبیعى به نظر برسد؟
** تا حد زیادى نمى شـود نظر شمـا را رد کرد .یعنى ما نمى تـوانیم بگوییم یـک طرف سیستم به طور کامل درست عمـل کنـد و طرف دیگر سیستـم مـدام اخـلال کند .واقعیت این است که عامـل بـرخى از این اخلال ها توزیع نامناسب امکانات است .
*حال این مشکل به عهده کدام نهاد است ؟
** من فـکـر مـى کـنـم دولـت بـایـد بـه دستگاه هـاى اجـرایى خـودش هم حکـم کند کـه اولاً خواهان تبـصـره هایى کـه در بردارنده قوانین یکساله است نباشد و اگر هم آنان خواستند این خواسته را به مجلس تقدیم نکند .ثـانـیـاً دولت از دستگاه هـا بخواهد که بـودجه شان را بـرمبناى صفـر ببندند .به این معنا که هیچ دسـتـگـاهـى حق نداشته باشد براى سال بعدى خود، بودجه سال قبل خود را به علاوه نرخ تورم پیشنهاد کند .هر دستگاهى باید بگـویـد که با بـودجه سال گذشتـه خـود چه کرده است و براى سال بعد به چه دلیل احتیاج به بودجه دارد .
*آیا مجلس نمى تواند دولت را ملزم به این کار کند؟
** این یک بحث کـارشناسى اسـت . مجلس ششم دو بار یکى در بودجه سال 80 یکى هم در بودجه سال 83 از طریق یک بندى در یک تبصره اى دولت را ملزم به اصلاح سـاخـتـار بـودجه و یـا بـودجـه عملیاتى کرده است در حالى کـه اینها با قانون قابل حل نیست .اراده دولت و توان کـارشـنـاسـى در ســازمـان مـدیــریــت و برنامه ریـزى و همچنین توان کارشناسـى بـودجه اى در وزارتخانـه هـا بـایـد بـا هـم زمینه اى را فراهم کند که سیستـم اجـرایى به لحاظ کارشناسى به این نتیجه برسد که این روند باید اصلاح شود .
*حـالا اگـر دولـت ایـن کـار را نـکـرد تکلیف چیست ؟
** در آن صـورت تـنـهـا یـک راه باقـى مى ماند و آن این است که کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با درک این موقعیت و با فهم این معنا که همکارى با دولت لزوماً به معناى عملیاتـى کـردن هـرآنچه دولت مى خواهد نیست ، در هنگـام بـررسـى و تصویب بودجـه دولت را ملزم به این کار کند و یا با تغییر لایـحـه در زمان بـررسى دولت را به این جا بـرساند که بـایـد روال خود را اصلاح کند .
*فکر مى کنید با این تغییـرات روال بودجه اصلاح خواهد شد؟
** من فکر مى کنم اگر کار به مجلـس واگذار شـود ظرف یکى ـ دو بـودجه ایـن کار تا حد زیادى قابل انجام خواهد بود .
*پس چرا تا به حال مجالس ما این کار را نکرده اند؟
** کمیـسـیـون هایى که تـحـت عـنـوان برنامه و بودجه در مجلس شکل مى گیرد، عمدتاً داراى دو خصیصه غیرقابل کتمان هستنـد؛ اول اینکه نتـوانستند این کـار را بکنند چـون این کار یک کار کـارشناسـى است و درک و ادارک وسیعـى از بـودجه نویسى و اقتصاد و آینده اقتصـاد کـشـور داشـت .مـتـأسـفـانـه در مـجـلــس هــم کـمـیـسـیـون هـاى مـا کـمـیـسـیــون هـاى اختصاصى هستند و نه تخصصى .لـذا به نظـر مـن اول اینکـه نـتـوانستـنـد و دوم نخواستند .نخواستند به این معنا که حتى کمیسیـون بـرنامه و بودجه ، کمیسـیـونى است که سـیـاسـى عـمـل مـى کـنـد و در تخصیص منابع ، کارآمدى را ملاک قرار نمى دهد و بـه عنوان اینکه باید بـا دولت همکارى کرد، به خواسته هاى آن تمکین مى کند تا دولت بتـواند سال مالى خود را بگذراند .
*این ضعف کارشناسى در مجلس پنجم به چه شکل بود؟ اصلاً چند درصد نمایـنـدگـان ، بـودجه را با سـمـت و سـوى کارشناسى درک مى کردند؟
** هر چند مجلس پنـجـم و مـجـلـس شـشـم بـه لـحـاظ سـیـاسـى دو رویـکـرد متفاوتى داشتند ولى از نظر اقتصادى هیچ اختلافى با هم نداشتند .اینکه من بارها گـفـتـه ام کـه اصـطـلاحـاً چـپ و راسـت سیاسى در ایران به لحاظ اقتصادى کاملاً همسـو هـسـتـنـد و هر دو سـرمـایـه دارى عریانى را دنبال مى کنند، به همین دلیـل بـوده است .مجـلـس شـشـم بـه لـحـاظ اقتصادى پـا جـاى پـاى مجلـس پـنـجـم گذاشت و برنامه اى که در مجلس پنجم تصویب شـد را تعمیق بخشید .بنابـراین در این مورد بین این دو مجلس فرقى دیده نمى شود .از نظر درک آنچه که در بودجه مى گذشـت بـایـد اذعـان کـرد که عـمـده نمایندگان محتـرم یک درک سیستمـى و کلان از بودجه نـدارند .چون نمایندگان «اختصاصى » هم در قالب کمیسیون هاى طـبـقـه بـنـدى مــى شــونـد، گـروهـى از نمایندگان احساس مى کنند که در بودجه باید از افزایش اعتبارات آن وزارتخانه اى که با کمیسیون آنها ارتباط دارد حمایت و کار کنند .یعـنـى مـا در بـودجه بـه جـاى کلان نگـرى شاهد یک خردنگـرى به نفع وزارتخانه ها را داریم .
* یک بحث دیـگـر در بـودجه بحـث زمان بـررسى آن اسـت .بـه فـرض بررسـى همه جانبه ، آیا چنین زمان محدودى براى کار کارشناسى کافى است یا خیر؟
**آنچه در آیین نامه مجلس آمده به این شکل است که نمایندگـان یـک زمانـى را براى دادن پیشنهاد وقت دارند .بعد از آن کمیسـیـون ها بایستى این پیشـنـهـادهـا را بـررسـى کـنـنـد و در مــرحـلـه بـعـد یـک کمیسیون اصلى تشکیل مى شود و بودجه بررسى مى شود .این کار جمعاً 35 روز طـول مـى کـشــد .35 روز زمـان کـمـى نیست .از نظر طـرح در جلسات علـنـى هم هیچ محدودیت زمانى وجود ندارد .
*بــررسـى بــودجــه 83 در مـجــلــس ششم به چه شکل بود؟
** آنچه که در مورد بودجه سال 1383 رخ داد متأثر از شـرایط به شدت سیاسـى حاکم بر مجـلـس بـود .باید بگـویـم کـه بررسـى لایحه بودجـه 83 در مجلس بـه شکلى ذبح شد .یعنى این بررسى ها هم در کمیسیون ها به درستى صورت نگرفت و هـم در کمیسـیـون اصلـى بـدان تـوجه درستى نشد .مثـلاً آنچه که در جلسـات کمیسیون اصلى در سال هاى گذشته طى دو هفته به سختى به پایان مى رسید و طى همان مـدت هـم بـررسى همه جـانـبـه اى روى آن نمى شد، در سال بودجه 83 طى یک هفته و آن هم به راحتى و سهولت به پایان رسید .در کمیسیون اصلى یا همان کمیسیـون تلفیق گفتنـد چـون 80 درصد بودجه امسال نیز مانند سال گذشته است فقط تغییرات را بخوانیم و رأى گیرى کنیم که من اعتـراض کردم که شما حتـى یـک دور خواندن بـودجه را حذف مى کنـیـد و آنجا تهدیـد کـردیم که این وضع بـراى ما قابل ادامه نیست که آن موقع بنابر یک بار قرائت کامل بودجه شد . در جلسه علنى مجلس هم این کار بسیار سریع به پایان رسید و اشتیاقى براى مخالفت ها یا موافقت هاى جدى در باب کلیات و تـبـصـره ها وجـود نداشـت .در مجلس هم معـروف بود که اگر سبحانى نباشد لایحـه بـودجه خیـلـى زودتر تمـام مى شـود !و حتى بـعـضـى از دوستان بـه شوخى یا جدى به من پیشـنـهـاد رفتن بـه مأموریتى مى کردند که در زمان بودجه در مجلس نباشم .از طرف هیأت رئیسه هم توصیه مى شد که اگر چه حق نمایندگان مـحـتـرم است ولـى مـخـالـ یـا مـوافـق صحبت نکند تا بودجه به اتمام برسد .به این ترتیب لایحه بـودجـه 83 در مجلس خیلى سریع جمع و جور شد .
* پــیــشــنــهــادات در صــحــن عــلــنــى مجلس به چه شکل بود؟
** همان طور که گفتم شاید یک دهم یا دو دهم اشتیاقى که در سال هاى پیش بـراى بـررسـى بــودجـه وجـود داشـت در بودجه 83 دیده نمى شد و پیشنهادات هم عمدتـاً از سـوى کمیسـیـون هاى مـربـوط مطرح نشد .
* بجز شما چند تن از نمایندگان به شـکــل جــدى وارد بـحـث بــودجـه امــســال شدند؟
** شاید 4ـ5 نفر از نمایندگان به شکل جدى وارد این بحث شدند .
* اجازه بدهید مصاحبـه را به شکل اخـتـصـاصــى تــر دربــاره بــودجــه 83 ادامـه دهیم .به نظر شما ویژگى هاى بودجه 83 چه بود؟
** رقم بودجه سال آینـده ، 115 هـزار میلیارد تومان است که از این مبلـغ ، 48 هزار و پانصد مـیـلـیـارد تومان آن بـودجه عمومى دولت است یعنى به وزارتخانه ها و سازمان هاى دولتى باز مى گردد .باقى این بودجه که 69 هزار میلیارد تومان است نیز بودجه شرکت هاى دولتى ، بانک ها و مـؤسسـات انـتـفـاعـى وابسـتـه بـه دولت است .مى شود گفت که یک سوم بودجه عمـومى دولت است و یک سـوم بـودجه شرکت هاى دولتى است .در بودجه سال 83 آنـچـه کـه تــحــت عــنــوان بـودجــه اختصاصى نامیده مى شـود و به نظر مـن یـک آفــت اســت ، از رشــد حــدود 47 درصدى برخوردار بوده است .
* موارد استفاده بـودجه اختصاصـى چیست ؟
** بـودجـه اخـتـصـاصـى ، بـودجـه اى است که توسط برخى دستگاه ها به عنوان خـودشـان وصــول مـى شـود و الـبـتــه در هزینه هایشان به کار گـرفته مى شـود مثل دانشگاه ها، بیمارستان ها و ...و البتـه سازمان برنامه و بودجه روى این بودجه ها حـسـاب و کـتـاب مـى گـذارد .در واقـع حـدود 5900 مـیـلـیــارد تـومـان بـودجـه اختصاصى دستگاه هاى دولتى ماست که نسبت به 4 هزار میلیـارد تومانى که سال گذشته داشتیم یـک رشد 47 درصـدى را نشان مى دهد . ردی هاى مـتـفـرقه هم نـسـبـت بـه سـال هـاى دیـگـر رشـد 12.5 درصـدى دارد .در بودجه 83 نیز از درآمدهاى نفت .5 17میلیارد دلار استفاده مى شود البته به این رقم یکمیلیارد و سیصد و دو میلیون دلار دیگر هم بابت واردات بنزین اضافه مى شود .
* رقـم اسـتـفـاده از درآمـدهـاى نـفـتــى چقدر رشد داشته است ؟
** استفاده از درآمدهاى نفتى به علاوه واردات بنزین نـسـبـت بـه سـال گـذشـتـه 13.4 درصد افزایش یافته است .مجوز استفـاده از تـسـهـیـلات خـارجـى 11.6 میـلـیـارد دلار است که نـسـبـت بـه 6.8 میلیارد دلار سال گذشته 70 درصد رشد داشته است .البته 13.7 میلیارد دلار هم مـربــوط بـه مـجـوزهـایـى اســت کــه در سال هاى گذشته مجلس به دولت داده و دولت نتـوانسته از آن استفاده کند و ایـن رقم در سال 83 نیز پایدار است .یعنـى به عبـارت دیگـر 7.13 میلـیـارد دلار بـه عـلاوه .3 9مـیـلـیـارد دلار (جمـعـاً23 میلـیـارد دلار )مـجـوزهایى است کـه بـه دولت در بـاب اسـتـفـاده از تـسـهـیـلات خارجى داده شده است . اوراق مشارکت دولتى هم که سـال گذشته 800 میلیارد تومان بود که در سال 83 به 1320 میلیـارد تومان افزایش پیـدا کـرد کـه ایـن هـم یـک رشـد بـیـش از 50 درصدى را شامل مى شود .
*پــس بــا ایــن حــســاب بــودجــه 83 بودجه پربارى بوده است !
 ** متأسفانـه شـرایطى داریم کـه اگـر بخواهیم با مالیات فقط هزینه هاى جارى دولت را بپردازیم ، حدود 10 هزار میلیارد تومان کسرى خواهیم داشت .دولت این 10 هزار میلیارد تومان کسرى را از طریق فروش نفت و فروش سهام شرکت هـاى دولتى تحت عـنـوان خصـوصى سـازى و قـرض از خـارج و استـفـاده از مـوجودى حـسـاب ذخــیــره ارزى و فـروش اوراق مشارکت در داخل کشور و مـقـولاتى از این قبیل تأمین مى کند .البته این مسألـه که عـرض کردم تصویر بسیار خـوبـى از وضع بودجه است یعنـى دولت هیچ کار عمرانى نکند و مالیاتى که قرار است سال آینده بگـیـرد به عـلاوه بـرخى درآمدهـاى دیگر دولت به غیر از درآمد نفت را صرفاً صرف هزینه هاى جارى خود کند، ما 10 هزار میلیارد تومان کم داریم .
* آقــاى دکـــتـــر !آیــا بـــودجـــه 83 بـــا بودجه هاى سال گذشته تفاوت مهمى دارد یا خیر؟
** به نظـر مـن بـودجه امسـال تـفـاوت چنـدانـى بـا سـال هـاى گـذشـتـه نـدارد . تبـصـره هاى بـودجه 83 تحقـیـقـاً مشابـه تبصـره هاى سـال گذشته اسـت و فـقـط بخشـى از ارقام این تبـصـره ها زیاد شـده اسـت کـه قـبـلاً گـفـتـه شـد .در بـحــث سـرمایـه گـذارى خارجـى اجـازه اى براى استفـاده از آن تـحـت عـنـوان BOT در بودجه 82 بوده که در بودجه 83 نیز تحت عنوان بند ل تبصره 21آمده است .به نظر من مجلس در این بودجه تعهدات دولت را بیشتر کرده است .یعنى سرمایه گذارى خارجـى را بیشتـر به سمـت وام از خارج سـوق داده است که البـتـه مـن هـم بـا آن مخالفت کردم که توجهى به آن نشد .این مسأله یکى از تفاوت هاى بودجه امسال اسـت .واردات بنزین کـه در سـال هـاى گذشته در بـودجه نمى آمد متأسـفـانـه در بودجه 83 به تصویـب رسید و حتى این مسأله شامل سـال 82 هم که مجلس بـا لایحه مجزاى دولت بـراى واردات بنزین مخالفت کرده بود، شد .یعنى در بودجه سـال 83 هم بـراى سـال 83 و هم بـراى سال 82 یکجا مجوز گرفته شد .پیشنهاد ما این بود به دلیل اینکه نمى توانیم قیمت بنزیـن را بالا ببریـم و بـراى کشور مـضـر است ، به مـردم صادقانه بگوییم که اگـر قیمت بنزیـن بالا نـرود به دلیل اینکه مـا کشور ضعیفى از نظر اقتصادى هستـیـم شما باید یکسرى هزینه هایى را بپردازید . یـکــى از ایــن راهـهـا در کــوتــاه مــدت سهمیه بندى بنزین بود که موافقت نشد . در حالى که اگر شما 1.3 میلیارد دلارى که صـرف واردات بنزین شده و مـحـیـط زیست را آلوده نماید به ریال تبدیل کنیـد و به جاى آن اتـوبـوس شیـک خـریـدارى کنید، به فـرض هر دستگاه اتوبـوس 70 میلیون تومان ، شما مى توانید بیش از 15 هـزار اتـوبـوس شـیـک و مـرتـب در ازاى یکسال صـرفه جویى خریـدارى نمایید . البته این طرح شاید اشکالاتى داشته باشد ولى در اقتصاد هیچ سودى مطلق نیست و به هـر حـال اشکالات در هـر طـرح و برنامه اى وجود دارد .
* آقـاى دکـتـر !بـه نـظـر شـمـا چــرا بـا شـعـارهاى خـصـوصـى سـازى ، کم کـردن استفاده از منابع ذخیره ارزى و درآمد نفت و ...ما هنوز هم شاهد افزایش رقم هاى مربوط به این موارد هستیم ؟
** به این مـسـألـه دو نـگـاه مـى تـوان داشـت ؛ اول اینکـه آنـچـه دولت انـجـام مى دهد آیا به لحاظ کمى با آنچه قرار بوده انجـام شـود سازگـارى دارد؟ پاسـخ ایـن است که چـون در بـرنامـه 5 ساله اصـولاً ارقام کمى از بـرنامه حذف شـود ما هیـچ معیـارى براى سنجش نـداریـم و عـدد و رقمى که در بـودجه تصویب شده گویـى همانى است که باید تصویـب شـود؛ اما از نظر کیفى آنچه مسـلـم اسـت روند ما رونـد رو بـه اصـلاحـى نـیـسـت .مــا از خصـوصـى سـازى صحبت مـى کـنـیـم . خصوصى سـازى یکسـرى ویژگى دارد . متأسفانه این خصـوصى سازى که توسط دولت پیش گرفته است صرفاً در راستاى تأمین بودجه دولت است .مثلاً در بودجه 83 گفته شـده تـا 2200 میلـیـارد تـومان بودجه دولت باید از طریق فـروش سهام کارخانجات دولتى فراهم شود .تمام هم و غم دولت همـان طـورى که تا بـه حـال هم بوده این است که قوانین مـوجود را به شکلى اصلاح کند که به سهولت بتـواند این سهام را بفروشد و از پول آن کشور را اداره کـــنـــد .در حـــالـــى کـــه مــــا در خصـوصى سـازى کـارآمـدى ، رقابـت و توزیع درآمد را بایستى دنبال کنیم .
*نگاه به خـصـوصى سـازى در زمان ریـــاســـت جـــمــــهــــورى آقـــاى هـــاشـــمــــى رفسنجانى هم به همین شکل بود؟
**به نظر من تا این حد نبود .
* ارتــبــاط لایــحـــه بـــودجــه بـــا تـــورم چیست ؟ آیا مى توان به شکلى این تورم را در لایحه بودجه کاهش داد؟
** بـرخى از احکـام بـودجه در ایجـاد تورم مى تواند مؤثر باشد .به عنوان مثال در بـودجه سـال 83، قیمت بـنـزیـن 23 درصـد افزایش پیـدا مـى کـنـد .در مـورد کالاهاى اساسى هم آن طور که آمده بـه دولت این اجازه را مى دهد که بیش از ده درصد کالاهـا را گران کند .کارى که در سال گذشته هم اتفاق افتاد باز هم مـا بـا این مسأله مخـالـفـت کـردیـم ولى کسـى توجهى نکرد . یا مثـلاً قیمت بـرق تجـارى و سایـر مصـارف 25 درصد افـزایش مى یـابـد یـا عـوارض عـبـور خــودروهـاى سـوارى از اتوبان ها که هر کیلومتر حداکثر 20 ریال تعیین شده است .مقوله اى که قبلاً فقط شامل اتوبان تهران ـ کرج مى شد و حالا به همه اتوبان ها تعمیم داده شده است . اینهـا هـمـه تـورم زاست .یا مـثـلاً گفـتـه مى شود 0.5 میلیارد دلار از پول نفت به ریال تبدیل شده و در بودجه دولت خرج شود .من سربسته خدمت شـمـا عـرض کنم که این کار با یک مکانیزمى در اقتصاد ایـران به طور اجتـنـاب نـاپـذیـر صـورت مى گیرد و نقدینگـى را افزایش مى دهد و این نقدینگى خودش تورم زاست .به هر حال بودجه از این باب که در کشور پول پمپـاژ مـى کـنـد و قـیـمـت هـا را افـزایـش مى دهد تـورم زاست .از طـرف دیگر در بودجه احکامى براى گرفتن مالیات وجود دارد .به همان نسبتى که مالیـات وصول شود قدرت خرید مردم کم مى شود .مااز ناحیه مالیات ها آثـار ضـدتـورمى خیـلـى نمى توانیم داشته باشیم .بنابراین ماهیت بودجه ما یک بودجه تورمى است .شاید یکى از بهترین شـیـوه ها این باشد کـه بـه شکـل مـسـکـن و کـوتـاه مـدت افـزایش قیمت هـا را تجربه نکنیم .بنـده امـسـال پیشنهاد دادم که در سال 83 هیچ کالایى افزایش قیمـت پـیـدا نکنـد .از آن طـرف افـزایش حـقـوق و دستمـزد هم مـتـوقـ شود .من فکر مى کنم این کار یک ثباتى را به اقتصاد ایران حداقل در کوتاه مدت مى دهد .
* ایـن مــواردى کـه فـرمـودیـد چـقــدر قابل حل است و چقدر در کل خصیصه خود بودجه است ؟
** اگر مـا بـه سـمـت اصـلاح بـودجـه برویم قطعـاً این مسأله کم خـواهد شد . البته در کـوتاه مدت خیلى نمى شـود کار کـرد ولى اگـر جهت گـیـرى ما به سـمـت اصـلاح بـودجـه بـاشـد ظـرف 4ـ5 سـال آسیب هایى را که از ناحیه تورم در بودجه متوجه کشور مى شود، مى توان کم کرد .
* اصلاً یک بـودجه مـى شـود تورم زا نباشد؟
** جواب شما مى تواند مثبت باشـد و این از لحاظ نظرى ممکن است .
* بحث کسرى بودجه سال آینده به چه شکل خواهد بود؟
** به کسر بـودجه از دو منظر مى تـوان نگاه کرد .یکى آنچه که از نظر عدد و رقم مطرح است .گفته مى شود امسال ما فقط 70میلیـارد تـومان کسر بـودجه خواهیـم داشـت کـه آن هـم پـیـشـنـهـاد شــده کــه صرفه جویى شود .این کسر بودجه رسمى حسابدارى است . کسر بـودجه واقعى خیـلـى فـراتر از اینهاست .به عنـوان مثال همه مى داننـد که درآمدهاى دولت از ناحیه مالیات قابل وصول نیست و ما از این ناحیه هم مشکل خواهیم داشت .
*پس چرا با اینهایى که قابل وصول نیـسـت هـر سـال هـم روى آن حسـاب بـاز مى شود؟
** این سـؤال را واقـعـاً بایـد از دولـت پرسید .به هـر حـال درآمدهاى دولت از ناحـیـه دولـت وصـول نـشـده اسـت .در کشورهاى دیگر بـه ازاى یک واحد بیمـه معمولاً 4 واحد مالیات دریافت مى شود . الان حق بیمه اى که دریافـت مـى کـنـیـم 4500میلـیـارد تومان است .اگـر روى همان فرمول جلو برویم باید حداقل 18 هزار میلیارد تومان درآمد مالیاتى ما باشد ولى همان 9 هزار میلیارد تومان پیش بینى شده عملاً وصول نمى شود .سالیان سال هـم وزارت دارایى خـواهان امـکـانـات و کامپـیـوتر و دستگاه هاى ماشـیـنـى بـراى مکانیـزه کردن وصول مالیات اسـت ولـى هنوز راه به جایى نبرده است .
* فکـر مـى کـنـیـد مـجـلـس هـفـتـم بـه لــحــاظ تــیــم اقــتــصـــادى مـــتـــخـــصـــص و همسویـى کـه دارد تا چه حـد مـى تـواند در حل این مشکلات یارى رسان باشد؟
** من فکر مى کنم در مجلس هفتم این استعـداد وجـود دارد که بـودجه به شکـل منطقى بررسى شود و به دولت کمک کند تا هزینه هـاى خـود را کاهش دهـد .نـوع اقتصاددانانى که در مجلس هفتم مى بینیم و نگاهى که به لحـاظ نـظـرى به اقتـصـاد دارند به نظر من آنهـا را به سمت کاهـش هزینه هاى جارى دولت پیش خـواهد برد تا یک مقدار شرایط را منطقى تر کند . مـن تـا حـد زیــادى در ایــن مــورد خوشبین هستم .
*چه تعداد از پیشـنـهـادات شـمـا در مورد بودجه تصویب مى شود؟
** متأسفانه کم .
* فکر مى کنید دلیل آن چه بود؟
** متأسفانه نمایندگان مجلس شـشـم یک مقدار متعصبانه و سیاسى به مسألـه نگاه مى کـردند .چون در گفت وگوهـاى خصوصى عمدتا لط مى کردند و قبول داشتنـد ولى در زمان رأى وضعیت طـور دیگرى بود .
با تشکر از شما به خاطر شرکت در این گفت وگو .