محاسبات «کرزای» در دهلی نو/محمد ملازهی

بصیرت: سفر دو روزه حامد کرزای رئیس جمهور افغانستان به دهلی نو در شرایط حساسی انجام شد.
بدین معنا که از یک سو تنشها در مناسبات هند و پاکستان پس از حادثه بمبئی ادامه یافته است و از سوی دیگر، کمتر از ده روز دیگر باراک اوباما رئیس جمهور منتخب آمریکا وارد کاخ سفید می شود.
از آن جا که این دو موضوع می تواند در جهت دهی تحولات جنوب آسیا مؤثر باشد، سفر حامد کرزای به هندوستان توجه بیشتری را جلب می کند. گویا با درک همین موضوع بوده است که آصف علی زرداری رئیس جمهور پاکستان یک روز قبل از سفر حامد کرزای به هند به کابل رفت و مناسبات پاکستان و افغانستان را با همتای افغانی اش مورد بحث قرار داد.
در عین حال سفر حامد کرزای به هندوستان ممکن است این ذهنیت را تقویت کند که وی حامل پیام آشتی جویانه رئیس جمهور پاکستان برای «مان موهان سینگ» نخست وزیر هند نیز است. اما جدا از این گونه مسایل اهمیت سفر حامد کرزای به هند را باید در شرایط جاری منطقه ای و بین المللی نگریست که به نحو آشکاری به زیان پاکستان در حال تحول است.
تردیدی نیست که توسعه مناسبات افغانستان و هندوستان در اسلام آباد مایه نگرانی است. این نگرانی زمانی جدی تر خواهد بود که در ارتباط با ورود «اوباما» به کاخ سفید در نظر گرفته شود.
از نظر «اوباما»، تروریسم در مناطق قبایلی پشتون در شمال پاکستان، جایی که تصور شده است رهبران طالبان، افغانستان و القاعده در پناه قبایل مشغول برنامه ریزی برای جهاد در افغانستان هستند، ریشه دارد و مادامی که این پناهگاه ها مورد حمله قرار نگیرند، پیروزی بر طالبان در افغانستان و پایان جنگ در این کشور محتمل نیست.
آن چه این برداشت را حساس تر می کند وحدت نظری است که بین اوباما، کرزای و سینگ سران آمریکا، افغانستان و هندوستان شکل گرفته است.
باور کلی آن است که آنچه در افغانستان می گذرد و آنچه در بمبئی گذشت و آن چه احتمالاً در آینده در آمریکا و اروپا می تواند رخ دهد، همگی در مناطق شمال و قبیله نشین پاکستان ریشه دارد و اوباما هم از قبل روی یک مطلب تأکید ویژه ای داشته است. یا پاکستان تسلط کامل خود را بر مناطق قبایلی اش اعمال می کند و بساط طالبان و القاعده را از این مناطق جمع می کند یا اینکه ارتش آمریکا و ناتو وارد شمال پاکستان می شوند.
روشن است چنین گزینه های محدودی در پاکستان بسیار نگران کننده خواهند بود، اما آنچه بر دامنه این نگرانی ها می افزاید و سفر حامد کرزای به هند را برای پاکستان حساس تر می کند، احتمال گرایش هند به اعزام نیروی نظامی به افغانستان به درخواست آمریکاست، موضوعی که افغانستان نیز آن را در راستای منافع خود می بیند. از سوی دیگر، شرکت هند در مبارزه با طالبان و القاعده بخشی از مبارزه با سازمانهای جهادگر کشمیری تلقی می شود و در نزد هندی ها مقبولیت و مشروعیت می یابد. این تلقی درست همان چیزی است که پاکستان را نگران آینده خود می کند، زیرا اگر قابل تصور شود که هند با تشویق آمریکا و ناتو و استقبال افغانستان حتی بخش کوچک و نمادین حضور نظامی در افغانستان پیدا کند، احساس محاصره شدگی در پاکستان واقعیتی انکارناپذیر خواهد بود.